SavedAdd your journal

Journals / Yaşar Üniversitesi E-Dergisi / 2026 / Cilt: 21 Sayı: Special Issue on 24th International Business Congress Özel Sayı

Tükenmişlik Ölçme Aracının Çok Kısa Formunun Uyarlaması (BAT4): Geçerlilik, Güvenilirlik, Ölçüm Değişmezliği ve İlişki Analizi

Kemal Köksal(AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ, SERİK İŞLETME FAKÜLTESİ)0000-0001-7653-1762
Lale Oral Ataç(MANİSA CELÂL BAYAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7261-7788
Hilmiye Türesin(MANİSA CELÂL BAYAR ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0002-7050-0495
Ali Gürsoy0000-0002-8408-2415
Pages
145–163
Publication Date
2026-03-27
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Sonuç olarak dört maddeden oluşan Tükenmişlik Ölçme Aracı Çok Kısa Formu Türkçe uyarlamasının geçerli ve güvenilir bir şekilde erkek ve kadın katılımcılar için değişmez bir şekilde ölçüm yaptığı doğrulanmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu araştırmanın amacı, Hadžibajramović, Schaufeli, ve De Witte (2024) tarafından çok kısa versiyonu yayımlanan Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (Burnout Assessment Tool-BAT) Türkçe uyarlamasını literatüre sunmak üzere geçerlilik, güvenilirlik, ölçüm değişmezliği ve ilişki analizi yapmaktır.
📊
Key Findings & Data:Bu doğrultuda ölçeğin güvenirliği ve geçerliliğini test etmek için üç farklı çalışma tasarlanmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Sonuç olarak dört maddeden oluşan Tükenmişlik Ölçme Aracı Çok Kısa Formu Türkçe uyarlamasının geçerli ve güvenilir bir şekilde erkek ve kadın katılımcılar için değişmez bir şekilde ölçüm yaptığı doğrulanmıştır.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:2024 Verileri
⚙️Variables:BAT4 · Tükenmişlik · Stres

Özet

Bu araştırmanın amacı, Hadžibajramović, Schaufeli, ve De Witte (2024) tarafından çok kısa versiyonu yayımlanan Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (Burnout Assessment Tool-BAT) Türkçe uyarlamasını literatüre sunmak üzere geçerlilik, güvenilirlik, ölçüm değişmezliği ve ilişki analizi yapmaktır. Böylece ülkemizde yürütülecek tükenmişlik araştırmalarında güvenle kullanılabilecek bir ölçüm aracı sağlamak sureti ile literatüre ve uygulamaya katkı sağlamak hedeflenmektedir. Bu doğrultuda ölçeğin güvenirliği ve geçerliliğini test etmek için üç farklı çalışma tasarlanmıştır. Birincisi dilsel eşdeğerlik, ikincisi açıklayıcı faktör analizi, üçüncüsü ise doğrulayıcı faktör analizi ve nedensel ilişki çalışmasıdır. Bu çalışmalar, tükenmişlik ölçeğinin çok kısa formunun dilsel eşdeğerlik, güvenirlik, geçerlilik, ölçüm değişmezliği ve yordama gücüne sahip olduğunu ortaya koymuştur. Açıklayıcı faktör analizi ölçeğin tek boyutlu yapısını onaylarken, doğrulayıcı faktör analizi ölçeğin yapı ve ayrışım geçerliliğine sahip olduğunu göstermiştir. Ölçüm değişmezliği ise ölçeğin kadın ve erkek alt gruplar için katı ölçüm değişmezliğine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Son olarak korelasyon ve regresyon analizleri tükenmişlik ile stres arasında öngörülen pozitif ilişkiyi doğrular niteliktedir. Sonuç olarak dört maddeden oluşan Tükenmişlik Ölçme Aracı Çok Kısa Formu Türkçe uyarlamasının geçerli ve güvenilir bir şekilde erkek ve kadın katılımcılar için değişmez bir şekilde ölçüm yaptığı doğrulanmıştır.

🔖

Cite This Article

Köksal, K., Ataç, L. O., Türesin, H., Gürsoy, A., *, L. O. A. (2026). Tükenmişlik Ölçme Aracının Çok Kısa Formunun Uyarlaması (BAT4): Geçerlilik, Güvenilirlik, Ölçüm Değişmezliği ve İlişki Analizi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, Cilt: 21 Sayı: Special Issue on 24th International Business Congress Özel Sayı, 145–163. https://doi.org/10.19168/jyasar.1750314

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (43)

  1. Alparslan, A. M. & Ekşili, N. (2023). Uzun Formundan Kısa Formlarına Ölçek Revizyonu: Pozitif Liderlik Ölçeği Uygulaması. Journal of Organizational Behavior Review, 5(2), 112-147. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jobreview/issue/79091/1314863
  2. American Psychological Association. (2023). https://www.apa.org/topics/healthy-workplaces/workplace-burnout
  3. Bakker, A. B. & de Vries, J. D. (2021). Job Demands–Resources theory and self-regulation: new explanations and remedies for job burnout. Anxiety, Stress, & Coping, 34(1), 1-21. https://doi.org/10.1080/10615806.2020.1797695
  4. Bakker, A. B. & Demerouti, E. (2017). Job demands–resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273-285. https://doi.org/10.1037/ocp0000056
  5. Barnett, R. C., Brennan, R. T. & Gareis, K. C. (1999). A Closer Look at the Measurement of Burnout1. Journal of Applied Biobehavioral Research, 4(2), 65-78. https://doi.org/10.1111/j.1751-9861.1999.tb00055.x
  6. Bayık, M. E. & Gürbüz, S. (2016). Ölçek Uyarlamada Metodoloji Sorunu: Yönetim ve Örgüt Alanında Uyarlanan Ölçekler Üzerinden Bir Araştırma. İş ve İnsan Dergisi, 3(1), 1. https://doi.org/10.18394/iid.15648
  7. Cohen, S., Kamarck, T. & Mermelstein, R. (1983). A Global Measure of Perceived Stress. Journal of Health and Social Behavior, 24(4), 385. https://doi.org/10.2307/2136404
  8. Cordes, C. L. & Dougherty, T. W. (1993). A Review and an Integration of Research on Job Burnout. The Academy of Management Review, 18(4), 621. https://doi.org/10.2307/258593
  9. de Beer, L. T., Schaufeli, W. B., De Witte, H., Hakanen, J. J., Shimazu, A., Glaser, J., Seubert, C., Bosak, J., Sinval, J. & Rudnev, M. (2020). Measurement Invariance of the Burnout Assessment Tool (BAT) Across Seven Cross-National Representative Samples. International Journal of Environmental Research and Public Health 2020, Vol. 17, Page 5604, 17(15), 5604. https://doi.org/10.3390/IJERPH17155604
  10. De Beer, L. T., van der Vaart, L., Escaffi-Schwarz, M., De Witte, H. & Schaufeli, W. B. (2024). Maslach Burnout Inventory – General Survey. European Journal of Psychological Assessment, 40(5), 360-375. https://doi.org/10.1027/1015-5759/a000797
  11. Demerouti, E., Nachreiner, F., Bakker, A. B. & Schaufeli, W. B. (2001). The job demands-resources model of burnout. Journal of Applied Psychology, 86(3), 499-512. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.499 DeVellis, R. F. (2016). Scale Development Theory and Applications (Fourth, C. 4). SAGE Publications, In c. Edú-Valsania, S., Laguía, A. & Moriano, J. A. (2022). Burnout: A Review of Theory and Measurement. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(3), 1780. https://doi.org/10.3390/ijerph19031780
  12. Erdem Koçak, Ö., Gençay, O. & Schaufeli, W. B. (2022). BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması. Psikoloji Çalışmaları, 42(3), 509-549. https://doi.org/10.26650/SP2020-799817
  13. Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F. & Dereboy, Ç. (2013). Algılanan stres ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: güvenirlik ve geçerlik analizi.New/Yeni Symposium Journal, 51(3), 132-140.
  14. European Agency for Safety and Health at Work. (2022, 26. Eylül). Psikososyal Sorunlar. https://oshwiki.osha.europa.eu/tr/themes/psychosocial-issues?utm_source=chatgpt.com Freudenberger, H. J. (1974). Staff Burn-Out. JOURNAL OF SOCIAL ISSUES, 90.
  15. Hadžibajramović, E., Schaufeli, W. & De Witte, H. (2022). Shortening of the Burnout Assessment Tool (BAT)—from 23 to 12 items using content and Rasch analysis. BMC Public Health, 22(1), 560. https://doi.org/10.1186/s12889-022-12946-y
  16. Hadžibajramović, E., Schaufeli, W. & De Witte, H. (2024). The ultra-short version of the Burnout Assessment Tool (BAT4)–development, validation, and measurement invariance across countries, age and gender. PLOS ONE, 19(2), e0297843. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0297843
  17. Hair, J., Black, W., Babin, B. & Anderson, R. (2014). Multivariate Data Analysis: A Global Perspective (7. bs, C. 7th). Pearson Prentice Hall.
  18. Hall, E. O. C., Wilson, M. E. & Frankenfield, J. A. (2003). Translation and restandardization of an instrument: the Early Infant Temperament Questionnaire. Journal of Advanced Nursing, 42(2), 159-168. https://doi.org/10.1046/j.1365-2648.2003.02599.x
  19. Hambleton, R. K. & Patsula, L. (1999). Increasing the Validity of Adapted Tests: Myths to be Avoided and Guidelines for Improving Test Adaptation Practices. Journal of Physics A: Mathematical and Theoretical, 44(8), 1-12.
  20. Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513-524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513
  21. Hu, L. & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
  22. International Labour Organization. (2022, 28. Eylül). https://www.ilo.org/tr/resource/news/ds%C3%B6-ve-ilo-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-ya%C5%9Fam%C4%B1nda-ruh-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1-sorunlar%C4%B1yla-m%C3%BCcadele-i%C3%A7in-yeni
  23. Kaiser, H. F. (1970). A second generation little jiffy. Psychometrika, 35(4), 401-415. https://doi.org/10.1007/BF02291817
  24. Kaiser, H. F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39(1), 31-36. https://doi.org/10.1007/BF02291575
  25. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling, 3rd ed. Içinde Principles and practice of structural equation modeling, 3rd ed. Guilford Press.
  26. Kristensen, T. S., Borritz, M., Villadsen, E. & Christensen, K. B. (2005). The Copenhagen Burnout Inventory: A new tool for the assessment of burnout. Work & Stress, 19(3), 192-207. https://doi.org/10.1080/02678370500297720 Lazarus, R. S. & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
  27. Maslach, C. (1998). A Multidimensional Theory of Burnout. Içinde Theories of Organizational Stress. https://doi.org/10.1093/oso/9780198522799.003.0004
  28. Maslach, C. & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2(2), 99-113. https://doi.org/10.1002/job.4030020205
  29. Maslach, C. & Leiter, M. P. (2021). How to measure burnout accurately and ethically. Harvard Business Review, 7,. Harvard Business Review, 7, 211-221. https://hbr.org/2021/03/how-to-measure-burnout-accurately-and-ethically
  30. Melamed, S., Shirom, A., Toker, S. & Shapira, I. (2006). Burnout and risk of type 2 diabetes: A prospective study of apparently healthy employed persons. Psychosomatic Medicine, 68(6), 863-869. https://doi.org/10.1097/01.PSY.0000242860.24009.F0
  31. Meredith, W. (1993). Measurement invariance, factor analysis and factorial invariance. Psychometrika, 58(4), 525-543. https://doi.org/10.1007/BF02294825
  32. Salkind, N. (2007). Encyclopedia of Measurement and Statistics. Içinde Neurogastroenterology and Motility (C. 23, Sayı 8). Sage Publications, Inc. https://doi.org/10.4135/9781412952644
  33. Salvagioni, D. A. J., Melanda, F. N., Mesas, A. E., González, A. D., Gabani, F. L. & De Andrade, S. M. (2017). Physical, psychological and occupational consequences of job burnout: A systematic review of prospective studies. PLOS ONE, 12(10), e0185781. https://doi.org/10.1371/JOURNAL.PONE.0185781
  34. Schaufeli, W. B. & Buunk, B. P. (2004). Burnout: An Overview of 25 Years of Research and Theorizing. Içinde The Handbook of Work and Health Psychology (Sayı 1969, ss. 383-425). John Wiley & Sons, Ltd. https://doi.org/10.1002/0470013400.ch19
  35. Schaufeli, W. B., Desart, S. & De Witte, H. (2020). Burnout Assessment Tool (BAT)—Development, Validity, and Reliability. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(24), 9495. https://doi.org/10.3390/ijerph17249495
  36. Schaufeli, W. B., Leiter, M. P., Maslach, C. & Jackson, S. E. (1996). Maslach Burnout Inventory-General. Içinde The Maslach Burnout Inventory-Test Manual.
  37. Shoman, Y., Marca, S. C., Bianchi, R., Godderis, L., van der Molen, H. F. & Guseva Canu, I. (2021). Psychometric properties of burnout measures: a systematic review. Epidemiology and Psychiatric Sciences, 30, e8. https://doi.org/10.1017/S2045796020001134
  38. Somville, F., Van Bogaert, P., Wellens, B., De Cauwer, H. & Franck, E. (2024). Work stress and burnout among emergency physicians: a systematic review of last 10 years of research. Acta Clinica Belgica, 79(1), 52-61. https://doi.org/10.1080/17843286.2023.2273611
  39. Sposito, V. A., Hand, M. L. & Skarpness, B. (1983). On the efficiency of using the sample kurtosis in selecting optimal lpestimators. Communications in Statistics - Simulation and Computation, 12(3), 265-272. https://doi.org/10.1080/03610918308812318
  40. Van de Vijver, F. & Hambleton, R. K. (1996). Translating Tests. European Psychologist, 1(2), 89-99. https://doi.org/10.1027/1016-9040.1.2.89
  41. von Känel, R., Princip, M., Holzgang, S. A., Fuchs, W. J., van Nuffel, M., Pazhenkottil, A. P. & Spiller, T. R. (2020). Relationship between job burnout and somatic diseases: a network analysis. Scientific Reports 2020 10:1, 10(1), 1-6. https://doi.org/10.1038/s41598-020-75611-7
  42. World Health Organization. (2019, 28. Mart). https://www.who.int/news/item/28-05-2019-burn-out-an-occupational-phenomenon-international-classification-of-diseases
  43. Zavaliy, A. G. & Aristidou, M. (2014). Courage: A Modern Look at an Ancient Virtue. Journal of Military Ethics, 13(2), 174-189. https://doi.org/10.1080/15027570.2014.943037