AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate that Istanbul’s long-standing role as an absolute and one-directional migration center has weakened.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the transformation of Istanbul’s position within Turkey’s internal migration system by focusing on its spatial and demographic dimensions since the 2010s. For decades, Istanbul functioned as the country’s dominant migration hub; however, since the mid-2010s—particularly after 2015—it has increasingly become a net out-migration metropolis. This shift signals significant changes in the spatial patterns of internal migration in Turkey. The main objective of this study is to analyze these changes by examining Istanbul’s migration relationships with other provinces through net migration figures and migration effectiveness ratios (MERs) in a comparative and spatial framework. The analysis is based on two periods, 2010–2014 and 2015–2024. Net migration volumes and migration effectiveness ratios between Istanbul and other provinces are compared across these periods to identify changes in migration direction, intensity, and spatial distribution. The results are supported by thematic maps and classification schemes that reveal not only quantitative shifts but also qualitative transformations in Istanbul’s migration role. In addition, age-specific migration patterns and migration reasons provided by TurkStat are incorporated as complementary contextual elements to support the interpretation of the findings, rather than as primary explanatory variables. The findings indicate that Istanbul’s long-standing role as an absolute and one-directional migration center has weakened. Instead, new attraction areas have emerged, particularly in the metropolitan hinterland, the Aegean and Mediterranean coastal regions, and selected inland provinces. Changes in migration effectiveness ratios demonstrate that Istanbul has lost relative strength in its migration relationships with many provinces, while internal migration has increasingly taken the form of short-distance, reciprocal, and selective movements. Age-based analyses further reveal a growing asymmetry: Istanbul continues to attract young individuals at early stages of education and career development, yet experiences population losses among middle-aged groups and households with children, pointing to more permanent and settlement-oriented out-migration. Overall, this study argues that the transformation of Istanbul’s migration role cannot be understood solely through net migration balances. Instead, it reflects a broader restructuring of internal migration patterns in Turkey, characterized by changing spatial configurations, migration directions, and population selectivity. The results suggest that traditional center–periphery frameworks are becoming insufficient for explaining contemporary internal migration dynamics, as Istanbul increasingly assumes a selective and transitional role within a multi-centered migration system.
Özet
Bu çalışma, İstanbul’un Türkiye iç göç sistemindeki konumunun 2010’lu yıllardan itibaren geçirdiği dönüşümü mekânsal ve demografik boyutlarıyla incelemektedir. Uzun yıllar boyunca ülke içi göçlerin en güçlü çekim merkezi olan İstanbul’un, özellikle 2015 sonrasında net göç veren bir metropole dönüşmesi, Türkiye’de iç göçlerin mekânsal örüntüsünde önemli kırılmalara işaret etmektedir. Çalışmanın temel amacı, İstanbul’un diğer illerle olan iç göç ilişkilerinde meydana gelen bu değişimi, net göç miktarları ve göç etkinlik oranları (GER) üzerinden dönemsel ve mekânsal olarak analiz etmektir. Araştırmada 2010–2014 ve 2015–2024 olmak üzere iki dönem ele alınmış; İstanbul ile diğer iller arasındaki net göç miktarları, göç etkinlik oranları ve bu göstergelerdeki değişimler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Analizler, haritalar ve sınıflamalar aracılığıyla desteklenmiş; İstanbul’un iç göç sistemindeki rolünün yalnızca nicel değil, aynı zamanda yön ve şiddet bakımından da değiştiği ortaya konulmuştur. Buna ek olarak, göçlerin yaş gruplarına göre dağılımı ile TÜİK tarafından sunulan göç nedenleri verileri, bulguların yorumlanmasına yardımcı olan tamamlayıcı bir bağlam olarak kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, İstanbul’un mutlak ve tek yönlü bir çekim merkezi olma niteliğinin zayıfladığını; buna karşılık metropol çevresi, Ege ve Akdeniz kıyıları ile bazı iç bölgelerde yeni çekim alanlarının ortaya çıktığını göstermektedir. Göç etkinlik oranlarındaki değişimler, İstanbul’un birçok il karşısında görece güç kaybettiğini ve iç göç ilişkilerinin daha çok kısa mesafeli, karşılıklı ve seçici bir yapıya evrildiğini ortaya koymaktadır. Yaş gruplarına göre analizler, İstanbul’un genç nüfus için geçici bir çekim merkezi olmaya devam ettiğini; buna karşılık orta yaş grupları ve çocuklu haneler açısından kalıcı nüfus kayıpları yaşadığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, İstanbul’un Türkiye iç göç sistemindeki dönüşümünü yalnızca net göç kaybı üzerinden değil, mekânsal örüntüler, göç yönleri ve göçün niteliği bağlamında ele almaktadır. Bulgular, Türkiye’de iç göçün geleneksel merkez–çevre ekseninde açıklanmasının giderek yetersiz kaldığını ve İstanbul’un çok merkezli bir iç göç sisteminde seçici ve geçişken bir role evrildiğini ortaya koymaktadır.