Journals / Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 3

1831-1845 ACCORDING TO THE POPULATION REGISTER THE CHARIKCI TRIBE IN THE CEVIZDERESI DISTRICT OF THE CANIK SANJAK

1831-1845 NÜFUS DEFTERLERİNE GÖRE CANİK SANCAĞI CEVİZDERESİ KAZASINDA ÇARIKÇI TAİFESİ

Erdal Hürol(ORDU ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TARİH BÖLÜMÜ)0009-0002-5554-5123
Pages
1525–1544
Publication Date
2026-09-15
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this context, the classification of families constituting the shoemaker community according to age groups, their physical characteristics, socialstatus, nicknames, and birth and death records were comprehensively examimed, and the data were analyzed in the from of tables and graphs.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:As a traditional profession, the art of making traditional leather sandals-charik is among the craftswith very ancient roots.
📊
Key Findings & Data:It is possible to mention many branches of craft that are shaped by manual laborand skilland then transformedin to works of art.
💡
Conclusion & Impact:In this context, the classification of families constituting the shoemaker community according to age groups, their physical characteristics, socialstatus, nicknames, and birth and death records were comprehensively examimed, and the data were analyzed in the from of tables and graphs.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Canik Sancağı · Geleneksel Türk zanaatları · Zanaatkâr

Abstract

As a traditional profession, the art of making traditional leather sandals-charik is among the craftswith very ancient roots. Professions are means by which social structures are shaped and contribute to the transmission of cultural heritage across generations. It is possible to mention many branches of craft that are shaped by manual laborand skilland then transformedin to works of art. Through the crafts they practice, artisansal so shedlight on thelivingaspect of socialmemory. There are numerous crafts activities that reflect the cultural and artistic heritage, aesthetic understanding, life style, beliefs, and emotional world of societies. Like the humanrace, professions that endure through generations and change according to needs have maintained their place in social life to this day. The transmission of knowledge, experience, labor, and culture through the master-apprentice chain has, over time, also influenced professional organization. This process, along with professional specialization, led to the administrative unification of trade organizations under the guild structure. Incities where transportation and Trade opportunities were developed, craftsmen operated within various guilds, while in ruralareas, individual and house hold pproduction was known to be more widespread. There is no concrete data to suggest whether the shoemakers’ guild in the Cevizderesi district belonged to a tradesmen’s guild. presumably, these craftsmen processed various types of leather individually in their local area and surrounding regions, producing various leather goods, primarily leather sandals. The aim of this study is to examine the shoemaker guild that operated in the Cevizderesi District during the 19th century, within the context of traditional professions. Although the art of shoemaking has change dover time, it remains one of the fundamental crafts that forms the basis of modern shoemaking today. Therefore, bringing to light families that are justone of the past representatives of this craft has historical significance. Demographic and economic structures and craft activities are not independent of each other. For this reason the population, agricultural, livestock, and economic potential of Cevizderesi has been briefly mentioned. In this context, the classification of families constituting the shoemaker community according to age groups, their physical characteristics, socialstatus, nicknames, and birth and death records were comprehensively examimed, and the data were analyzed in the from of tables and graphs.

Özet

Geleneksel bir meslek olan çarıkçılık kökleri çok eskilere dayanan zanaatlar arasında yer almaktadır. Meslekler, toplumsal yapıdan beslenen ve kültürel mirasın nesiller boyunca aktarılmasına katkı sağlayan vasıtalardır. El emeği ve yetenek ekseninde şekillenerek esere dönüşen birçok zanaat kolundan bahsetmek mümkündür. Zanaatkârlar irca ettikleri meslekler vasıtasıyla aynı zamanda toplumsal hafızanın yaşayan yönüne ışık tutmaktadır. Toplumların kültürel ve sanatsal birikimini, estetik anlayışını, yaşam tarzını, inanç ve duygu dünyasını yansıtan çok sayıda zanaat faaliyetleri bulunmaktadır. İnsan nesli gibi kuşaklar vasıtasıyla varlığını devam ettiren ve ihtiyaçlara göre değişim gösteren meslekler günümüze kadar sosyal yaşamda yerini muhafaza etmiştir. Usta-çırak silsilesiyle devam eden bilgi, tecrübe, emek gücü ve kültürel aktarım zamanla mesleki organizasyonu da etkilemiştir. Bu süreç mesleki ihtisaslaşmayla birlikte esnaf teşkilatlarının idari olarak lonca çatısı altında toplanmasını sağlamıştır. Ulaşım ve ticaretin imkânlarının geliştiği kentlerde esnaflar, çeşitli loncalar bünyesinde faaliyet yürütürken, taşrada ise bireysel ve hane üretiminin daha yaygın şekilde sürdürüldüğü bilinmektedir. Cevizderesi kazasındaki çarıkçı taifesinin bir esnaf loncasına bağlı olup olmadığına dair somut bir veri yoktur. Muhtemelen bu meslek erbabı bulunduğu yerde ve yakın çevrede bireysel tarzda muhtelif derileri işleyerek başta çarık olmak üzere çeşitli deri ürünleri imal etmekteydi. Konunun amacı geleneksel meslekler bağlamında 19. yüzyılda Cevizderesi kazasında faaliyet göstermiş olan çarıkçı taifesini ele almaktır. Çarıkçılık zamanla şekil değiştirmesine rağmen günümüzde modern ayakkabıcılığın temelini teşkil eden zanaatlardan biridir.Bu zanaatın geçmiş temsilcilerinden sadece biri olan aileleri gün yüzüne çıkarmak tarihsel anlam taşımaktadır. Demografik ve iktisadi yapı ile zanaatsal faaliyetler birbirinden bağımsız değildir. Bu anlamda zaman, mekân-olay faktörleri temelinde Cevizderesi’nin nüfus, tarım, hayvancılık ve ekonomik potansiyeline kısaca değinilmiştir. Çarıkçı taifesini teşkil eden ailelerin yaş gruplarına göre tasnifi, fiziki yapıları, sosyal statüleri, lakapları, doğum-ölüm kayıtları gibi nitelikleri kapsamlı şekilde ele alınarak veriler tablo ve grafikler halinde analiz edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Hürol, E., *, E. H. (2026). 1831-1845 ACCORDING TO THE POPULATION REGISTER THE CHARIKCI TRIBE IN THE CEVIZDERESI DISTRICT OF THE CANIK SANJAK. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 3, 1525–1544. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1916362

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (22)

  1. Cuinet, Vital. 1892. La Turquie d’Asie, Geographie Administrative, Statistique Descriptive et Raisonnee de I’Asie Mineure, I., Paris.
  2. Çadırcı, Musa. 2000. 1830 Sayımında (İlk Nüfus Sayımı)Ankara, Ankara: Ankara Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
  3. Çağatay, Neşet. 1989. Bir Türk Kurumu Olan Ahilik, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  4. Deveci, Sefure. 2021. “Ahilik Teşkilatı ve Esnaf Zümreleri”, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. (5): 54-87. https://izlik.org/JA55FT58EY
  5. Diyarbekirli, Nejat. 1972. Hun Sanatı, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  6. Ekici, Metin. 2007. Halk Bilgisi (Folklor) Derleme ve İnceleme Yöntemleri, Ankara: Geleneksel Yayınları.
  7. Ekinci, Yusuf. 2001. Ahilik, İstanbul: Talat Matbaası.
  8. Evliya Çelebi Seyahatnamesi. 2003. İstanbul. C. I, 2. Kitap. Haz. Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı. 5. Baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  9. Erler, Mehmet Yavuz. 2009. “Osmanlı Nüfus Kayıtlarına Dair Alternatif Bir Kaynak: Defter-i Liva-ı Canik (1837)”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 2/8: 170-190.https://izlik.org/JA83GB82JN
  10. Faroqhi, Suraiya. 2011. Osmanlı Zanaatkârları. I. Basım, Çev. Zülal Kılıç. İstanbul: Kitap Yayınevi.
  11. Hürol, Erdal. 2025. “19.Yüzyılda Trabzon, Samsun, Giresun ve Ordu Kentlerinde Hristiyan Nüfusun Yükselişi”. Doktora Tezi, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ordu.
  12. İpek, Nedim. 1999. “Canik Sancağı’nın Nüfusuna Dair Bir Değerlendirme”, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 12(1): 35-51. https://izlik.org/JA83GB82JN
  13. İpek, Nedim. 2006. “Orta ve Doğu Karadeniz Limanlarındaki Ticari Faaliyetlerin Kent Nüfusuna Etkisi (1838-1900)”, Karadeniz İncelemeleri Dergisi1(1): 107-121.https://izlik.org/JA22AZ82JP
  14. Kaya, Yaşar, Tatar, Taner. 2008. Gelenekten Geleceğe Kalıplaşan Yenilik, İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yayınları. Kazıcı, Ziya. 1988). “Ahilik”. ss. 540-542 içinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. C. I. İstanbul: TDV Yayınları.
  15. Koçu, Reşat Ekrem. 1967. Türk Giyim Kuşam ve Süslenme Sözlüğü, Ankara: Sümerbank Kültür Yayınları.
  16. Köprülü, Fuat. 1996. Anadolu’da İsiyet. Haz. Mehmet Kanar. İstanbul: İnsan Yayınları.
  17. Küçükerman, Önder. 1988. Geleneksel Türk Dericilik Sanayi ve Beykoz Fabrikası, İstanbul: Sümerbank Yayınları.
  18. Kütükoğlu, Mübahat. 2020. Osmanlı’nın Sosyo-Kültürel ve İktisadi Yapısı, 2. Baskı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  19. Meeker, Michael E. 2005. İmparatorluktan Gelen Bir Ulus: Türk Modernitesi ve Doğu Karadeniz’de Osmanlı Mirası, Çev. Tutku Vardağlı, İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  20. Ögel, Bahaeddin. 1978. Türk Kültür Tarihine Giriş 5, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  21. Öz, Mehmet. 1991. “Tahrir Defterlerine Göre Canik Sancağında Nüfus (1455-1643)”, Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 6 (1): 173-205. https://ojs.omu.edu.tr/index.php/efd/issue/view/252/262
  22. Prasad, D. V. 2005. “Maintenance of Traditional Occupation: A Case from The Telugu Speaking Artisan Community in The Islans”, Journal of Social Sciences. 11(2): 141-149. DOI: 10.31901/24566756.2005/11.02.08 J. Soc. Sci., 11(2): 141-149 (2005)