SavedAdd your journal

Journals / Ana Dili Eğitimi Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 3

Development of a Reading Comprehension Instrument for First Grade Primary School Students

İlkokul Birinci Sınıf Öğrencileri için Okuduğunu Anlama Ölçme Aracının Geliştirilmesi

Sevim Burçin Gültekin(ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-3867-0080
Kerem Coşkun(ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-3343-2112
Pages
499–512
Publication Date
2026-07-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The research found that the developed instrument produced valid and reliable results based on cognitive load theory regarding the reading comprehension skills of first-grade primary school students.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The purpose of this research is to develop a valid and reliable instrument to assess the reading comprehension skills of first grade primary school students.
📊
Key Findings & Data:The sample consisted of 190 first grade primary school students, including 101 females and 89 males.
💡
Conclusion & Impact:The research found that the developed instrument produced valid and reliable results based on cognitive load theory regarding the reading comprehension skills of first-grade primary school students.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Okuduğunu anlama · Bilişsel Yük Teorisi · kısa cevaplı soru

Abstract

The purpose of this research is to develop a valid and reliable instrument to assess the reading comprehension skills of first grade primary school students. The study was defined as a test development study based on item analysis and was conducted accordingly. The sample consisted of 190 first grade primary school students, including 101 females and 89 males. Reading comprehension skills were addressed within the framework of Cognitive Load Theory, and a short-answer question technique was used. A text titled Ali and Kaya was written, consisting of ten comprehension questions. Expert opinions were obtained and data were collected using a random sample. Item analyses and reliability coefficients were calculated from the data obtained from the students. The first question which had an inappropriate item difficulty and item discrimination index value was removed from the instrument, leaving nine questions. The KR-20 reliability coefficient was found to be 0.70. As a result of the analyses, a instrument consisting of nine short-answer questions was obtained. The research found that the developed instrument produced valid and reliable results based on cognitive load theory regarding the reading comprehension skills of first-grade primary school students.

Özet

Bu araştırmanın amacı ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın modeli, madde analizi temelli test geliştirme çalışması olarak tanımlanmış ve çalışma bu doğrultuda yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi 101’i kız 89’u erkek olmak üzere 190 ilkokul birinci sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Okuduğunu anlama becerisi Bilişsel Yük Teorisi çerçevesince ele alınmış ve kısa cevaplı soru tekniği kullanılmıştır. On sorudan oluşan Ali ve Kaya adlı metin yazılmıştır. Uzman görüşleri alınmış ve seçkisiz örneklem kullanılarak veriler toplanmıştır. Öğrencilerden elde edilen verilerden madde analizleri ve güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Madde güçlük ve ayırt edicilik indeks değeri uygun olmayan birinci soru ölçme aracından çıkarılmış ve dokuz soru kalmıştır. KR-20 güvenirlik katsayısı ,70 olarak bulunmuştur. Yapılan analizler neticesinde dokuz kısa cevaplı sorudan oluşan bir ölçme aracı elde edilmiştir. Araştırma sonucunda geliştirilen aracın ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerini bilişsel yük teorisi temelinde geçerli ve güvenilir sonuçlar ürettiği tespit edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Gültekin, S. B., Coşkun, K. (2026). Development of a Reading Comprehension Instrument for First Grade Primary School Students. Ana Dili Eğitimi Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 3, 499–512. https://doi.org/10.16916/aded.1886819

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (37)

  1. Akman, A. (2023). Okuduğunu anlama ve yazma becerilerinin geliştirilmesinde derinlemesine okuma ve yazma yönteminin etkisi (Tez No. 809176) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  2. Akyol, H. (2021). Programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri. Pegem Akademi.
  3. Balcı, A. (2009). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıkları ve ilgileri üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  4. Baştuğ, M., Hiğde, A., Çam, E., Örs, E., & Efe, P. (2021). Okuduğunu anlama becerilerini geliştirme: Stratejiler, teknikler, uygulamalar. Pegem Akademi.
  5. Baykul, Y. (2015). Eğitimde ve psikolojide ölçme: Klasik test teorisi ve uygulaması. Pegem Akademi.
  6. Baz, B. (2023). Akıcı okuma ve dinlediğini anlama ile okuduğunu anlama arasındaki yapısal ilişkinin sırasal olarak incelenmesi (Tez No. 832825) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  7. Boopathiraj, C., & Chellamani, K. (2013). Analysis of test items on difficulty level and discrimination index in the test for research in education. International Journal of Social Science & Interdisciplinary Research, 2(2), 189-193.
  8. Can, M. (2024). Soru–cevap ilişkisi stratejisi öğretiminin dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama ve soru sorma düzeylerine etkisi (Tez No. 877901) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  9. Canbazoğlu Bilici, S. (2019). Örnekleme yöntemleri. H. Özmen ve O. Karamustafaoğlu (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri içinde (ss. 59-63). Pegem Akademi.
  10. Ceyhan, S. (2019). Etkileşimli sesli okumanın öğrencilerin okuduğunu anlama, okuma motivasyonu ve akıcı okumalarına etkisi (Tez No. 604419) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  11. Çetinkaya, G., & Yolcusoy, Ö. (2020). Okuduğunu anlamayı değerlendirmeye dönük ölçünleştirilmiş görev biçimleri: Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitapları üzerine karşılaştırmalı bir inceleme. HAYEF: Journal of Education, 17(2),176-198.
  12. Chandler, P., & Sweller, J. (1991). Cognitive load theory and the format of instruction. Cognition and Instruction, 8(4), 293–332. https://doi.org/10.1207/s1532690xci0804_2
  13. Çiftçi, Ö., & Çeçen, M. A. (2009). Beşinci sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama kazanımlarıyla ilgili bilişsel becerilere ulaşma düzeylerinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(2), 637-648.
  14. Day, R. R., & Park, J. S. (2005). Developing reading comprehension questions. Reading in a Foreign Language, 17(1), 60-73. DeVellis, R. F., & Thorpe, C. T. (2021). Scale development: Theory and applications. SAGE.
  15. Demirbaş Susoy, İ. (2024). Dijital metinlerle yapılan okuma çalışmalarının ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine etkisi (Tez No. 908181) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  16. Erkuş, A. (2003). Psikometri üzerine yazılar: Ölçme ve psikometrinin tarihsel kökenleri, güvenirlik, geçerlik, madde analizi, tutumlar; bileşenleri ve ölçülmesi. Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
  17. Gökaslan Zor, E. R. (2024). Etkinlik temelli etkileşimli okuma modeli ile okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması (Tez No. 855045) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  18. Güçlüer, S., Ertaş, Z. A., & Baştuğ, M. (2025). 1.-6. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarılarının incelenmesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 11(2), 739-763.
  19. Güneş, F. (2009). Hızlı okuma ve anlamı yapılandırma. Nobel.
  20. Hasançebi, B., Terzi, Y., & Küçük, Z. (2020). Madde güçlük indeksi ve madde ayırt edicilik indeksine dayalı çeldirici analizi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(1), 224-240.
  21. Kasap, D. (2019). Yaratıcı okuma–yaratıcı yazma çalışmalarının yaratıcı okuma, okuduğunu anlama, yazma ve yaratıcı yazma erişisine etkisi (Tez No. 535098) [Doktora tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  22. Kaya Tosun, D. (2018). Okuma çemberlerinin okuduğunu anlama, akıcı okuma, okuma motivasyonu ve sosyal beceriler üzerindeki etkisi ve okur tepkilerinin belirlenmesi (Tez No. 525647) [Doktora tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  23. Kocaarslan, M. (2019). İyi ve zayıf okuyucular için okuduğunu anlama: Kuramsal ve ampirik açıdan bir bakış. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 20(2), 369-393.
  24. Mullis, I. V. S., von Davier, M., Foy, P., Fishbein, B., Reynolds, K. A., & Wry, E. (2023). PIRLS 2021 International Results in Reading. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center.
  25. National Reading Panel. (2000). Teaching children to read: An evidence-based assessment of the scientific research literature on reading and its implications for reading instruction. National Institute of Child Health and Human Development, National Institutes of Health.
  26. Oakhill, J., Cain, K., & Elbro, C. (2015). Understanding and teaching reading comprehension. Routledge. Özçelik, D. A. (2013). Test hazırlama kılavuzu. Pegem Akademi.
  27. Paas, F., Tuovinen, J. E., Tabbers, H., & Van Gerven, P. W. M. (2003). Cognitive load measurement as a means to advance cognitive load theory. Educational Psychologist, 38(1), 63–71. https://doi.org/10.1207/S15326985EP3801_8
  28. Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive Science, 12(2), 257–285. https://doi.org/10.1207/s15516709cog1202_4
  29. Sweller, J. (1994). Cognitive load theory, learning difficulty, and instructional design. Learning and Instruction, 4(4), 295–312. https://doi.org/10.1016/0959-4752(94)90003-5
  30. Sweller, J., Ayres, P., & Kalyuga, S. (2011). Cognitive load theory. Springer.
  31. Sweller, J., Van Merrienboer, J. J. G., & Paas, F. G. (1998). Cognitive architecture and instructional design. Educational Psychology Review, 10(3), 251–296. https://doi.org/10.1023/A:1022193728205
  32. TEDMEM. (2025). 2024 eğitim değerlendirme raporu (TEDMEM Değerlendirme Dizisi 10). Türk Eğitim Derneği.
  33. Tavşancıl, E. (2014). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel.
  34. Tekin, H. (2010). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Yargı.
  35. Tunç, İ. (2025). Okuma çemberi yöntemi ile dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma hatalarının azaltılması, okuduğunu anlama ve sözlü anlatım becerilerinin geliştirilmesi: Bir eylem araştırması (Tez No. 962074) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  36. Turgut, M. F., & Baykul, Y. (2021). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Pegem Akademi.
  37. Yoo, G., Kim, H., & Hong, S. (2023). Prediction of cognitive load from electroencephalography signals using long short-term memory network. Bioengineering, 10(3), 1-15. https://doi.org/10.3390/bioengineering10030361