Journals / İslam Tetkikleri Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 1

Ibn al-ʿArabī’s Tarjumān al-Ashwāq: Poetry and Commentary as Expressions of Divine Theophany

İbnü’l-Arabî’nin Tercümânü’l-eşvâk’ı: Tecellî İfadesi Olarak Şiir ve Şerh

Zeynep Şeyma Özkan(MARMARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1522-4173
Pages
1–21
Publication Date
2026-04-09
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In conclusion, this study reassesses many of the major assumptions in the literature on Tarjumān and Zahāir by returning to the manuscript evidence.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article examines Tarjumān al-ashwāq and its commentary Zahāir al-aʿlāq, two works of Ibn ʿArabī that stand out among his writings due to the number of surviving manuscripts and their prominent place in modern scholarship.
📊
Key Findings & Data:It also demonstrates that the autograph-related manuscripts contradict the claims that the work is a love narrative centered on Nizām, or that the commentary was written to adress criticisms stemming from such a narrative.
💡
Conclusion & Impact:In conclusion, this study reassesses many of the major assumptions in the literature on Tarjumān and Zahāir by returning to the manuscript evidence.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Şiir · Şerh · İbnü’l-Arabî

Abstract

This article examines Tarjumān al-ashwāq and its commentary Zahāir al-aʿlāq, two works of Ibn ʿArabī that stand out among his writings due to the number of surviving manuscripts and their prominent place in modern scholarship. It approaches these texts through their composition processes, stylistic features, intended audiences, and the relationship between poetry and commentary. The study analyzes manuscripts found in Turkish libraries, some of which were copied from autograph or holograph exemplars, and reassesses the discussions in modern literature by comparing them with the statements in Ibn ʿArabī’s own prefaces and epilogues. The article first considers the dates of composition and examines the views of Nicholson and Beneito, who approach the claim that Zahāir might represent a rewriting of Tarjumān from different perspectives. It then identifies the points at which the findings of the autograph-based manuscripts do not align with these views. Second, it discusses the context in which the work and its commentary were composed and who they were intended to address, drawing on the expressions found in the prefaces and epilogues. It also demonstrates that the autograph-related manuscripts contradict the claims that the work is a love narrative centered on Nizām, or that the commentary was written to adress criticisms stemming from such a narrative. Finally, the relationship between meaning-form highlighted in studies on Tarjumān and Zahāir is examined within the framework of Ibn ʿArabī’s own views on the subject. Within this framework, the example of Tarjumān is discussed as a domain in which the mode of expressing divine theophany becomes particularized in Ibn ʿArabī’s thought. In conclusion, this study reassesses many of the major assumptions in the literature on Tarjumān and Zahāir by returning to the manuscript evidence. It shows that the reasons for composition, intended audience, and mode of expression in these texts form a coherent whole. This coherence, in turn reflects Ibn ʿArabī’s characteristic expression (the zāhir–bātin approach) that underlies his broader stylistic and intellectual framework.

Özet

Bu makale İbnü’l-Arabî’nin eserleri arasında günümüze ulaşan nüshaları ve akademik çalışmalarda edindiği yer bakımından öne çıkan eserleri Tercümânü’l-eşvâk ve şerhi Zehâirü’l-alâk’ı yazım süreci, üslûbu, muhatapları ve şiir-şerh ilişkisi üzerinden ele almaktadır. Çalışmada Türkiye kütüphanelerinde bulunan bir kısmı otograf ya da holograf nüshalardan istinsah edilmiş yazmalar incelenmiş, modern literatürdeki tartışmalar özellikle İbnü’l-Arabî’nin mukaddime ve hatimelerdeki ifadeleri ile karşılaştırılarak yeniden değerlendirilmiştir. Makalede ilk olarak metinlerin yazım tarihi ve Zehâir’in Tercümân’ın yeniden yazımı olabileceği görüşünü farklı perspektiflerden ele alan Nicholson ve Beneito’nun görüşleri incelenmiş, otograf nüshalardan istinsah edilen nüshalardaki bulguların bu görüşlerle örtüşmeyen yönleri ortaya konmuştur. İkinci olarak eser ve şerhinin hangi bağlamda kaleme alındığı ve kimleri muhatap aldığı, mukaddime ve hatimelerdeki ifadeler üzerinden tartışılmış, eserin Nizâm merkezli bir aşk anlatısı üzerine kurulduğu ve şerhin bu bağlamdaki eleştiriler üzerine kaleme alındığı iddialarının otograf nüshalardan istinsah edilen nüshalardaki bulgularla çeliştiği gösterilmiştir. Son olarak literatürde Tercümân ve Zehâir üzerine yapılan çalışmalarda öne çıkan anlam-sûret ilişkisi İbnü’l-Arabî’nin konuya ilişkin görüşleri çerçevesinde ele alınmış ve ilâhî tecellînin ifade biçiminin İbnü’l-Arabî’de özelleştiği bir alan olarak Tercümân’ın örnekliği tartışılmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, literatürde Tercümân ve Zehâir’e ilişkin temel kabullerin önemli bir kısmını yazma nüshalar üzerinden yeniden değerlendirmiş, metinlerin yazım sebebi, muhatapları ve yazım biçiminin kendi içinde ve İbnü’l-Arabî’nin üslup ve yaklaşımındaki temel eksenlerden biri olan çift yönlü ifade biçimiyle uyumlu bir bütün oluşturduğunu ortaya koymuştur.

🔖

Cite This Article

Özkan, Z. Ş. (2026). Ibn al-ʿArabī’s Tarjumān al-Ashwāq: Poetry and Commentary as Expressions of Divine Theophany. İslam Tetkikleri Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 1, 1–21. https://doi.org/10.26650/iuitd.2026.1825689

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (49)

  1. Addas, Claude. “L’œuvre Poétique d’Ibn ‘Arabî et sa Réception”. Studia Islamica 91 (2000): 23–38.
  2. Addas, Claude. Kibrît-i Ahmer’in Peşinde. çev. Attila Ataman. İstanbul: Sûfî Kitap, 2020.
  3. Austin, Ralph. “The Lady Nizâm: An Image of Love and Knowledge”. JMIAS 7 (1988): 35-48. https://ibnarabisociety.org/the-lady-nizam-ralph-austin/. (Erişim 31 Ekim 2025)
  4. Afîfî, Ebu’l-‘Alâ. “‘Azrâ’ fî Hayâti Sûfî”. Mecelletü’l-Hilâl 7 (1947): 120-124.
  5. Beneito, Pablo. “Qurrat al-‘Ayn, the Maiden of the Ka‘ba: On the Themenophany Inspiring Ibn ‘Arabî’s Tarjumân”. Religions 12/158 (2021): 1–18.
  6. Chittick, William C. The Sufi Path of Knowledge. New York: State University of New York Press, 1989.
  7. Chodkiewicz, Michel. Sahilsiz Bir Umman. İstanbul: Nefes, 2015.
  8. Clark, Jane. “Mystical Perception and Beauty: Ibn ‘Arabi’s Preface to Tarjumân al-ashwâq”. JMIAS 55 (2014): 33–62.
  9. Clément, Anne. “Des Dunes du Désert aux Jardins d’Eden: L’interprétation des Désirs par Ibn ‘Arabi, A Travers une Appropriation du Nasib, du Ghazal et du Muwashshah”. Alif 28 (2008): 41-74.
  10. Compton, David. Doctrinal Sufism in the Sensual Poetry of Ibn Arabi’s Interpreter of Desires. Dublin: Trinity College, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  11. Çakmaklıoğlu, M. Mustafa. İbnü’l-Arabî’de Marifetin İfadesi. İstanbul: İnsan, 2007.
  12. Deladriere, Roger. “The Diwân of Ibn ‘Arabî”. JMIAS 15 (1994): 50-57. https://ibnarabisociety.org/the-diwan-of-ibn-arabi-roger-deladriere/. (Erişim 31 Ekim 2025).
  13. Elalami, Abdelkerim. “Esoterismo Ed Essoterismo Nel Targuman Al Ashwaq”. Dialoghi Mediterranei 35 (2019): 100-114. https://www.academia.edu/44539766/Esoterismo_ed_essoterismo_nel_Targuman_al_ashwaq. (Erişim 30 Ekim 2025).
  14. Elmore, Gerald. “Sadr al-Dîn al-Qūnawî’s Personal Study-List of Books by Ibn al-‘Arabî”. Journal of Near Eastern Studies 56/3 (1997): 161–181.
  15. Gloton, Maurice. “Introduction”. L’Interprète des Désirs: Turjumân al-Ashwâq. mlf. Ibn ‘Arabî. çev. Maurice Gloton. 15-50. Paris: Albin Michel, 2012.
  16. Hingary, Mustafa Kamal. Mystical and Poetical Expression in the Tarjuman al-Ashwaq of Muhyiddin ibn Arabi. Chicago: The University of Chicago, Doktora Tezi, 1971.
  17. Hirtenstein, Stephen. “In the Master’s Hand A Preliminary Study of Ibn ʿArabî’s Holographs and Autographs”. JMIAS 60 (2016): 65-106.
  18. Hirtenstein, Stephen. “Some Preliminary Notes on al-Dîwân al-kabîr”. JMIAS 39 (2006): 111-120. https://ibnarabisociety.org/some-preliminary-notes-on-al-diwan-al-kabir-stephen-hirtenstein/ (Erişim 29 Kasım 2025).
  19. Ibn ‘Arabî, Muhyiddîn. L’Interprète des Désirs: Turjumân al-Ashwâq. çev. Maurice Gloton. Paris: Albin Michel, 2012.
  20. Ibn ‘Arabi, Muhyiddin. The Translator of Desires. çev. Michael Sells. New Jersey: Princeton University Press 2021.
  21. Ibn al-‘Arabî, Muhyi’ddîn. The Tarjumân al-Ashwâq (Interpreter of Desires): A Collection of Mystical Odes. ed. Reynold A. Nicholson. London: Royal Asiatic Society, 1911.
  22. İbn Sevdekîn, İsmail. Kitâbu’n-Necât. thk. Eymen Hamdi – Ali Cum’a. 2 Cilt. Kahire: Müessesetü İbn Arabî li’l-buhûs ve’n-neşr, 2023.
  23. İbn Sevdekîn, İsmail. Vesâilü’s-sâil, thk. Abdülbâkî Ahmed Miftâh, Beyrut: Kitâb Nâşirûn, 2020.
  24. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Dîvânu İbn al-‘Arabî. thk. ‘Abdülaziz Sultân el-Mansûb. 5 Cilt. Dımaşk: Dâru Ninawa, 2021.
  25. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Dîvânu Zehâiri’l-a‘lâk, ed. Muhammed ‘Alemu’d-dîn eş-Şukeyrî. Mısır: el-‘Ayn lid-Dirâsât ve’l-Buhûsi’l-İnsâniyye ve’l-İctimâ‘iyye, 1995.
  26. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Fihrist ve’l-İcâze. ed. Bekrî Alâeddîn. Dımaşk: Daru’ş-Şeyhi’l-ekber, 2020.
  27. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn, Fusûsu’l-hikem, çev. ve şrh. Ekrem Demirli, İstanbul: Kabalcı 2013.
  28. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Tercümânü’l-eşvâk. Manisa: Manisa Kütüphanesi, Manisa İl Halk Kütüphanesi, 6596-2, 78b-121b.
  29. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Tercümânü’l-eşvâk. Manisa: Manisa Kütüphanesi, Manisa İl Halk Kütüphanesi, 1165, 1b-15b.
  30. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Tercümânü’l-eşvâk. İstanbul: Ragıp Paşa Yazma Eser Kütüphanesi, Ragıp Paşa, 1453-004, 181b-202b.
  31. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Şerhu Tercümâni’l-eşvâk. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya, 1723-001, 1b-96a.
  32. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Şerhu Tercümâni’l-eşvâk. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Esad Efendi, 1512, 1b-98b.
  33. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Şerhu Tercümâni’l-eşvâk. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih, 5322-017, 118a-151b.
  34. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Şerhu Tercümâni’l-eşvâk. Manisa: Manisa Kütüphanesi, Manisa İl Halk Kütüphanesi, 1165, 16a-58b.
  35. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Arzuların Tercümanı. çev. Mahmut Kanık. İstanbul: İz Yayıncılık, 2009.
  36. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Fenâ Risâlesi. çev. Mahmut Kanık. İstanbul: İz Yayıncılık, 2011.
  37. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Fütûhât-ı Mekkiyye. 18 cilt. çev. Ekrem Demirli. İstanbul: Litera, 2007.
  38. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Kitâbu Menzili’l-menazili’l-fehvaniyye. thk. Saîd Abdülfettâh. Kahire: Darü’n-Nehâr, 2004.
  39. İbnü’l-Arabî, Muhyiddîn. Meşâhidü’l-esrâr. Bursa: İnebey Yazma Eser Kütüphanesi, Ulu Cami 1600/2, 32b-118b.
  40. Lory, Pierre. “Avant propos”. L’Interprète des Désirs. mlf. İbn al-‘Arabī, çev. Maurice Gloton. 7-13. Paris: Albin Michel, 2012.
  41. Mahmûd, Zekî Necîb. “İbn Arabî’de Sembolizm”. çev. Tahir Uluç. İbn Arabî Anısına Makâleler. 81-111. İstanbul: İnsan Yayınları, 2002.
  42. McAuley, Denis E. Ibn al-ʿArabî’s Mystical Poetics. Oxford: Oxford University Press, 2012.
  43. Nicholson, Reynold A. “The Tarjuman al-Ashwaq”. The Tarjumân al-Ashwâq (Interpreter of Desires): A Collection of Mystical Odes. mlf. Ibn ‘Arabî. ed. Reynold A. Nicholson. 1-9. London: Royal Asiatic Society, 1911.
  44. Schimmel, Annemarie. As Through a Veil. New York: Columbia University Press, 1982.
  45. Sells, Michael. “Ibn ‘Arabî’s Garden among the Flames.” History of Religions 23/4 (1984): 287–315.
  46. Sells, Michael. “Translator’s Introduction”. The Translator of Desires. mlf. Ibn ‘Arabî. çev. Michael Sells. xii-xxxiii. New Jersey: Princeton University Press 2021.
  47. Sells, Michael. Mystical Languages of Unsaying. London: The University of Chicago Press, 1994.
  48. Yahiâ, Osman. Histoire et classification de l’œuvre d’Ibn ’Arabî. Damascus: Institut Français de Damas, 1964.
  49. Yavaş, Fatih. Şair Olarak Muhyiddin İbnü’l-Arabî. Konya: Palet Yayınları, 2023.