SavedAdd your journal

Journals / Turkish Journal of Educational Studies / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 1

Sınıf Öğretmeni Adaylarının Sürdürülebilir Deprem Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma

Aysel Uğurlu(Milli Eğitim Bakanlığı)0000-0002-9174-0172
Ramazan Sever(İnönü Üniversitesi)0000-0001-6792-6041
Pages
125–142
Publication Date
2026-01-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Anahtar Kelimler: Sınıf Öğretmeni Adayları, Sürdürülebilirlik, Deprem, Farkındalık

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:İnsanoğlunun gelişen bilgisine, teknolojisine ve tecrübesine rağmen maddi ve manevi büyük yıkımlara neden olan ve en çok korku yaratan en önemli yersel doğal afet depremdir.
📊
Key Findings & Data:Bu çalışmada gelecekte ülkenin önemli bir işgücünü yaratacak olan sınıf öğretmeni adaylarının sürdürülebilir deprem farkındalık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Anahtar Kelimler: Sınıf Öğretmeni Adayları, Sürdürülebilirlik, Deprem, Farkındalık
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Sınıf Öğretmeni Adayları · Sürdürülebilirlik · Deprem

Abstract

İnsanoğlunun gelişen bilgisine, teknolojisine ve tecrübesine rağmen maddi ve manevi büyük yıkımlara neden olan ve en çok korku yaratan en önemli yersel doğal afet depremdir. Dünya’nın en önemli fay kuşaklarına (Kuzey Anadolu Fay Zonu, Doğu Anadolu Fay Zonu ve Batı Anadolu Fay Hattı) sahip olan Türkiye, depremsellik potansiyeli en yüksek ülkelerden biridir. Önceden tahmin edilmesi güç ve genellikle engellenmesi imkânsız olan depreme karşı sürdürülebilir bilinç ve hazırlık hayati önem taşımaktadır. Bu çalışmada gelecekte ülkenin önemli bir işgücünü yaratacak olan sınıf öğretmeni adaylarının sürdürülebilir deprem farkındalık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmaktadır. Sınıf öğretmeni adaylarının depremle ilgili bilgi ve farkındalık düzeylerinin hem kendi güvenlikleri hem de öğrencilerine doğru bilgi aktarmaları açısından büyük önemi vardır. Bu çalışmada, sınıf öğretmeni adaylarının deprem hakkında sahip oldukları bilgi seviyeleri, farkındalıkları ve depremle ilgili tutumları değerlendirilmiştir. Karma araştırma yöntemiyle desenlenen çalışmanın nicel boyutu tarama modeli ve nitel boyutu metaforik değerlendirmelerle gerçekleştirilmiş olup, öğretmen adaylarının çeşitli demografik özellikleri ile deprem farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Anahtar Kelimler: Sınıf Öğretmeni Adayları, Sürdürülebilirlik, Deprem, Farkındalık

Özet

İnsanoğlunun gelişen bilgisine, teknolojisine ve tecrübesine rağmen maddi ve manevi büyük yıkımlara neden olan ve en çok korku yaratan en önemli yersel doğal afet depremdir. Dünya’nın en önemli fay kuşaklarına (Kuzey Anadolu Fay Zonu, Doğu Anadolu Fay Zonu ve Batı Anadolu Fay Hattı) sahip olan Türkiye, depremsellik potansiyeli en yüksek ülkelerden biridir. Önceden tahmin edilmesi güç ve genellikle engellenmesi imkânsız olan depreme karşı sürdürülebilir bilinç ve hazırlık hayati önem taşımaktadır. Bu çalışmada gelecekte ülkenin önemli bir işgücünü yaratacak olan sınıf öğretmeni adaylarının sürdürülebilir deprem farkındalık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmaktadır. Sınıf öğretmeni adaylarının depremle ilgili bilgi ve farkındalık düzeylerinin hem kendi güvenlikleri hem de öğrencilerine doğru bilgi aktarmaları açısından büyük önemi vardır. Bu çalışmada, sınıf öğretmeni adaylarının deprem hakkında sahip oldukları bilgi seviyeleri, farkındalıkları ve depremle ilgili tutumları değerlendirilmiştir. Karma araştırma yöntemiyle desenlenen çalışmanın nicel boyutu tarama modeli ve nitel boyutu metaforik değerlendirmelerle gerçekleştirilmiş olup, öğretmen adaylarının çeşitli demografik özellikleri ile deprem farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Anahtar Kelimler: Sınıf Öğretmeni Adayları, Sürdürülebilirlik, Deprem, Farkındalık

🔖

Cite This Article

Uğurlu, A., Sever, R. (2026). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Sürdürülebilir Deprem Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma. Turkish Journal of Educational Studies, Cilt: 13 Sayı: 1, 125–142. https://doi.org/10.33907/turkjes.1671511

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (58)

  1. AFAD (2024). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Aralık 2024. Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu
  2. Akkuş, Z., & Efe, T. (2016). Doğal çevre felaketlerinin suça etkisi. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(1), 1‒24.
  3. Aküzüm, C., Aküzüm, L. & Dervişoğlu, N. (2024). Dikkat! Depremde çocuklar var: Deprem kavramına yönelik BİLSEM öğrencilerinin metaforik algıları. Turkish Journal of Educational Studies, 11(3), 255‒273. https://doi.org/10.33907/turkjes.1504252
  4. Baki, A. & Gökçek, T. (2012). Karma yöntem araştırmalarına genel bir bakış. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(42), 1‒21.
  5. Baydar, M. L., Gül, H., & Akçil, A. (2007). Bilimsel araştırmanın temel ilkeleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Basımevi
  6. Bilen, E., & Polat, M., 2022. Öğretmen adaylarının deprem farkındalığına ilişkin görüşleri. Türk Deprem Araştırma Dergisi,4(1), 155‒173, https://doi.org/10.46464/tdad.1098199
  7. Bilgin, N. (2000). İçerik analizi. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  8. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage.
  9. Çabuk, B., & Karacaoğlu, C. (2003). Üniversite öğrencilerinin çevre duyarlılıklarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36(1-2), 189‒198.
  10. Çağlar, T. (2020). Afet yönetiminin temel ilkeleri. Farklı boyutlarıyla afet yönetimi (ss. 5-24). M. Yaman & E. Çakır (Ed.). Nobel Yayınları.
  11. Çelik, A., A., & Gündoğdu K. (2022). Öğretmenlerin afete hazırlık düzeyleri ile ilkokullardaki afet eğitimi uygulamalarına yönelik görüşleri, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1), 77‒112.
  12. Değirmenci, Y. & Altunay, F. (2024). Öğretmen adaylarının deprem farkındalık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 6(1), 161‒180. https://doi.org/10.46464/tdad.1437117
  13. Değirmençay, Ş. A. & Cin, M. (2016). Türkiye’deki deprem eğitimi araştırmaları: betimsel içerik analizi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 301‒314.
  14. Demirci, A., & Yıldırım, S. (2015). İstanbul’da ortaöğretim öğrencilerinin deprem bilincinin değerlendirilmesi. Millî Eğitim, 207, 89-117.
  15. Demirhan, M. & Uludağ, O. (2024). Deprem bölgesinde görev yapan sınıf öğretmenlerinin motivasyonlarına ilişkin görüşleri. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 11(104), 450–459. https://doi.org/10.5281/zenodo.10732802
  16. Demirkaya, H. (2007). İlköğretim 5., 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin depreme yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, (3), 37‒49.
  17. Dikmenli, Y., & Yakar, H. (2019). Öğretmen adaylarının afet bilinci algı düzeylerinin incelenmesi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 386‒416.
  18. Dökmeci, A.H., & Merinç, F. (2018). Namık Kemal Ünı̇versı̇tesı̇ öğrencı̇lerı̇nin temel afet farkındalığının değerlendirilmesi, Afet ve Risk Dergisi, 1(2), 106‒113.
  19. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (7th ed.). New York: McGraw-Hill.
  20. Genç, M., & Sözen, E. (2021). The sustainable scale of earthquake awareness, development, validity and reliability study. International Electronic Journal of Environmental Education, 11(1), 24‒41.
  21. George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step. A simple study guide and reference. Pearson Education.
  22. Gezer, M., & Şahin, İ. F. (2022). Deprem eğitimi: Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının depreme ilişkin bilgi düzeyleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 97‒106. https://doi.org/10.17556/erziefd.941878
  23. Gravetter, J. F. & Forzano, L. B. (2012). Research methods for the behavioral sciences (4. baskı). USA: Linda Schreiber-Ganster
  24. Gümüş Şekerci, Y., Ayvazoğlu, G., & Çekiç, M., (2024). Üniversite öğrencilerinin afet risk algısı ve sürdürülebilir deprem farkındalık düzeyinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 74‒81.
  25. Güngör, M. (2023). Öğretmen adaylarının afete hazırlık ve zarar önleme ile ilgili bilgi düzeyleri hakkında bir afet okur yazarlığı incelemesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 770‒780. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1358517
  26. Gür Erdoğan, D., & Şimşek, Ş., (2023). Investigation of teachers' sustainable earthquake awareness and earthquake knowledge levels. Sakarya University Journal of Education,13(4), 685. https://doi.org/10.19126/suje.1377010
  27. Ha, K. M. (2018). How a moderate earthquake has improved earthquake awareness in Korea. International Journal of Environmental Research, 12, 955‒964.
  28. Ionescu, D., Iacob, C. I., Avram, E., & Armaș, I. (2021). Emotional distress related to hazards and earthquake risk perception. Natural Hazards, 109(3), 2077‒2094. https://doi.org/10.1007/s11069-021-04911-6
  29. İhtiyaroğlu, N. (2017). Yapısal ve psikolojik güçlendirmenin öğretmen motivasyonu üzerindeki etkisi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,7(2), 361‒378.
  30. İzbırak, R. (1991). Earth sciences knowledges. Ministry of Education Publishing
  31. Johnston, D., Tarrant, R., Tipler, K., Coomer, M., Pedersen, S., & Garside, R. (2011). Preparing schools for future earthquakes in New Zealand: Lessons from an evaluation of a Wellington school exercise. The Australian Journal of Emergency Management, 26(1), 24‒30.
  32. Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144–156. https://doi.org/10.1093/clipsy.bpg016akt. Özen, Y. (2017). Farkında mıyız? Bilişsel farkındalık ile psikolojik iyi oluşun içrelleşmesi. Kesit Akademi Dergisi, (7), 167‒189.
  33. Kara, E. (2023). Karma araştırma yönteminin teorik olarak ve örnek araştırmalarla incelenmesi. Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 7(13), 73‒90. https://doi.org/10.31006/gipad.1310518 Karakuş, U. (2013). Depremi yaşamış ve yaşamamış öğrencilerin deprem algılarının, metafor analizi ile incelenmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 18(29), 97‒116.
  34. Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). An expanded sourcebook: Qualitative data analysis. Thousand Oaks, California: Sage Publications.
  35. Okan, N., Yılmaztürk, M., & Kürüm, B. (2020). Bilinçli farkındalık ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide temel empati becerilerinin aracı rol etkisinin incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 319‒335.
  36. Özdemir, A., Tanoba, T., Karaokur, Ş., & Tonyalı, Ö. (2021). Türkiye’de eğitim bilimleri alanında yapılan karma yöntem tezlerde tipolojik ve yöntemsel eğilimler. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 54(54), 23‒53. https://doi.org/10.15285/maruaebd.826728
  37. Park, C. L., Cohen, L. H. & Murch, R. L. (1996). Assessment and prediction of stress‐related growth. Journal of Personality, 64(1), 71‒105. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1996.tb00815.x
  38. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Pegem Akademi.
  39. Ross, K.E.K., & Shuell, T.J. (1993). Children’s beliefs about earthquakes. Science Education, 77(2), 191‒205. https://doi.org/10.1002/sce.3730770207
  40. Sen, G., Aciker S., & Can E., (2020). The effect of disaster awareness training on the level of disaster awareness of classroom teacher students: Burdur Mehmet Akif Ersoy University example, Turkish Journal of Health Science and Life 3(3), 1‒6.
  41. Sever, R. (2024). Deprem eğitimi. Pegem Akademi.
  42. Sever, R., & Değirmenci, Y. (2019). Temel kavramlar. In Afetler ve Afet Yönetimi, 2‒11.
  43. Sever, R., & Yalçınkaya. (2018). Çevre eğitimi. Pegem Akademi.
  44. Sözen, E. (2019). The earthquake awareness levels of undergraduate students. Journal of Pedagogical Research, 3(2), 87‒101.
  45. Tabachnick, B.G., & Fidell, L.S. (2018). Using multivariate statistics (7th ed.), Pearson-Boston. TDK. (2024). Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlüğü, http://sozluk.gov.tr
  46. Toksöz, M. N., Shakal, A. F., & Michael, A. J., (1979). Space-time migration of earthquakes along the North Anatolian Fault Zone and seismic gaps. Pure and Applied Geophysics, 117, 1258‒1270.
  47. Tsai, W. (2001). On the formation of streaks on wind-driven water surfaces. Geophysical Research Letters, 28‒Article GL013190. https://doi.org/10.1029/2001GL013190
  48. Turhaner, K., & Polat, M. (2024). Öğretmen ve okul yöneticilerinin deprem stresi ile baş etme stratejileri ve deprem risk algıları arasındaki ilişki. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(4), 2283-2306. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024.-1435757
  49. Türksever, Ö. (2021). Öğretmen adaylarının deprem farkındalıkları ile depreme karşı hazırlık durumu düzeyleri arasındaki ilişki. Journal of History School, 53, 2681‒2701.
  50. UNISDR. (2025). Disasters in numbers. https://www.undrr.org/ (Erişim tarihi: 5 Şubat 2025)
  51. Ülgen, G. (2004). Kavram geliştirme: Kuramlar ve uygulamalar. Nobel Yayınları.
  52. Yalman, N., & Yalman, Y. (2019). Deprem eğitiminin İstanbul’da ortaöğretim öğrencilerinin deprem bilincinin arttırılmasına etkisi. Atlas International Refereed Journal on Social Sciences, 5(17), 140‒155. https://doi.org/10.31568/atlas.284
  53. Yazıcı, H. & Koca, M. K. (2013). Genel coğrafya. Pegem Akademi.
  54. Yıldırım, M. S. (2024). Türkiye’de deprem riski azaltma eğitiminin okullardaki uygulamalarına yönelik öğretmen görüşleri ve öğretmenlerin afet bilinç düzeylerinin incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 60(60), 1‒24. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1343118
  55. Yıldız, K., Sipahioğlu, Ş. & Yılmaz, Y. (2011). Çevre bilimi. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
  56. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (8. baskı), Seçkin Yayınları.
  57. Yıldırım, K. (2010). Nitel araştırmalarda niteliği artırma. İlköğretim Online, 9 (1), 79‒92.
  58. Yılmaz, K. & Çiviler, M. (2012). İlköğretim 6. sınıf sosyal bilgiler dersi “Yeryüzünde yaşam” ünitesinde yer alan tarih kavramlarının öğretiminde karşılaşılan kavram yanılgıları üzerine bir eylem araştırması. Türk Tarih Eğitimi Dergisi, 1(1), 1‒31.