Journals / BELLETEN / 2026 / Cilt: 90 Sayı: 317

An Eastern Europe Map Preserved in the Swedish Military Archive

İsveç Askerî Arşivi’nde Mahfuz Bir Doğu Avrupa Haritası

Yavuz Söylemez(KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7016-6370
Journal
BELLETEN
Pages
157–186
Publication Date
2026-04-10
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Regarding the dating of the map, it was concluded that it could have been made in 1730 and later or between 1731- 1747.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:A map depicting Eastern Europe was discovered in the Swedish Military Archive and subsequently exhibited at events organized by Swedish authorities.
📊
Key Findings & Data:Regarding the dating of the map, it was concluded that it could have been made in 1730 and later or between 1731- 1747.
💡
Conclusion & Impact:Furthermore, it is argued that the map may have been intended to support the formation of an alliance between the Ottoman Empire, the Crimean Khanate, and Sweden, aimed at countering Russian expansionism in Eastern Europe and facilitating the restoration of territories under Russian control to their previous rulers.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İsveç Askerî Arşivi · Seyyid Mehmed Rızâ · İbrahim Müteferrika

Abstract

A map depicting Eastern Europe was discovered in the Swedish Military Archive and subsequently exhibited at events organized by Swedish authorities. This exhibition brought the map to the attention of the scholarly community, prompting various evaluations and interpretations, particularly by the staff of the Swedish Military Archive. Key questions regarding the map remain unanswered, including its physical characteristics, authorship, date of creation, content, cartographic materials used in its design, its presence in the Swedish Military Archive, and its intended purpose. Additionally, issues surrounding the depiction of the Crimean Tatar expedition to Moscow and the related information presented on the map require further investigation. This study seeks to address these questions and clarify unresolved issues while considering the existing evaluations and interpretations. The analysis is based on the digital version of the map provided by the Swedish Military Archive. The question of who made the anonymous map was answered by taking into account all the studies done on this subject, although it is not certain, that it could have been made by Ibrahim Müteferrika and Ahmed Pasha. Regarding the dating of the map, it was concluded that it could have been made in 1730 and later or between 1731- 1747. In addition, regarding the sources utilized in the preparation of the map, contrary to the claims that it was created by using European cartographic materials, we believe that it was created by copying the map of Eastern Europe by the French cartographer Guillaume de Lisle. Furthermore, it is argued that the map may have been intended to support the formation of an alliance between the Ottoman Empire, the Crimean Khanate, and Sweden, aimed at countering Russian expansionism in Eastern Europe and facilitating the restoration of territories under Russian control to their previous rulers.

Özet

İsveç Askerî Arşivi’nde Doğu Avrupa’yı kapsayan bir harita tespit edildi. Akabinde, İsveçli organizatörler düzenledikleri bazı etkinliklerde bu haritayı sergilediler. Böylelikle, ilim âlemi bu haritanın varlığından haberdar oldu. Haritaya ilişkin, başta İsveç Askerî Arşivi çalışanları tarafından olmak üzere birçok değerlendirme ve yorum yapıldı. Haritanın fiziki niteliklerinin nasıl olduğu, kim tarafından tasarlandığı, tasarlanma tarihi, içeriğinin ne olduğu, tasarımı sırasında istifade edilen kartografik materyallerin neler olduğu, neden İsveç Askerî Arşivi’nde bulunduğu ve yapılış amacı gibi soruların ise cevaplanması gerekir. Mamafih, haritada Kırım Tatarlarının Moskova üzerine yaptıkları seferin güzergâhına ve haritada verilen sefer hakkındaki bilgilere dair de izaha muhtaç hususlar bulunmaktadır. Bu çalışma, harita hakkında yapılan değerlendirmeleri ve yorumları göz ardı etmeden bahsi geçen soruların cevaplarını bulmayı ve izahı gereken hususları açıklığa kavuşturmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, İsveç Askerî Arşivi’nin sunduğu haritanın dijital hâli esas alınmıştır. Anonim haritanın kim ya da kimler tarafından yapıldığı sorusuna, bu konuda yapılan bütün çalışmaları da dikkate alarak kesin olmamakla beraber İbrahim Müteferrika ile Ahmed Paşa tarafından yapılmış olabileceği cevabına varılmıştır. Haritanın tarihlendirilmesine ilişkin ise 1730 yılı ve sonrası veya 1731-1747 yılları arasında bir zamanda yapılmış olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca haritanın hazırlanılmasında istifade edilen kaynaklar meselesinde, Avrupa kartografik materyallerinin kullanılmasıyla meydana geldiği iddialarının aksine, Fransız kartograf Guillaume de Lisle’in Doğu Avrupa haritasının kopya edilmesiyle oluşturulduğu kanaatindeyiz. Bununla birlikte, haritanın, Doğu Avrupa’da Rus yayılmacılığının engellenmesi için Osmanlı Devleti, Kırım Hanlığı, İsveç arasında bir ittifakın tesis edilmesinin ve Rus idaresi altına giren toprakların eski sahiplerine iadesi arayışının amaç edinilmesiyle yapılmış olabileceği sonucuna varılmıştır.

🔖

Cite This Article

Söylemez, Y. (2026). An Eastern Europe Map Preserved in the Swedish Military Archive. BELLETEN, Cilt: 90 Sayı: 317, 157–186. https://doi.org/10.37879/belleten.2026.157

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (26)

  1. Arşiv Kaynakları
  2. Krigsarkivet, Topografiska kartor, 0403 Utländska kartor 1631-1931: Ryssland, detaljkartor, 33:04, https://sok.riksarkivet.se/bildvisning/K0021683_00001, son erişim tarihi: 16.04.2025.
  3. Araştırma ve İnceleme Eserler
  4. Acar, Serkan, “Kırım Hanı Devlet Giray’ın 1571 Rusya Seferi ve Moskova Yangını”, Karadeniz Araştırmaları Dergisi, C 39/S 39, Güz 2013, s. 95-111.
  5. Afyoncu, Erhan, “İbrâhim Müteferrika”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C 21, İstanbul 2000, s. 324-327.
  6. Ahmed Hanifzâde, Âsâr-ı Nev, Gustav Flügel neşri, C VI, London 1852. Blaeu, Joan, Grooten Atlas, 1664-1665.
  7. Cruys, Cornelis, De Groote Rivier Don of Tanais, Amsterdam 1703-1704.
  8. Galenko, O. İ., “Shidna Yevropa XVI-XVIII St. Na Karti Osmanskogo İstorika Megmeda Rizi”, Ukrainskiy İstoriçniy Jurnal, No: 5, Kiev 2014, s. 33-48.
  9. Halim Geray, Gülbün-ü Hânân, haz. Alper Başer-Alper Günaydın, İstanbul Üniversitesi Avrasya Enstitüsü Yayınları, İstanbul 2013.
  10. Kordt, Veniamin Aleksandroviç, Materialı po İstorii Russkoy Kartografii, C 2, Kiev 1910, No: 9.
  11. Kordt, Veniamin Aleksandroviç, Materialı po İstorii Russkoy Kartografii, C 2, Kiev 1910, No: 41.
  12. Kordt, Veniamin Aleksandroviç, Materialı po İstorii Russkoy Kartografii, C 2, Kiev 1910, No: 44.
  13. Kurat, Akdes Nimet, Rusya Tarihi, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1999. Lisle, de Guillaume, Atlas Nouveau, Amsterdam 1730.
  14. Mehmed Tahir Bey (Bursalı), Osmanlı Müellifleri, haz. İsmail Özen, C 3, Meral Yayınevi Yayınları, İstanbul 1975.
  15. Olearius, Adam, The Voyages and Travells, London 1669.
  16. Özcan, Abdülkadir, “Humbaracı Ahmed Paşa”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C 18, İstanbul 1998, s. 351-353.
  17. Seyyid Mehmed Rızâ, Es-Seb’ü’s-Seyyâr fî-Ahbâr-ı Mülûki’t-Tatar, haz. Yavuz Söylemez, Türk Tarih Kurumu Yay., Ankara 2020.
  18. Seyyid Mehmed Rızâ, Tuhfetü’l-Hân Fî Şerhi Nüzheti’l-Ezhân, Köprülü Yazma Eser Kütüphanesi, Hâfız Ahmed Paşa Koleksiyonu, 34 Ha 196.
  19. Seyityahya, Nariman, “Seyyid Muhammed Rızâ’nın Kökeni (XVIII. Yüzyıl Mensur Kırım Tarihleri Arasında Es-Seb’ü’s-Seyyâr’ın Yeri Hakkında)”, çev. Serkan Acar, Tarih İncelemeleri Dergisi, S. XXV/2, İzmir 2010, s. 625-636.
  20. Shaw, J. M. Denis, Reconnoitring Russia Mapping, exploring and describing early modern Russia 1613-1825, London 2024.
  21. Smirnov, V. D., Osmanlı Dönemi Kırım Hanlığı, çev. Ahsen Batur, Selenge Yayınları, İstanbul 2016.
  22. Söylemez, Yavuz, “Seyyid Mehmed Rızâ’nın Tuhfetü’l-Hân Fî Şerhi Nüzheti’l- Ezhân İsimli Eserinin Tarihî Değeri”, 9. Milletlerarası Türkoloji Kongresi, İstanbul Üniversitesi, 13-16 Eylül 2021.
  23. Święcicka, Elżbieta, “A mysterious Ottoman map and its message of Russian expansionism”, in New Trends in Ottoman Studies: Papers presented at the 20th CIEPO Symposium, ed. Marinos Sariyannis, Rethymno 27 June-1 July 2012, s. 643-654.
  24. Tooley, R. V., Maps and Map-Makers, England 1949.
  25. Wanner, Michal, “Alexander Bekovich Cherkassky’s Campaing to Central Asia and India 1714-1717”, ÖT KONTINENS az Uj-es Jelenkori Egyetemes Törteneti Tanszek tudomanyos közlemenyei, No 2014/1, Elte, Budapest 2016, s. 9-32.
  26. Zaytsev, İlya V., Krımskaya İstoriografiçeskaya Traditsiya XV-XIX Vekov, Moskva 2009.