Journals / Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 3

HISTORY IN THE SOIL: THE METHODOLOGICAL LEGACY OF THE MANZIKERT PROJECT AND BATTLEFIELD ARCHAEOLOGY IN TÜRKİYE

TOPRAKTAKİ TARİH: MALAZGİRT PROJESİ’NİN METODOLOJİK BİRİKİMİ VE TÜRKİYE’DE SAVAŞ ALANI ARKEOLOJİSİ

Tevfik Orkun Develi(MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0003-2768-111X
Pages
1679–1694
Publication Date
2026-09-15
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Accordingly, by demonstrating that the historiographical model verified by field data removes the chronology of Anatolian warfare from being a conjectural narrative and grounds it upon concrete foundations, the potential of battlefield archaeology—not merely to discover battle sites but to reconstruct Turkish-Islamic history through an interdisciplinary perspective—is set forth in full clarity.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The Historical and Archaeological Survey of the Manzikert Battlefield, one of the most comprehensive undertakings to have institutionalized battlefield archaeology in Türkiye, has, since 2020, spearheaded a deep-rooted paradigmatic rupture in Turkish-Islamic archaeology and historiography.
📊
Key Findings & Data:The heavy alluvial deposition and geomorphological changes at Granicus, the negative spatial analysis of the terrain at Myriokephalon, the synchronous correlation of oral history at the Battle of Ankara and the zooarchaeological data planned to be obtained, as well as the macro-scale readings of strategic routes at Yassıçemen and Otlukbeli, constitute concrete indicators of these adaptations.
💡
Conclusion & Impact:Accordingly, by demonstrating that the historiographical model verified by field data removes the chronology of Anatolian warfare from being a conjectural narrative and grounds it upon concrete foundations, the potential of battlefield archaeology—not merely to discover battle sites but to reconstruct Turkish-Islamic history through an interdisciplinary perspective—is set forth in full clarity.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:2020 Verileri
⚙️Variables:Savaş Alanı Arkeolojisi · Tarihyazımı · Selçuklu

Abstract

The Historical and Archaeological Survey of the Manzikert Battlefield, one of the most comprehensive undertakings to have institutionalized battlefield archaeology in Türkiye, has, since 2020, spearheaded a deep-rooted paradigmatic rupture in Turkish-Islamic archaeology and historiography. Seeking to remove the spatial uncertainties produced by the “armchair history” that, within traditional historiography, rested largely upon written texts and theoretical inferences, the project aims to reunite the battle with its geographical reality. Proceeding from the Manzikert Project’s multidisciplinary methodological framework—which blends digital history, micro-scale artifact mapping, and contextual historical criticism—this study addresses the manner in which the comprehensive model it examines offers a robust model and a shared methodological foundation comparable with battlefield archaeology projects in Türkiye such as Yassıçemen, Dara, Otlukbeli, Ankara, Myriokephalon, and Granicus. In this regard, rather than drawing a rigid comparison among the projects, the discussion concerns the effects that the topographic modeling and interdisciplinary research standards constructed by the Manzikert experience exert upon the distinctive fabric and geomorphological dynamics specific to each site. The heavy alluvial deposition and geomorphological changes at Granicus, the negative spatial analysis of the terrain at Myriokephalon, the synchronous correlation of oral history at the Battle of Ankara and the zooarchaeological data planned to be obtained, as well as the macro-scale readings of strategic routes at Yassıçemen and Otlukbeli, constitute concrete indicators of these adaptations. Accordingly, by demonstrating that the historiographical model verified by field data removes the chronology of Anatolian warfare from being a conjectural narrative and grounds it upon concrete foundations, the potential of battlefield archaeology—not merely to discover battle sites but to reconstruct Turkish-Islamic history through an interdisciplinary perspective—is set forth in full clarity.

Özet

Türkiye’de savaş alanı arkeolojisini kurumsallaştıran en kapsamlı girişimlerden biri olan Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihî ve Arkeolojik Yüzey Araştırması, 2020 yılından bu yana Türk-İslâm arkeolojisi ve tarihyazımında köklü bir paradigma kırılmasına öncülük etmektedir. Geleneksel tarihyazımında büyük ölçüde yazılı metinlere ve teorik çıkarımlara dayanan “masa başı tarihçiliğinin” neden olduğu mekânsal belirsizlikleri ortadan kaldırmayı hedefleyen proje, muharebeyi coğrafi gerçekliğiyle yeniden buluşturma amacındadır. Malazgirt Projesi’nin dijital tarihçilik, mikro-ölçekli buluntu haritalaması ve bağlamsal tarih eleştirisini harmanlayan çok disiplinli metodolojik çerçevesinden yola çıkan bu çalışmada incelenen kapsamlı modelin Türkiye’deki Yassıçemen, Dara, Otlukbeli, Ankara, Miryokefalon ve Granikos gibi savaş alanı arkeolojisi projeleriyle karşılaştırılabilecek güçlü bir model ve ortak metodolojik zemin sunuş biçimi ele alınmaktadır. Bu bağlamda, projeler arasında katı bir karşılaştırma yapmaktan ziyade, Malazgirt deneyiminin inşa ettiği topografik modelleme ve disiplinler arası araştırma standartlarının her sahanın kendi özgün dokusuna ve jeomorfolojik dinamiklerine yönelik etkilerinden söz edilmektedir. Granikos’taki ağır alüvyal dolgu ve jeomorfolojik değişiklikler, Miryokefalon’da arazinin negatif mekânsal analizi, Ankara Savaşı’ndaki sözlü tarihin eşzamanlı eşleştirilmesi ve elde edilmesi planlanan zooarkeolojik veriler ile Yassıçemen ve Otlukbeli’ndeki makro ölçekli stratejik yol güzergâhı okumaları bu uyarlamaların somut göstergeleridir. Bu doğrultuda, saha verisiyle doğrulanmış tarihyazım modelinin Anadolu savaş kronolojisini tahmine dayalı bir anlatı olmaktan çıkarıp somut temellere oturttuğu gösterilerek savaş alanı arkeolojisinin yalnızca muharebe alanlarını keşfetmekle kalmayıp, Türk-İslâm tarihini disiplinler arası bir bakış açısıyla yeniden yapılandırma potansiyeli tüm açıklığıyla ortaya konulmaktadır.

🔖

Cite This Article

Develi, T. O., *, T. O. D. (2026). HISTORY IN THE SOIL: THE METHODOLOGICAL LEGACY OF THE MANZIKERT PROJECT AND BATTLEFIELD ARCHAEOLOGY IN TÜRKİYE. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 3, 1679–1694. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1936663

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (23)

  1. Balık, İbrahim, ed. 2022. Miryokefalon Savaş Alanı Tespit Çalıştayı, 16 Eylül 2022. Denizli: Boy Yayınları.
  2. Bütün, Erge, Serpil Eroğlu, Adnan Çevik, Mustafa Alican, Evren Sertalp, Mehmet S. Sütcü, Tevfik O. Develi, Ali Akbaba, Muhammed Dolmuş, Ali M. Büyükkarakaya. 2024. “Preliminary Bioarchaeological Results of the First Archaeological Study Conducted on the Battle of Manzikert 1071”. s. 261 içinde 30th EAA Annual Meeting Abstract Book. Rome: EAA.
  3. Ceylan, Mehmet A. 2016. “Coğrafi Perspektiften Myriokefalon Savaşı’nın Yeri ve Konya Bağırsak Boğazı”. USAD (5): 69-94.
  4. Connor, Melissa, Douglas D. Scott. 1998. “Metal Detector Use in Archaeology: An Introduction”. Historical Archaeology 32(4): 76-85.
  5. Çevik, Adnan, Tevfik O. Develi. 2023. “Locating the Manzikert Battlefield: History and Archaeological Survey”. ss. 153-162 içinde Voinskiye Traditsii v Arkheolohicheskom Kontexte: Ot Pozdnego Latena Do Pozdnego Srednevekov’. Ed. G. V. Baranov. Tula: Gosudarstvennyy Muzey-Zapovednik Kulikovo Pole.
  6. Çevik, Adnan, Haluk Sağlamtimur, Ahmet O. Karaçetin. 2025. “Malazgirt Savaş Alanı Arkeolojisi”. ss. 309-332 içinde Geleceğe Miras: Türkiye Arkeolojisinin Altın Çağı. Cilt 2. Ed. A. Engin vd. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  7. Çoksolmaz, Ece. 2025. “Türkiye’deki Savaş Alanı Arkeolojisi Araştırmaları”. İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13(1): 284-294.
  8. Develi, Tevfik O. 2023. “Reflections of the Battle of Malazgirt on Popular Historiography: The Case of Cumhuriyet Newspaper”. Turkish History Education Journal 12(2): 157-177.
  9. Dirimtekin, Feridun. 1936. Malazgirt Meydan Muharebesi (26 Ağustos 1071). İstanbul: Askerî Matbaa.
  10. Dölek, İskender, Adnan Çevik. 2023. “CBS Kullanılarak Savaş Alanı Arkeolojisi Çalışmaları İçin Bir Veri Tabanı Oluşturulması: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği”. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi 5(2): 70-76.
  11. Ekinci, Yunus L., Rezzan Ekinci. 2024. “Savaş Alanı Arkeolojisinde Jeofizik Çalışmalar: Malazgirt Örneği”. ss. 129-141 içinde Bir Steam Eğitimi: Savaş Alanı Arkeolojisi-Malazgirt Savaşı Örneği. Ed. A. Çevik, S. Gülen, F. B. Şengönül. Ankara: Pegem Akademi.
  12. Ekinci, Yunus L., Adnan Çevik, İskender Dölek. 2022. “Malazgirt Savaş Alanının Tespiti Kapsamında Elektrik Özdirenç Tomografi Çalışmaları”. Kültürel Miras Araştırmaları 3(2): 50-55.
  13. Eskikurt, Adnan, Mehmet A. Ceylan. 2015. Selçuklu – Bizans Münasebetlerinde Bir Dönüm Noktası Myriokephalon Zaferi Konya – Bağırsak Boğazı Miryokefalon 17 Eylül 1176. İstanbul: Çamlıca.
  14. Haldon, John. 2009. The Byzantine Wars. Stroud: The History Press.
  15. Karaçetin, Ahmet O., Adnan Çevik, İlayda Ü. Karaçetin. 2024. “Savaş Alanı Arkeolojisinin Metodolojisi: Malazgirt Projesi Örneği”. ss. 77-103 içinde Bir Steam Eğitimi: Savaş Alanı Arkeolojisi-Malazgirt Savaşı Örneği. Ed. A. Çevik, S. Gülen, F. B. Şengönül. Ankara: Pegem Akademi.
  16. Konuk, Süha, Ahmet O. Karaçetin. 2022. “A Battlefield Archaeology Survey Project: The Latest News from Manzikert”. ss. 74-75 içinde XIX Jornadas de Bizancio, 24-27 de Enero de 2022. Madrid: Sociedad Española de Bizantinística.
  17. Konuk, Süha. 2024a. “Dara Savaşı (MS 530): Metinler ve Çıkarımlar”. Vakanüvis 9(1): 538-564.
  18. Konuk, Süha. 2024b. “In the Footsteps of Belisarius: Fieldwork on the Battlefield of Dara”. ss. 62-63 içinde Resúmenes de las Comunicaciones: XX Jornadas de Bizancio, València 4–7 de Junio de 2024. Valencia: Sociedad Española de Bizantinística.
  19. Körpe, Reyhan. 2025. “2022-2024 Granikos Savaş Alanı Yüzey Araştırmaları Yeni Bulgular Yeni Sonuçlar”. TR Museum (Özel Sayı): 107-123.
  20. Perk, Kadri. 1947. Alparslan ve Malazgirt Meydan Muharebesi (Savaş Alanında Bir İnceleme). Ankara: Ülkü Basımevi.
  21. Sütcü, Mehmet S. 2022. “Bizans’ın Doğu Sınırında Bir Ordugâh ve Surları: Malazgirt”. ss. 313-330 içinde Türk Dünyası Sosyal Bilimler Sempozyumu. Cilt 3. Ed. F. Sansar, A. Uçar, A. Erdoğan. Elazığ: Asos Yayınevi.
  22. Sütcü, Mehmet S. 2024. “Savaş Alanı Arkeolojisinde Kazı Alanı Belirleme ve Kazı Yapma Matematiği”. ss. 187-218 içinde Bir Steam Eğitimi: Savaş Alanı Arkeolojisi-Malazgirt Savaşı Örneği. Ed. A. Çevik, S. Gülen, F. B. Şengönül. Ankara: Pegem Akademi.
  23. Üngör, İbrahim, Oktay Özgül. 2016. “Otlukbeli’nde Tarihî ve Arkeolojik Araştırmalar”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (17): 267-289.