AI Summary & Key Takeaways
AI InsightUltimately, this study has established a fundamental data source for research areas such as basin management, flood and flood susceptibility, erosion, hydrological modelling and tectonics.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Basin morphometry methods, which analyse river basins in terms of their shape and topography, are widely utilised in numerous scientific fields. Until recently, these methods and techniques have been applied manually, limiting relevant studies to a particular small spatial scale. However, with advances in technology, the automation of basin morphometry analyses has enabled researchers to analyse thousands of watersheds at large scales. In this study, Türkiye’s river basins, including their sub-basins, were analysed using up-to-date methods and techniques based on the Strahler classification. The 145,183 basins identified through this process were analyzed using 12 different morphometric parameters, with the aim of establishing a comprehensive and accessible morphometric dataset on a national scale. As a result of the analyses, a remarkably comprehensive data set was obtained. The spatial variability of basin morphometry parameters was examined for both general-base-level basins and General Directorate of State Hydraulics basin classifications. An analysis of the data reveals that as the Strahler order increases, the basic drainage pattern of the basins remains constant, while the basins relatively reach a more advanced stage in the topographic erosion process, become more elongated and complex in shape, and their hydrological capacity grows exponentially. Ultimately, this study has established a fundamental data source for research areas such as basin management, flood and flood susceptibility, erosion, hydrological modelling and tectonics.
Özet
Akarsu havzalarını şekilsel ve topoğrafik olarak inceleyen havza morfometrisi yöntemleri pek çok bilim alanında sıklıkla kullanılmaktadır. Bu yöntemler ve tekniklerin yakın döneme kadar manuel bir şekilde uygulanması, ilgili çalışmaları mekânsal ölçek bağlamında sınırlı olmaya zorlamıştır. Gelişen teknolojilerle birlikte havza morfometrisi analizlerinin otomatize şekilde gerçekleştirilebilmesi ise geniş alanlarda yüz binlerce havzanın analiz edilebilmesini mümkün kılmıştır. Bu çalışmada güncel yöntem ve teknikler kullanılarak Türkiye’nin akarsu havzaları Strahler metodu temelli olmak üzere tüm alt havzaları ile birlikte ele alınmıştır. Bu doğrultuda elde edilen 145.183 adet havza, 12 farklı morfometrik parametre ile analiz edilerek ulusal ölçekte kapsamlı ve erişilebilir bir morfometrik veri seti oluşturulması amaçlanmıştır. Analizler neticesinde oldukça kapsamlı bir veri seti elde edilmiştir. Havza morfometrisi parametrelerinin mekânsal değişimleri hem genel taban seviye havzaları hem de Devlet Su İşleri havzaları sınıflandırmaları özelinde incelenmiştir. Elde edilen verilere göre Strahler dizini arttıkça havzaların temel drenaj dokusu sabit kalırken, topoğrafik aşınım sürecinde nispeten daha ileri bir evreye ulaştıkları, şekilce uzayarak karmaşıklaştıkları ve hidrolojik kapasitelerinin üstsel şekilde büyüdüğü görülmektedir. Nihayetinde bu çalışma ile havza yönetimi, sel ve taşkın duyarlılık, erozyon, hidrolojik modelleme ve tektonizma gibi araştırma alanları için temel bir veri kaynağı oluşturulmuştur.