AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn 1888, they were brought to Istanbul and placed under the protection of Beyazıt Library.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
In the Ottoman state organization, members of the dynasty and high-ranking officers established foundations for the benefit of the people without expecting any material return. These foundations were mostly in the form of buildings such as mosques, madrasahs, zawiyahs and fountains. Some others chose to endow “books” for charity, one of them was Hasan Agha, who served as Janissary Agha between 1723-1730. Moreover, Hasan Agha, who was trained in the Janissary Corps, started donating books while he was the Turnacıbashı. As stated in the endowment deed, Turnacıbashı Hasan Agha placed these books in his masjid in Belgrade Castle for those who aspired to knowledge. In the inscription he left in each donated book, he stipulated that after use, the books must be returned to the hâfız-ı kütüp (library official) and must not be taken as pledge, sold, embezzled, or removed from Belgrade. When Belgrade was captured, he did not abandon the books to their fate, but relocated them to the more secure fortresses in Niš and Vidin and endowed them there. Afterwards, he continued to donate new artefacts to his collection in Vidin. During this period, when he was promoted to the rank of janissary agha and his responsibility for the Janissary Corps increased considerably, he did not neglect his collection, and gradually expanded the number of endowed books in Vidin over time. However, with the change in the political situation of the Ottoman Empire in Bulgaria in the XIXth century, Hasan Agha’s endowed books, like most of the books in Vidin, were first moved to Sofia. In 1888, they were brought to Istanbul and placed under the protection of Beyazıt Library.
Özet
Osmanlı devlet teşkilatı içerisinde hanedan üyeleri ve üst düzey devlet memurları hiçbir maddi karşılık beklemeden halkın tasarrufu için vakıflar kurmuşlardır. Bu vakıflar çoğunlukla cami, medrese, zaviye ve çeşme misali bina şeklindedir. Bazıları ise hayır işlemek için kitabı seçmiştir ki bunlardan biri de 1723-1730 yıllarında yeniçeri ağalığı vazifesinde bulunan Hasan Ağa’dır. Üstelik Yeniçeri Ocağı’nda yetişmiş olan Hasan Ağa, kitap vakfetmeye turnacıbaşı iken başlamıştır. Turnacıbaşı Hasan Ağa, vakıf kaydında beyan ettiği üzere ilme talip kişiler için bu kitapları Belgrad Kalesi’ndeki mescidine koymuştur. Bu kitapların her birine tek tek düşürdüğü kayıtta eserlerin kullanıldıktan sonra hâfız-ı kütübe teslim edilmesini, rehin olarak alınmaması, satılmaması, zimmete geçirilmemesi ve Belgrad’dan çıkarılmamasını şart koşmuştur. Belgrad Kalesi işgal edildiğinde ise kitapları kaderine terk etmemiştir. Bahsi geçen eserleri Niş ve Vidin’deki daha güvenli kalelere nakletmiştir. Akabinde Vidin’de Şeyh Medresesi’ne yerleştirilen koleksiyonuna kul kethüdası iken yeni eserler eklemeye devam etmiş ve bunların bir arada durması adına koruyucu şartlar koymuştur. Yeniçeri ağalığına yükseldiği ve ocağa dair sorumluluğunun hayli arttığı dönemde ise koleksiyonunu ihmal etmemiş, özellikle Vidin’deki vakıf kitap sayısını zaman içerisinde daha da çoğaltmıştır. Fakat XIX. asırda Osmanlı’nın Bulgaristan’daki siyasi durumunun değişmesi üzere Vidin’deki nüshaların çoğu gibi Hasan Ağa’nın vakıf kitapları da önce Sofya’ya taşınmış ve nihayetinde 1888 yılında İstanbul’a getirilerek Beyazıt Kütüphanesi’nde muhafazaya alınmıştır.