Journals / Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi / 2026 / Cilt: 28 Sayı: 82

The Sugar Industry and its Policies During Atatürk’s Era

Atatürk Döneminde Şeker Sanayi ve İzlenen Politikalar

Mehmet Karayaman(UŞAK ÜNİVERSİTESİ)
Pages
53–96
Publication Date
2012-03-01
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this article we tried to give information about sugar policies followed by Turkey in the early years of the Republic and sugar production, Sugar Monopoly Administration, increases and decreases in sugar prices, Gustav Mikusch Report and Turkish Sugar Industries Inc.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Sugar, which has turned into an industrial product beginning from the 19th century, has also become a basic consumer item.
📊
Key Findings & Data:In 1926 sugar factories in Uşak and Alpullu was founded by promotion laws.
💡
Conclusion & Impact:In this article we tried to give information about sugar policies followed by Turkey in the early years of the Republic and sugar production, Sugar Monopoly Administration, increases and decreases in sugar prices, Gustav Mikusch Report and Turkish Sugar Industries Inc.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Atatürk Dönemi · Şeker · Şeker İnhisar İdaresi

Abstract

Sugar, which has turned into an industrial product beginning from the 19th century, has also become a basic consumer item. Sugar was among the most imported products of the Ottoman State. In spite of government promotions, the sugar industry could not develop in the Ottoman State. The Republic of Turkey prioritised agriculture and agricultural products industry in state economic development. In 1926 sugar factories in Uşak and Alpullu was founded by promotion laws. With later founded sugar factories of Eskişehir and Turhal, Turkey became able to produce the needed sugar. In 1926 Sugar Monopoly Administration was founded, thus state monopoly over sugar was established. In 1930s the fact that sugar prices decreased in world markets, but increased in Turkey, caused public reactions. Government invited Doctor Gustav Mikusch, the chief of Vienna International Sugar Statistics Union, and asked him to write a report on sugar production and its problems. With the regulation made in 1935, Turkish Sugar Industries Inc. Co. was founded and all sugar factories in the country became state-controlled. In this article we tried to give information about sugar policies followed by Turkey in the early years of the Republic and sugar production, Sugar Monopoly Administration, increases and decreases in sugar prices, Gustav Mikusch Report and Turkish Sugar Industries Inc. Co.

Özet

19. yüzyıldan itibaren endüstriyel bir ürüne dönüşen şeker, halkın temel tüketim maddelerinden biri haline gelmiştir. Şeker, Osmanlı Devleti’nin en çok ithal ettiği ürünler arasında yer almıştır. Devlet tarafından sağlanan teşviklere rağmen, Osmanlı Devleti’nde şeker endüstrisi gelişememiştir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, ülke kalkınmasında tarıma ve tarımsal ürünlere dayılı endüstriye öncelik vermiştir. Çıkarılan teşvik yasaları ile 1926 yılında Uşak ve Alpullu’da şeker fabrikaları kurulmuştur. Daha sonra kurulan Eskişehir ve Turhal Şeker Fabrikaları ile Türkiye, ihtiyaç duyduğu şekeri kendi imkânları ile üretir hale gelmiştir. 1926 yılında Şeker İnhisarı İdaresi kurularak, şeker üretimi ve tüketimi üzerinde devletin kontrolü sağlanmıştır. 1930’lü yıllarda dünya piyasalarında şekerin ucuzlamasına rağmen, Türkiye’de şeker fiyatlarının yükselmesi halkın tepkisine neden olmuştur. Hükümet, Viyana Beynelmilel Şeker İstatistik Birliği Şefi Doktor Gustav Mikusch’ı Türkiye’ye davet ederek, şeker üretimi ve sorunları hakkında bir rapor yazmasını istemiştir. 1935 yılında yapılan düzenleme ile Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. kurularak, ülkedeki bütün şeker fabrikaları devletin kontrolüne geçmiştir. Bu çalışmada, Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’nin izlemiş olduğu şeker politikası ve şeker üretimi, Şeker İnhisar İdaresi, şeker fiyatlarındaki iniş-çıkışlar, Gustav Mikusch Raporu ve Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır.

🔖

Cite This Article

Karayaman, M. (2012). The Sugar Industry and its Policies During Atatürk’s Era. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt: 28 Sayı: 82, 53–96. https://ajindex.com/articles/1195918

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (46)

  1. a. Arşiv Belgeleri
  2. BCA., 30.10./181.248.11
  3. BCA., 30.10/181.248.7
  4. BCA., 30.11.1/22.6.7
  5. BCA., 30.11.1./48.15.2
  6. BCA., 30.11.1./55.12.5
  7. BCA., 30.11.1/32.13.3
  8. BCA., 30.18.1.1./12.72.9
  9. BCA., 30.18.1.1./16.68.4
  10. BCA., 30.18.1.1./17.92.5
  11. BCA., 30.18.1.1./17.94.9
  12. BCA., 30.18.1.1./26.57.6
  13. BCA., 30.18.1.2/14.70.13
  14. BCA., 30.18.1.2/56.53.6
  15. BOA., MV., 249/118
  16. b. Kitap ve Makaleler
  17. Afetinan, A., İzmir İktisat Kongresi, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1989
  18. Ağaoğlu, Ahmet, Serbest Fırka Hatıraları, 3.Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul 1994
  19. Avcı, Sedat, “Türk Şeker Sanayinin Kuruluş ve Gelişmesinde Devletin Etkisi”, Coğrafya Dergisi, Sayı:4, İstanbul 1996
  20. Cumhuriyetin 50.Yılında Şeker Sanayimiz, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Yayını, Ankara 1973
  21. Cumhuriyetin 80. Yılında Türk Şeker Sanayi, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş., Ankara 2003
  22. Geerdes, Thomas, Ana Besin Maddelerinden Şeker ve Tarihi, Çeviren: Cihad Gökdağ, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Yayını, Ankara 1966
  23. Hayrettin Şükrü, “Şeker Fiyatları Harbi”, Cumhuriyet, 28 Ağustos 1933
  24. İhsan Abidin (Akıncı), Şeker: Yetiştirmeden Bitirmeye Kadar, Türkiye-Dış Memleketler, İstanbul 1934
  25. İlhami Nafiz, “Şeker Sanayimiz”, 1930 Sanayi Kongresi Raporlar, Zabıtlar, Ankara 2008
  26. Mehmet Asım, “Şeker İnhisarı”, Vakit, 23 Teşrinisani 1926
  27. Mutluay, Fahrettin, Türkiye Şeker Sanayii, Ankara 1964
  28. Ökçün, A.Gündüz, Türkiye İktisat Kongresi 1923-İzmir, Dördüncü Baskı, Ankara 1997
  29. Seyfi Cenap, “Şeker Sanayi”, İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası Mecmuası, Sene:1934, Numara:5
  30. Suvla, Refii Şükrü, Bugünkü Harp Karşısında Dünyada ve Türkiye’de Şeker Meselesi, İstanbul 1941
  31. Şeker Fabrikalarına Bahşolunan İmtiyaz ve Muafiyet Hakkında Kanun, 1341(1925)
  32. Şeker Sanayimiz Hakkında Beynelmilel Şeker İstatistik Birliği Şefi Dr. Gustav Mikusch Tarafından Hazırlanan Rapor, Başvekâlet Matbaası, 1934
  33. “Şeker Sanayimizin Maruz Kaldığı Müşküller”, Cumhuriyet, 30 Mayıs Ankara 1934
  34. Şevket Süreyya, “Milli İktisat Planı ve Şeker Sanayimiz”, Kadro Dergisi, Sayı24, Birinci Kanunu 1933
  35. Şevket Süreyya, “Şeker İstiklali ve 160.000 Ton Türk Şekeri”, Kadro Dergisi, Sayı:2, İkinci Teşrin 1932
  36. Şevket Süreyya, “Şeker Mütehassısın Raporu Ne İçin Eksiktir?”, Kadro Dergisi, Sayı:30, Haziran 1934
  37. Tahsin, Sait, “Şeker Sanayimiz Hakkında Rapor”, Dönüm, Sayı:31, İkinci Kanunu 1935
  38. Tarus, İlhan, Uzun Atlama, Ankara, 1957
  39. Taşkent, Kazım, “İlk Genel Müdürümüz Sayın Kazım Taşkent’in Cumhuriyetin 50.Yılında Şeker Sanayimize Dair Hatırları”, Pancar, Cumhuriyetin 50. Yılı Özel Sayısı, Aralık 1973
  40. Tataç, Ziya, “Şeker Fabrikalarımız ve Faaliyetleri”, Köye Doğru Dergisi, Yıl:3, Sayı:72, 1943
  41. Tekeli, Sait Tahsin, Şeker Sanayinin Millet İktisadımızdaki Yeri ve Önemi, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Ankara 1964
  42. Tutsak, Sadiye, Cumhuriyetin İlk Yıllarında Uşak, İzmir 1998
  43. Türkoğlu, Abdullah, “Türkiye’de Şeker Politikası”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Cilt 12, No: 3-4
  44. Veldet, Turan, 30. Yılında Türkiye Şeker Sanayi, Cilt: 2, Türkiye Şeker Fabrikaları Neşriyatı Ankara 1958
  45. Yetkin, Çetin Serbest Cumhuriyet Fırkası Olayı, İstanbul 1982
  46. Zeytinoğlu, Erol, Türkiye’de Şeker Endüstrisi (Pancar Yönünden Ziraatı ve Ekonomisi), İstanbul 1964.