AI Summary & Key Takeaways
AI InsightSector-wide findings indicated persistently low overall profitability and insufficient sales revenue generation.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study aims to provide a detailed analysis of the profitability performance of accommodation companies listed on Borsa İstanbul using the extended DuPont models. Eight accommodation companies with continuous and suitable financial data over the 2018–2024 period were selected, and four distinct analyses were conducted. In the first analysis, return on assets and return on equity, together with their extended DuPont components, were calculated and interpreted at the company level. The second analysis computed summary statistics for return on assets, return on equity, and their constituent components to identify sectoral trends. The third analysis divided the companies into high- and low-performance groups based on the median values of return on assets and return on equity, and examined whether significant differences existed in the extended DuPont variables between these groups using the Mann–Whitney U test. The final analysis assessed changes in the extended DuPont components across three sub-periods—pre-pandemic, pandemic and post-pandemic—using the Kruskal–Wallis H test and Dunn’s post-hoc test. The results identified Petrokent Turizm A.Ş. as the most successful company in the sample. Sector-wide findings indicated persistently low overall profitability and insufficient sales revenue generation. Some companies displayed excessively high financial leverage, while others achieved substantial tax advantages through incentives, investment deductions, and loss carryforwards; certain firms faced higher tax burdens. The Mann–Whitney U test revealed significant differences between high- and low-performance groups in asset turnover and operating profit margin. Kruskal–Wallis H and Dunn tests confirmed that the pandemic period exerted a substantial negative impact on profitability indicators and asset utilization efficiency. Although partial recovery occurred post-pandemic, profitability levels did not fully return to pre-pandemic benchmarks. Overall, profitability dispersion in the accommodation sector is primarily driven by operational efficiency—reflected in operating profit margin and asset turnover, which measures effective asset utilization. These findings emphasize the importance of operational efficiency and asset management in achieving sustainable profitability.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Borsa İstanbul’da işlem gören konaklama şirketlerinin kârlılık performansını genişletilmiş DuPont modelleriyle ayrıntılı analiz etmektir. Bu amaçla 2018–2024 yılları arasında kesintisiz finansal verilerine ulaşılabilen ve analize uygun nitelikteki sekiz konaklama şirketi üzerinde dört farklı analiz gerçekleştirilmiştir. Birinci analizde şirketlerin aktif kârlılığı ve özsermaye kârlılığı göstergeleri genişletilmiş DuPont modeli kullanılarak şirket bazında hesaplanmış ve yorumlanmıştır. İkinci analizde, sektörel eğilimi ortaya koymak amacıyla aktif ve özsermaye karlılık oranları ve bunları oluşturan bileşenlere ilişkin özet istatistikler hesaplanmış ve yorumlanmıştır. Üçüncü analizde şirketler, aktif kârlılığı ve özsermaye kârlılığının medyan değerleri esas alınarak yüksek ve düşük performans gruplarına ayrılmış ve bu iki grup arasında genişletilmiş DuPont değişkenleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık olup olmadığı Mann–Whitney U Testiyle analiz edilmiştir. Son analizde ise genişletilmiş DuPont modellerindeki değişkenlerin pandemi öncesi, pandemi dönemi ve pandemi sonrası dönemler itibariyle değişimi Kruskal-Wallis H Testi ve Dunn Testi ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda en başarılı şirketin Petrokent Turizm A.Ş. olduğu belirlenmiştir. Sektörün ise karlılık seviyesinin ve satış gelirlerinin yetersiz kaldığı, bazı şirketlerde finansal kaldıraç düzeyinin aşırı seviyelere çıktığı, yine bazı şirketlerin vergi teşvikleri, yatırım indirimleri ve zarar mahsupları yoluyla önemli vergi avantajları elde ettiği, diğerlerinin ise daha yüksek vergi yükü taşıdığı saptanmıştır. Gerçekleştirilen Mann Whitney U Testi sonucunda ise düşük ve yüksek karlılık performansına sahip şirketler arasında aktif devir hızı ve faaliyet kar marjı değişkenlerinin istatistiki olarak anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Kruskal Wallis H ve Dunn Testleri sonucunda da pandemi döneminin konaklama sektöründe karlılık göstergelerini ve varlık kullanım verimliliğini olumsuz etkilediği, pandemi sonrası dönemde ise kısmi toparlanma yaşandığı, ancak bu toparlanmanın pandemi öncesi seviyelere tam olarak ulaşamadığı saptanmıştır. Sonuç olarak sektörde karlılık ayrışmasının en fazla operasyonel verimliliği ölçen faaliyet kâr marjından ve varlıkların etkin kullanılıp kullanılmadığını ölçen aktif devir hızından kaynaklandığı belirlenmiştir. Bulgular, sürdürülebilir karlılığa ulaşmada operasyonel verimliliğin ve varlık yönetiminin önemini vurgulamaktadır.