AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThus, the aim is clarify the place of Rūḥ al-bayān within the context of exegesis in the science of recitation.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The exegetes (al-mufassirūn) have frequently included the science of al-qirāʼāt in their works. In this framework, the exegesis titled Rūḥ al-bayān by Ismāʿīl Ḥaqqī l-Brūsawī (d. 1137/1725), who gained considerable fame in the ishārī exegesis tradition, provides an important example for examining how issues related to the ‘ilm al-qirāʼāt are used in ṣūfī exegeses. al-Brūsawī, one of the leading figures of the Ottoman ṣūfī tradition in the 17th and 18th centuries, made significant contributions to the intellectual atmosphere of his time with over a hundred works, to be felt in subsequent periods. One of his most famous works, the commentary titled Rūḥ al-bayān, is notable not only for its ṣūfī-esoteric aspects but also for its coverage of information on numerous Islamic sciences such as Arabic language, recitation, the reasons for revelation (asbāb al-nuzūl), ḥadīth, jurisprudence (al-fiqh), and al-kalām. With its multifaceted structure, Rūḥ al-bayān is considered one of the commentaries of the Ottoman period. In this article, Brūsawī's al-qirāʼāt styles in his commentary titled Rūḥ al-bayān are evaluated specifically. In particular, issues such as whether Brūsawī belonged to any particular school of recitation, how he interpreted differences in al-farsh and al-usūl recitations, the influence of his ṣūfī perspective on this interpretation process, his approach to shādh recitations, and the basis for his views on the formation of al-muṣḥaf and the issue of the “seven aḥruf” have been examined in detail. Thus, the aim is clarify the place of Rūḥ al-bayān within the context of exegesis in the science of recitation.
Özet
Kur’ân-ı Kerîm’in tefsirinde müfessirlerin başvurduğu önemli kaynaklardan biri de farklı kıraatlerdir. Sahih ve şâzz kıraatleri kapsayan bu birikim, çoğu zaman anlamda büyük değişiklikler oluşturmasa da bazı durumlarda doğrudan veya dolaylı şekilde âyetlerin manasını etkilemekte ve tefsire zenginlik katmaktadır. Bu bağlamda, kıraat farklılıkları Kur’ân’ın i‘câz yönlerinden biri olarak değerlendirilmiş ve müfessirler eserlerinde kıraat ilmine dair meselelere yer vermişlerdir. Bu çerçevede tasavvufî tefsir geleneğinde oldukça şöhret bulmuş olan İsmail Hakkı Bursevî’nin (ö. 1137/1725) Rûhu’l-Beyân adlı tefsiri, kıraat ilmine dair meselelerin işârî tefsirlerde ne şekilde kullanıldığını incelemek açısından önemli bir örnek sunmaktadır. Miladi 17. ve 18. yüzyıl Osmanlı tasavvuf geleneğinin önde gelen isimlerinden olan İsmail Hakkı Bursevî, yüzü aşkın eseriyle döneminin ilmî ve manevî atmosferine önemli katkılarda bulunmuş ve etkisi sonraki dönemlere de yansımıştır. Onun en meşhur eserlerinden biri olan Rûhu’l-Beyân adlı tefsiri, yalnızca tasavvufî-işârî yönüyle değil; aynı zamanda Arap dili, kıraat, sebeb-i nüzûl, hadis, fıkıh ve kelâm gibi çok sayıda İslâmî ilme dair bilgiler ihtiva etmesiyle de dikkat çekmektedir. Bu çok yönlü yapısıyla Rûhu’l-Beyân, Osmanlı döneminde kaleme alınmış en kapsamlı tefsirlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada, İsmail Hakkı Bursevî’nin Rûhu’l-Beyân adlı tefsirinde kıraatlere yaklaşımı, müstakil bir biçimde ele alınarak değerlendirilmiştir. Özellikle Bursevî’nin herhangi bir kıraat tercihi üzerine bağlı olup olmadığı, ferş ve usûl kıraat farklılıklarını nasıl anlamlandırdığı, tasavvufî bakış açısının bu anlamlandırma sürecine etkisi, şâzz kıraatlere yaklaşımı, mushafın oluşum süreci ve yedi harf meselesine dair görüşlerinin hangi temellere dayandığı gibi hususlar ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Böylece kıraat ilmi bağlamında Rûhu’l-Beyân’ın işârî tefsir içindeki yerinin daha açık bir şekilde ortaya konulması amaçlanmaktadır.