Hititlerde tıp anlayışı ve uygulamaları üzerinde yapılan son incelemede (Ünal 1980) de yazar, Hititlerin hastalık nedenleri ve hijyen konularında "kayıtsız ve bilgisiz" oldukları ve sağlıklı olabilmek için aldıkları önlemlerin hemen hepsinin sihirle ya da "uzun tecrübelere dayanan kocakarı ilaçları ile ilgili" olduğu sonucuna varmaktadır. "Tıp" terimine layık görülmese bile, hastalıkların tedavisi değilse de, defedilmesi için yapılan, sihre dayalı işlemlerin araştırılması, başedemediği güçler karşısında âciz kalan insanoğlunun fikrî gelişiminin izlenmesi açısından olduğu kadar, Hitit toplumundaki tanrı-insan ilişkilerine ışık tutması yönünden de ilginçtir.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Hitit tıbbının, çağdaşları olan Mısır ve Mezopotamya tıbbına göre daha çok ilkel olduğu, hattâ elimize geçen yazılı belgeler incelendiğinde, hastalık ve tedavi konusunda Hititlerce bilinenler ve yapılanların "tıp" adına bile lâyık olmadığı görüşünün (Güterbock 1962) ortaya atılmasının üzerinden on iki yıl geçtikten sonra, bu konudaki belgelerin yeniden incelenmesi ile meydana getirilen bir araştırma (Burde 1974), daha iyimser bir tablo çizmeye çalıştıysa da, eldeki toplam yirmi iki tabletten oluşan metin malzemesinin sadece on yedisini işleyen bu eserin, Hitit tıbbı hakkındaki eski kanıyı pek fazla değiştirmediği, aldığı eleştirilerden (Hoffner 1977) belli olmaktadır.
📊
Key Findings & Data:Hitit tıbbının, çağdaşları olan Mısır ve Mezopotamya tıbbına göre daha çok ilkel olduğu, hattâ elimize geçen yazılı belgeler incelendiğinde, hastalık ve tedavi konusunda Hititlerce bilinenler ve yapılanların "tıp" adına bile lâyık olmadığı görüşünün (Güterbock 1962) ortaya atılmasının üzerinden on iki yıl geçtikten sonra, bu konudaki belgelerin yeniden incelenmesi ile meydana getirilen bir araştırma (Burde 1974), daha iyimser bir tablo çizmeye çalıştıysa da, eldeki toplam yirmi iki tabletten oluşan metin malzemesinin sadece on yedisini işleyen bu eserin, Hitit tıbbı hakkındaki eski kanıyı pek fazla değiştirmediği, aldığı eleştirilerden (Hoffner 1977) belli olmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Hititlerde tıp anlayışı ve uygulamaları üzerinde yapılan son incelemede (Ünal 1980) de yazar, Hititlerin hastalık nedenleri ve hijyen konularında "kayıtsız ve bilgisiz" oldukları ve sağlıklı olabilmek için aldıkları önlemlerin hemen hepsinin sihirle ya da "uzun tecrübelere dayanan kocakarı ilaçları ile ilgili" olduğu sonucuna varmaktadır. "Tıp" terimine layık görülmese bile, hastalıkların tedavisi değilse de, defedilmesi için yapılan, sihre dayalı işlemlerin araştırılması, başedemediği güçler karşısında âciz kalan insanoğlunun fikrî gelişiminin izlenmesi açısından olduğu kadar, Hitit toplumundaki tanrı-insan ilişkilerine ışık tutması yönünden de ilginçtir.
Hitit tıbbının, çağdaşları olan Mısır ve Mezopotamya tıbbına göre daha çok ilkel olduğu, hattâ elimize geçen yazılı belgeler incelendiğinde, hastalık ve tedavi konusunda Hititlerce bilinenler ve yapılanların "tıp" adına bile lâyık olmadığı görüşünün (Güterbock 1962) ortaya atılmasının üzerinden on iki yıl geçtikten sonra, bu konudaki belgelerin yeniden incelenmesi ile meydana getirilen bir araştırma (Burde 1974), daha iyimser bir tablo çizmeye çalıştıysa da, eldeki toplam yirmi iki tabletten oluşan metin malzemesinin sadece on yedisini işleyen bu eserin, Hitit tıbbı hakkındaki eski kanıyı pek fazla değiştirmediği, aldığı eleştirilerden (Hoffner 1977) belli olmaktadır. Hititlerde tıp anlayışı ve uygulamaları üzerinde yapılan son incelemede (Ünal 1980) de yazar, Hititlerin hastalık nedenleri ve hijyen konularında "kayıtsız ve bilgisiz" oldukları ve sağlıklı olabilmek için aldıkları önlemlerin hemen hepsinin sihirle ya da "uzun tecrübelere dayanan kocakarı ilaçları ile ilgili" olduğu sonucuna varmaktadır. "Tıp" terimine layık görülmese bile, hastalıkların tedavisi değilse de, defedilmesi için yapılan, sihre dayalı işlemlerin araştırılması, başedemediği güçler karşısında âciz kalan insanoğlunun fikrî gelişiminin izlenmesi açısından olduğu kadar, Hitit toplumundaki tanrı-insan ilişkilerine ışık tutması yönünden de ilginçtir.
Dinçol, A. M. (1985). Ašḫella Rituali (CTH 394) ve Hititlerde Salgın Hastalıklara Karşı Yapılan Majik İşlemlere Toplu Bir Bakış. BELLETEN, Cilt: 49 Sayı: 193, 1–40. https://doi.org/10.37879/belleten.1985.1
KBo Keilschrifttexte aus Boghazköi, Leipzig/Berlin 1916 v.d
KUB Keilschrifturkunden aus Boghazköi, Berlin 1921 v.d.
KÜMMEL, H.M. 1967 Ersatzrituale für den hethitischen König (Studien zu den Boğazköy-Texten 3), Wiesbaden
LABAT, R. 1932 L'Akkadien de Boghaz-Köi, Paris
(yay. F. Malbran-Labat) Manuel d'Epigraphie Akkadienne, Paris
Mat.heth.Thes. A. Kammenhuber, Materialien zu einem hethitischen Thesaurus, Heidelberg 1973 v.d.
LAROCHE, E. 1966 Les Noms des Hittites, Paris
MOODIE, R.L. 1927 "Injuries to the head among the pre-Columbian Peruvians", Annals of Medical History 9: 227 v.d.
del MONTE, G. F. ve J. TISCHLER 1978 Die Orts-und Gewaessernamen der hethitischen Texte (Repertoire geographique des textes cuneiformes, Bd. 6), Wiesbaden
MASON, J.A. 1957 The ancient civilizations of Peru, Harmondsworth
MASSON, O. 1950 "A propos d'un rituel hittite pour la lustration d'un armee", Revue de l'Histoire des Religions, 137: 5 v.d.
NEU, E. 1980 Studien zum endungslosen "Lokativ" des Hethitischen (Innsbrucker Beitraege zur Sprachwissenschaft, Vortraege und Kleinere Schriften, 23), Innsbruck
OTTEN, H. 1953 Luvische Texte in Umschrift, Berlin
1953a Zur grammatikalischen und lexikalischen Bestimmung des Luvischen, Berlin
1975 "Textanschlüsse und Duplikate von Boğazköy-Tafeln (31-40)", Zeitschrift für Assyriologie 64: 241 v.d.
1978 "Textanschlüsse und Duplikate von Boğazköy Tafeln (61-70)", Zeitschrift für Assyriologie 68: 270 v.d.
POPKO, M. 1980 ‘‘GIS ZA.LAM.GAR in den hethitischen religiösen Texten", Rocznik Orientalistyczny XLI-2(Festschrift Ranoszek): 101 v.d.
PUHVEL, J. 1975 "Lexical and etymological observations on hittite ark-", Journal of the American Oriental Society 95. 2: 262 v.d.
1979 "Hittite words with initial pit/pat sign", Hethitisch und lndogermanisch (yay. W. Meid) (Innsbrucker Beitraege zur Sprachwissenschaft 25), Innsbruck
SCHWARTZ, B. 1938 "The hittite and luwian ritual of Zarpiya of Kezzuwatna, "Journal of the American Oriental Society 58 (In Memoriam Jackson): 334 v.d.
von SODEN, GAG Grundriss der akkadischen Grammatik (AnalectaOrientalia 33), Roma 1952
SOUCEK, V. 1963 "Ein neues hethitishes Ritual gegen die Pest", Mitteilungen des Instituts für Orientforschung IX: 164 v.d.
STUBBS, S.G.B. 1952 From Magic to Modern Medicine, London
TISCHLER, J. 1977 Hethitisches Etymologisches Glossar (Innsbrucker Beitraege zur Sprachwissenschaft, 30), Innsbruck
ÜNAL, A. 1980 "Hitit tıbbının ana hatları", Belleten 175: 475 v.d.
WILSON, J.A 1951 The Culture of Ancient Egypt, Chicago
ZINSSER, H. 1960 Rats, lice and history, New York
ERTEM, H. 1965 Boğazköy metinlerine göre Hititler devri Anadolu'sunun Faunası, Ankara