OSMANLI-MEMLÛK NÜFUZ MÜCADELESİNDE DULKADİROĞULLARI BEYLİĞİ

Özet

Dulkadiroğulları, XIV. yüzyılın ikinci yarısında özellikle Elbistan ve Maraş'ta Memlûklerin himayesinde kurulmuş bir Türkmen beyliğidir. Memlûk hâkimiyetinden sonra Osmanlı hâkimiyetini kabul etmiş olması sebebiyle hiçbir zaman bağımsız bir beylik olamamıştır. Dulkadiroğulları topraklarının Memlûkler için Anadolu'nun, Osmanlılar için Suriye'nin giriş kapısı olması, iki asra yakın bir geçmişe sahip olan beyliğin önemini artırmıştır. İki devletin çıkarları çatışmaya başlayınca Dulkadiroğulları Beyliği de bu çatışmanın ortasında tampon bölge olarak kalmış, ardından iki büyük devletin nüfuz mücadelesi verdiği bir alan haline gelmiştir. Beyliğin yöneticileri bir yandan bağlı oldukları devletlerin politikaları nedeniyle onlarla birlikte hareket etmek zorunda kalırken, diğer yandan da farklı müttefikler arayarak bağımsızlık mücadelesinden çekinmemişlerdir. Bu makalenin amacı, Memlûk ve daha sonra Osmanlı Devleti gibi iki büyük devletin baskısından kurtulamayan Dulkadiroğulları'nın stratejik önemini vurgulamak ve Dulkadiroğulları beylerinin uyguladığı diplomatik evlilikleri ve politikaları ortaya koymaktır. Bu çalışmada dönemin çağdaş eserlerinin yanı sıra Osmanlı kaynakları karşılaştırmalı olarak kullanılmıştır. Bu kaynaklara yansıyan bilgiler kimi zaman açık olarak bazen de dolaylı olarak Osmanlı ile Memlûk arasında nüfuz mücadelesinin işaretlerini vermektedir. Bu iki büyük gücün arasında kalan Dulkadiroğulları Beyliği’nin ise diplomasinin her imkanını kullanmaya çalıştığı özellikle Osmanlı kaynaklarına açıkça yansımıştır. Türk tarihinde uzun süre bölgesel bir güç olarak tarih sahnesinde kalmayı başaran ve Osmanlı-Memlûk nüfuz mücadelesinin sınandığı beylik olarak Dulkadiroğulları bu makalenin temelini oluşturmaktadır.