Journals / Turkish Studies - Language and Literature / 2019 / Cilt: 14 - Sayı: 2

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE MAHİYET, NİTELİK, DURUM BİLDİREN YARDIMCI FİİLLER VE ADLANDIRMA SORUNU

Pages
475–501
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Böylece, söz konusu dil bilgisi kategorisinin bu çok terimli yapı içerisinde öğrenme ve öğretilmesinde bir kolaylık sağlanmaya çalışıldı.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Türkçedei-, ol- fiilleri ve dur-fiilinin geniş zaman eki almış biçiminden zamanla kaynaşıp ekleşmiş +DIr(lAr) / +DUr(lAr) (tur-ur > dur-ur > +DIr(lAr) / +DUr(lAr)) biçimbirimi varlık, mahiyet, nitelik ve bir hâlde, bir yerde bulunma bildirmektedir.
📊
Key Findings & Data:Dolayısıyla Türkçe dil bilgisinin pek çok alanında olduğu gibi bu alanda da çok terimli bir durum ortaya çıkmıştır.Çalışmada,bu çok terimli durumdan hareketle söz konusu üç fiilin çeşitli araştırmalarda nasıl değerlendirildiği ve hangi terimle veya terimlerle karşılandığı ve bu farklı adlandırmaların sebeplerinin neler olabileceği incelendi.
💡
Conclusion & Impact:Böylece, söz konusu dil bilgisi kategorisinin bu çok terimli yapı içerisinde öğrenme ve öğretilmesinde bir kolaylık sağlanmaya çalışıldı.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Özet

Türkçedei-, ol- fiilleri ve dur-fiilinin geniş zaman eki almış biçiminden zamanla kaynaşıp ekleşmiş +DIr(lAr) / +DUr(lAr) (tur-ur > dur-ur > +DIr(lAr) / +DUr(lAr)) biçimbirimi varlık, mahiyet, nitelik ve bir hâlde, bir yerde bulunma bildirmektedir. Bu fiiller, çeşitli dil bilgisi çalışmalarında ek eylem / ek fiil, cevher eylemi / cevher fiili / cevherî fiil / cevheri ek fiil, salt fiil / boş fiil, ad eylemi / isim fiili, ana yardımcı fiil, koşaç, haber / edat-ı haber gibi terimlerle karşılanmıştır. Böylece söz konusu fiillerin oluşturduğu dil bilgisi kategorisi günümüzde birçok terimle adlandırılır olmuştur. Dolayısıyla Türkçe dil bilgisinin pek çok alanında olduğu gibi bu alanda da çok terimli bir durum ortaya çıkmıştır.Çalışmada,bu çok terimli durumdan hareketle söz konusu üç fiilin çeşitli araştırmalarda nasıl değerlendirildiği ve hangi terimle veya terimlerle karşılandığı ve bu farklı adlandırmaların sebeplerinin neler olabileceği incelendi. Bir dilbilgisi kategorisi için türetilen bu terimlerin konuyu öğrenen ve öğretenleriçin ne derecede kapsayıcı olduğu ele alındı. Bunun için öncelikle, söz konusu dil bilgisi kategorisinin ses, şekil ve anlam özelliklerinden hareketle önceki çalışmalar da göz önünde bulundurularak bir değerlendirmesi yapıldı ve şimdiye kadar türetilen terimler bu değerlendirme çerçevesinde gözden geçirildi. Çalışmanın neticesinde yeni bir terim önermeden çok var olan terimlerin değerlendirme raporu paylaşıldı. Böylece, söz konusu dil bilgisi kategorisinin bu çok terimli yapı içerisinde öğrenme ve öğretilmesinde bir kolaylık sağlanmaya çalışıldı.

🔖

Cite This Article

DOĞAN, A. T. (2019). TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE MAHİYET, NİTELİK, DURUM BİLDİREN YARDIMCI FİİLLER VE ADLANDIRMA SORUNU. Turkish Studies - Language and Literature, Cilt: 14 - Sayı: 2, 475–501. https://ajindex.com/articles/116305

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (19)

  1. Akar, A. (2008). Dede Korkut Kitabı’nda tur- Fiili. Turkish Studies-International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 3/1 Winter 2008, p. 1-5, ANKARA-TURKEY. Erişim adresi:http://www.turkishstudies.net/DergiTamDetay. aspx?ID=251&Detay=Ozet ------------- (2018). Oğuzların Dili Eski Anadolu Türkçesine Giriş. İstanbul:
  2. Ötüken Neşriyat. Alkayış, M. F. (2012). Türkçenin Hâl Ekleri ve Fiil Kiplerinde Çok Terimlilik Sorunu. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 42, 276-287. Erişim adresi: http://dergipark.gov.tr/esosder/issue/6156/82737
  3. Argunşah, M. (2014). Çağatay Türkçesi. İstanbul:
  4. Kesit Yayınları.
  5. Atalay, B. (çev.). (2013). Dîvânu Lügâti’t-Türk. Ankara:
  6. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  7. Banguoğlu, T. (2004). Türkçenin Grameri. Ankara:
  8. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  9. Bassarak, A. (1997). New Considerations About the Turkish –dir Suffix. International Journal of Central Asian Studies, 2, 114-126. Erişim adresi: http://www.iacd.or.kr/pdf/journal/02/2-10.pdf
  10. Baydar, T. (2012). +DIr Bildirme Eki Üzerine. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 32, 37-54. Erişim adresi: http://sutad.selcuk.edu.tr/sutad/article/view/564/553
  11. Boz, E. (2018). Türk Dil Bilgisi Terminolojisinde Çok Terimlilik (Çok Adlılık) Sorunu. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(3), 1592-1603. Erişim adresi: http://www.tekedergisi.com/DergiTamDetay.aspx?ID=4294&Detay=Ozet
  12. Cin, A. (haz.). (2012). Süheyl ü Nev-Bahâr. Konya: Eğitim Yayınevi.
  13. Delice, H. İ. (2000). Türk Dilinde İşlevsel Ek Tasnifi Denemesi. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24, 221-235. ---------------. (2002). Yüklem Olarak Türkçede Fiil. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26/2, 185-212. ---------------. (2012). Türkçede Fiil Çekimlerine Yeni Bir Bakış. VII. Uluslararası Türk Dili Kurultayı 24-28 Eylül 2012. Ankara:
  14. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  15. Deny, J. (1941). Türk Dili Grameri (Osmanlı Lehçesi). (çev. Ali Ulvi Elöve). İstanbul:
  16. Maarif Matbaası. Doğan, A. T. (2017). Türkiye Türkçesinde Yardımcı Fiiller Üzerine Değerlendirmeler. International Journal of Language Academy, 5/7, 192-221. Erişim adresi: http://ijla.net/DergiTamDetay.aspx?ID=3787&Detay=Ozet
  17. Doğuer, B. E. (haz.). (2013). Tuhfe-i Mübârizî. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  18. Dursunoğlu, H. (2017).
  19. Adlandırma, Terimler ve Sınıflandırma Açısından Türkiye Türkçesinde Ünsüzlere Bir Bakış. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 65-1, 27-59. Erişim adresi: http://www.tdk.g