SavedAdd your journal

Journals / Osmanlı Bilimi Araştırmaları / 2024 / Cilt: 25 Sayı: 2

Physiology in Istanbul Faculty of Medicine from Tıphane-i Âmire to Dârülfünun, 1827-1933

Tıphane-i Âmire’den Dârülfünun’a İstanbul Tıp Fakültesi’nde Fizyoloji, 1827-1933

Nuran Yıldırım(Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı)0000-0002-3537-3814
Pages
289–367
Publication Date
2024-08-02
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Şakir Pasha, who was devoted to physiology, brought the principles of experimental physiology to Turkey with his physiology courses accompanied by animal experiments, and Kemal Cenap Berksoy established experimental physiology as a branch of teaching and research.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Since there were no independent research institutes in Turkey, the science of physiology developed in parallel with medical education.
📊
Key Findings & Data:The transition to modern medical education in Turkey started with Tıphane-i Âmire, which started education on March 14, 1827, and continued until the 1933 University Reform; Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane, Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye, Dârülfünun-ı Osmani /Istanbul Darülfünunu Faculty of Medicine.
💡
Conclusion & Impact:Şakir Pasha, who was devoted to physiology, brought the principles of experimental physiology to Turkey with his physiology courses accompanied by animal experiments, and Kemal Cenap Berksoy established experimental physiology as a branch of teaching and research.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İstanbul Tıp Fakültesi · fizyoloji eğitimi tarihi · deneysel fizyolojinin gelişimi

Abstract

Since there were no independent research institutes in Turkey, the science of physiology developed in parallel with medical education. The transition to modern medical education in Turkey started with Tıphane-i Âmire, which started education on March 14, 1827, and continued until the 1933 University Reform; Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane, Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye, Dârülfünun-ı Osmani /Istanbul Darülfünunu Faculty of Medicine. The Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye in Damascus, which continued its education under the Dârülfünun-i Osmani Faculty of Medicine for a while, was also added to these schools that formed the nucleus of the Istanbul Faculty of Medicine. This study focuses on physiology education, the transition to experimental physiology, and the establishment and development of the physiology laboratory through the physiology lecturers at these medical schools, where the Istanbul Medical Faculty continued its education from 1827 until the University Reform of 1933. During this period, young physicians did not respect physiology, which had no income other than their salaries, and physiology courses were taught by members of other branches from time to time. Şakir Pasha, who was devoted to physiology, brought the principles of experimental physiology to Turkey with his physiology courses accompanied by animal experiments, and Kemal Cenap Berksoy established experimental physiology as a branch of teaching and research.

Özet

Ülkemizde bağımsız araştırma enstitüleri olmadığı için, fizyoloji bilimi tıp eğitimine paralel olarak gelişmiştir. Ülkemizde modern anlamda tıp eğitimine geçiş, 14 Mart 1827 tarihinde eğitime başlayan Tıphane-i Âmire ile başlamış ve 1933 Üniversite Reformu’na kadar; Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane, Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye, Dârülfünun-ı Osmani /İstanbul Darülfünunu Tıp Fakültesi’nde devam etmiştir. İstanbul Tıp Fakültesi’nin nüvesini oluşturan bu okullara, eğitimini bir zaman Dârülfünun-ı Osmani Tıp Fakültesi’ne bağlı olarak sürdüren Şam Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiyesi de eklenmiştir. Bu çalışmada İstanbul Tıp Fakültesi’nin 1827’den 1933 Üniversite Reformu’na değin eğitimini sürdürdüğü bu tıp okullarında fizyoloji dersi verenler üzerinden; fizyoloji eğitimi, deneysel fizyolojiye geçiş, fizyoloji laboratuvarının kuruluş ve gelişimi ele alınmıştır. Bu süreçte genç hekimler maaşından başka geliri olmayan fizyolojiye itibar etmemiş, fizyoloji derslerini zaman zaman başka branş mensupları vermiştir. Fizyolojiye gönül veren Şakir Paşa hayvan deneyleri eşliğindeki fizyoloji dersleri ile ülkemize deneysel fizyolojinin esaslarını getirmiş, Kemal Cenap Berksoy ise deneysel fizyolojiyi bir öğretim ve araştırma dalı olarak yerleştirmiştir.

🔖

Cite This Article

Yıldırım, N. (2024). Physiology in Istanbul Faculty of Medicine from Tıphane-i Âmire to Dârülfünun, 1827-1933. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, Cilt: 25 Sayı: 2, 289–367. https://doi.org/10.26650/oba.1408402

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (226)

  1. Bâbıdefteri İradeler (D. DRB.İ), 15/8. google scholar
  2. Babıâli Evrak Odası (BEO), 1010/75735.; 1477/110770.; 1488/111548. google scholar
  3. Cevdet Maarif (C. MF), 151/7539. google scholar
  4. Cevdet Sıhhiye (C SH), 15/712.; 18/853.; 20/996. google scholar
  5. Cevdet Maarif (C. MF), 45/2217.; 98/4872.; 155/7723 google scholar
  6. Dahiliye Nezareti Mektubi Kalemi (DH. MKT), 404/57.; 518/13.; 1061/7.; 1748/56.; 2069/80.; 2227/113.; 2362/95.; 2413/86.; 2483/6.; 2499/3. google scholar
  7. Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi (HR. MKT), 229/49.; 230/81. google scholar
  8. Dahiliye Nezareti Mütenevvia (DH. MTV), 2/25.; 17/40. google scholar
  9. Hazine-i Hassa-İrade (HH. İ), 198/31. google scholar
  10. Hariciye Nezareti Siyasi (HR. SYS), 2921/63. google scholar
  11. Hariciye Nezareti-Tahrirat (HR. TH), 88/8. google scholar
  12. İrade-Dahiliye (İ. DH), 21/1033.; 94/4696.; 1183/92518.; 1223/95748.; 722/50353. google scholar
  13. İrade-Dosya Usulü (İ. DUİT), 54/79. google scholar
  14. İrade-Hususi (İ. HUS), 81/116. google scholar
  15. İrade-Taltifat (İ. TAL), 2/72.; 266/24.; 423/14.; 423/34.; 324/64. google scholar
  16. Maarif Nezareti Tedrisat-ı Âliye Dairesi (MF. ALY), 80/25. google scholar
  17. Maarif Nezareti Mektubi Kalemi (MF. MKT), 343/2.; 386/5.; 450/36, 501/49.; 836/27.; 888/21.; 916/19.; 956/32.; 1028/18.; 1097/39.; 1162/71. google scholar
  18. Maliye Nezareti Emlak-ı Emiriye Müdüriyeti (ML. EEM), 732/8. google scholar
  19. Maliye Nezareti Masarifat Defterleri (ML. MSF. d), 329 google scholar
  20. Meclis-i Vükela Mazbataları (MV), 132/80.; 143/26. google scholar
  21. Sadaret, Divan Kalemi Evrakı (A. DVN), 121/4. google scholar
  22. Sadaret, Nezaret ve Devair Evrakı (A. MKT. NZD), 127/99 google scholar
  23. Yıldız Hususi Maruzat (Y.A.HUS), 114/18. google scholar
  24. Yıldız Mütenevvi Maruzat, (Y:MTV) 194/17.; 247/129. google scholar
  25. Yıldız Maarif Nezareti Maruzatı (Y.PRK.MF), 2/63. google scholar
  26. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, BCA (Ankara) google scholar
  27. Bakanlıklararası Tayin Daire Başkanlığı. 30.11.1.0 / 24. 18. 4, 4 Mayıs 1926. google scholar
  28. Bakanlıklararası Tayin Daire Başkanlığı, 30.11.1.0 / 44. 38. 20, 8 Aralık 1928. google scholar
  29. Bakanlıklararası Tayin Daire Başkanlığı. 30.11.1.0 / 73.29.16, 27 Teşrinievvel [Ekim] 1932. google scholar
  30. Bakanlıklararası Tayin Daire Başkanlığı. 30.11-1.0 / 75.1.7, 5 Kânunusani [Ocak] 1933. google scholar
  31. Kararlar Daire Başkanlığı, 30.18.01 / 56.57.16, 22 Temmuz 1935. google scholar
  32. Kararlar Daire Başkanlığı. 30.18.1.2 / 92.81.16, 17 Ağustos 1940. google scholar
  33. Kararlar Daire Başkanlığı. 30.18.1.2 - 95.58.11, 3 Temmuz 1941. google scholar
  34. Muamelat Genel Müdürlüğü. 30.10.0.0 / 144.32.11, Dosya ek. 147, 5 Eylül 1931. google scholar
  35. Muamelat Genel Müdürlüğü. 30.10.0.0 / 76.505.2, 14 Nisan 1944. google scholar
  36. İstanbul Tıp Fakültesi Dekanlığı Personel Arşivi (İstanbul). google scholar
  37. Kemal Cenap Berksoy Dosyası google scholar
  38. İstanbul Tıp Fakültesi, Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Bedi N. Şehsuvaroğlu Arşivi (İstanbul). google scholar
  39. Nuran Yıldırım Dijital Arşivi (İstanbul). google scholar
  40. Salnâme, 1270 Def’a 8. 1270 [1854]. google scholar
  41. Salnâme, 1271 Def’a 9. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1271 [1855]. google scholar
  42. Salnâme, 1272 Def’a 10. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1272 [1856]. google scholar
  43. Salnâme, 1273 Def’a 11. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1273 [1857]. google scholar
  44. Salnâme, 1274 Def’a 12. Takvimhâne-i Âmire, 1274 [1858]. google scholar
  45. Salnâme, 1275 Def’a 13. Takvimhâne-i Âmire, 1275 [1859]. google scholar
  46. Salnâme, 1276 Def’a 14. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1276 [1860]. google scholar
  47. Salnâme, 1277 Def’a 15. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1277 [1861]. google scholar
  48. Salnâme, 1278 Def’a 16. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1278 [1861]. google scholar
  49. Salnâme, 1279 Def’a 17. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1279 [1862]. google scholar
  50. Salnâme, 1280 Def’a 18. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1280 [1863]. google scholar
  51. Salnâme, 1281 Def’a 19. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1281 [1864]. google scholar
  52. Salnâme, 1282 Def’a 20. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1282 [1865]. google scholar
  53. Salnâme, 1283 Def’a 21. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1283 [1866]. google scholar
  54. Salnâme, 1284 Def’a 22. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1284 [1867]. google scholar
  55. Salnâme, 1285 Def’a 23. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1285 [1868]. google scholar
  56. Salnâme, 1287 Def’a 25. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1287 [1870] google scholar
  57. Salnâme, 1288 Def’a 26. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1288 [1871]. google scholar
  58. Salnâme, 1289 Def’a 27. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1289 [1872]. google scholar
  59. Salnâme 1290 Def’a 28. Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1290 [1873]. google scholar
  60. Salnâme 1291 Def’a 29. Hacı Hüseyin Efendi’nin Matbaası, 1291 [1874]. google scholar
  61. Salnâme 1292 Def’a 30. 1292 [1875]. google scholar
  62. Salnâme 1293 Def’a 31. 1293 [1876]. google scholar
  63. Salnâme 1294 Def’a 32. Halil Efendi Matbaası, 1294 [1877]. google scholar
  64. Salnâme 1295 Def’a 33. Rıza Efendi Matbaası, 1295 [1878]. google scholar
  65. Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye Otuz Dördüncü Def’a. İstanbul, 1296 [1879]. google scholar
  66. Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye Otuz Beşinci Def’a. İstanbul Matbaa-i Âmire, 1297 [1880]. google scholar
  67. Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye Otuz Altıncı Def’a. İstanbul Mahmud Bey Matbaası, 1298 [1881]. google scholar
  68. Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye Otuz Yedinci Def’a. İstanbul Mahmud Bey Matbaası, 1299 [1882]. google scholar
  69. 1300 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Otuz Sekizinci Sene. Kostantiniyye Matbaa-i Ebüzziya, 1299 [1883]. google scholar
  70. 1301 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Otuz Dokuzuncu Sene. [İstanbul] Matbaa-i Osmaniye, 1301[1884]. google scholar
  71. 1302 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Kırkıncı Sene. [İstanbul] Matbaa-i Osmaniye, 1302 [1885]. google scholar
  72. 1303 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Kırk Birinci Sene. Dersaadet Mahmud Bey Matbaası, 1303 [1886]. google scholar
  73. 1304 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Kırk İkinci Sene. Dersaadet Mahmud Bey Matbaası, 1304 [1887]. google scholar
  74. 1305 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Kırk Üçüncü Sene. Dersaadet Mahmud Bey Matbaası, 1305 [1888]. google scholar
  75. 1307 Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Kırk Beşinci Sene. Dersaadet Matbaa-i Âmire, 1307 [1890]. google scholar
  76. 1308 Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Kırk Altıncı Sene. Dersaadet Matbaa-i Âmire, 1308 [1891]. google scholar
  77. 1309 Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Kırk Yedinci Sene. Dersaadet Matbaa-i Âmire, 1309 [1892]. google scholar
  78. 1310 Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Kırk Sekizinci Sene. Dersaadet Matbaa-i Âmire, 1310 [1892]. google scholar
  79. 1311 Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Kırk Dokuzuncu Sene. Dersaadet Matbaa-i Âmire, 1311 [1893]. google scholar
  80. 1312 Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Ellinci Sene. Dersaadet Matbaa-i Âmire, 1312 [1894]. google scholar
  81. 1313 Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Elli Birinci Sene. Dersaadet Matbaa-i Âmire, 1313 [1895]. google scholar
  82. 1314 Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Elli İkinci Sene. Dersaadet, 1314 [1896]. google scholar
  83. Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye 1315. Elli Üçüncü Def’a Olarak Tertib Edilmiştir. İstanbul Âlem Matbaası, 1315 [1897]. google scholar
  84. 1316 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Elli Dördüncü Sene. İstanbul Âlem Matbaası ve Mahmud Bey Matbaası, 1314 [1898]. google scholar
  85. 1317 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Elli Beşinci Sene. Dârü’l-Hilafetü’l-Aliyye Matbaa-i Âmire, 1315 [1899]. google scholar
  86. 1318 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Elli Altıncı Sene. Dârü’l-Hilafetü’l-Aliyye Mahmud Bey ve Serviçen Matbaaları, 1316 [1900]. google scholar
  87. 1319 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Elli Yedinci Sene. Dârü’l-Hilafetü’l-Aliyye Malumat-Tahir Bey Matbaası, 1317 [1901]. google scholar
  88. 1320 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Elli Sekizinci Sene. Dersaadet Dârü’t-Tıbâatü’l-Âmire, 1318 [1902]. google scholar
  89. 1321 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Elli Dokuzuncu Sene. Dersaadet Âlem Matbaası, 1319 [1903]. google scholar
  90. 1322 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Altmışıncı Sene. Dersaadet Matbaa-i Ahmed İhsan ve Şürekâsı, 1320 [1904]. google scholar
  91. 1323 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Altmış Birinci Sene. Dersaadet Matbaa-i Ahmed İhsan, 1321 [1905]. google scholar
  92. 1324 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Altmış İkinci Sene. Dersaadet Matbaa-i Ahmed İhsan, 1322 [1906]. google scholar
  93. 1325 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Altmış Üçüncü Sene. Dersaadet Matbaa-i Ahmed İhsan, 1322 [1907]. google scholar
  94. 1334 Sene-i Maliye. Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye. Altmış Sekizinci Sene. Dersaadet Hilal Matbaası, 1334 [1918]. google scholar
  95. 1926 Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnâmesi. İstanbul Matbaa-i Âmire, 1926. google scholar
  96. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnâmesi 1926-1927. Matbuat Müdiriyet-i Umumiyesi, 1926-1927. google scholar
  97. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnâmesi. Matbuat Müdiriyet-i Umumiyesi 1927-1928. google scholar
  98. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Yıllığı 1928-1929. İstanbul Devlet Matbaası, 1929. google scholar
  99. Salnâme-i Askeri, 1282 Hicrî Senesi, Def’a 1, İstanbul Mekteb-i Harbiye-i Şahane, 1282 [1865]. google scholar
  100. Salnâme-i Askeri, 1283 Hicrî Senesi, Def’a 2, 1283 [1866]. google scholar
  101. Salnâme-i Askeri. 1306 Mali Senesi. İstanbul, 1306 [1890]. google scholar
  102. Salnâme-i Askeri. 1307 Mâli Senesi. 1307 [1891]. google scholar
  103. Salnâme-i Askeri. 1308 Mali Senesi. 1308 [1892]. google scholar
  104. Salnâme-i Askeri, 1326 Sene-i Kameriye-i Hicriye ve 1324 Sene-i Maliye ve 1286 Sene-i Şemsiye-i Hicrîyesine Mahsus. Dersaadet Matbaa-i Askeriye, 1324 [1908]. google scholar
  105. Salnâme-i Nezaret-i Maarif-i Umumiye, Birinci Sene. 1316 Sene-i Hicriyesine Mahsusudur. Dârül-Hilâfe, Matbaa-i Âmire, 1316 [1898]. google scholar
  106. Salnâme-i Nezaret-i Maarif-i Umumiye, İkinci Def’a Olarak Tertib Olunmuştur. 1317 Sene-i Hicriyesine Mahsusdur. Dârül-Hilâfetül-Aliyye, Matbaa-i Âmire, 1317 [1899]. google scholar
  107. Salnâme-i Nezaret-i Maarif-i Umumiye. Dördüncü Sene. 1319 Sene-i Hicriyesine Mahsusdur. Dârül-Hilâfetül-Aliyye, Matbaa-i Âmire, 1319 [1901]. google scholar
  108. Salnâme-i Nezaret-i Maarif-i Umumiye. Altıncı Sene. 1321 Sene-i Hicriyesine Mahsusdur. Dârül-Hilâfetül-Aliyye, Asır Matbaası, 1321 [1903]. google scholar
  109. Cumhuriyet, 11 Nisan 1934. google scholar
  110. Cumhuriyet. “Tıp Fakültesi kararını verdi Rasim Ali B.in fizyoloji kitabı neşredilmeyecek” (9 Mart 1931). google scholar
  111. Cumhuriyet. “Fiziyoloji kitabı münasebetile: Darülfünun mes’elesi. Darülfünunun ihtiyaç ve iktidarımıza göre ıslahı lâbüttür” (2 Şubat 1931). google scholar
  112. Cumhuriyet. “Fizyoloji kitabı. Dârülfünun Divanı bugün toplanıyor” (15 Mart 1931); Milliyet. “Divan dün kararını verememiştir.” (16 Mart 1931). google scholar
  113. Kâzım Nami. “Tıp Fakültesinin şerefi tehlikede mi? Münakaşaya Kâzım Nami Bey de karışıyor”, Vakit, (23 Kânunusani/Ocak 1931). google scholar
  114. Milliyet. “Rasim Ali Bey orta mektep muallimliğine nakledildi” (15 Kânunusani/Ocak 1933). google scholar
  115. Servet-i Fünun. “Doktor Hüseyin Hulki Bey” (26 Mayıs 1310 [7 Haziran 1894]) 7/169: 206-207. google scholar
  116. Stamboul. “Un incident â l’universite du Djumhuriet” [Cumhuriyet Üniversitesi’nde bir olay] (26 Ocak 1931). google scholar
  117. Takvim-i Vekayi. “Dârülfünun Tıp Fakültesi ve Şuabâtı Nizamnamesi” (8 Cemaziyelevvel 1334) ve (1 Mart 1332 [13 Mart 1916]). Sekizinci sene, no. 2467. google scholar
  118. Takvim-i Vekayi. (11 Muharrem 1250 / 20 Mayıs 1834). Def’a 83. google scholar
  119. Tanin. (8 Receb 1326 / 23 Temmuz 1324 / 5 Ağustos 1908). google scholar
  120. Uludağ, Osman Şevki. “Kaybettiğimiz büyük değerlerden: Fizyoloji Profesörü Kemal Cenab”. (4 Aralık 1949). google scholar
  121. Vakit. “Talha Yusuf Bey” (3 Ağustos 1933). google scholar
  122. Vakit. “Son karar verildi: Kitap neşredilmeyecek” (9 Mart 1931). google scholar
  123. Vakit. “Tıp Fakültesi harekete geçmeli! Darülfünun muhtariyeti ehliyetsizlikleri himaye için siper değildir. Eğer böyle ise ve icap ederse o siperin de yıkılacağını herkesin bilmesi lâzımdır” (24 Kânunusani/Ocak 1931). google scholar
  124. Vakit. “Bu nasıl kitap! Müderris Talha ve Rasim Ali B.ler cevap veriyorlar” (19 Kânunusâni/Ocak 1931). google scholar
  125. Vakit. “Bu nasıl kitap meselesi. Fakülte meseleyi beş kişilik bir komisyona havale etti” (5 Şubat 1931). google scholar
  126. Vakit. “Meşhur Kitap Nasıl Yazıldı” (25 Kânunusani/Ocak 1931). google scholar
  127. Vakiti. (28 Şubat 1931). google scholar
  128. Yunus Nadi. “Dârülfünunda bir hâdise”, Cumhuriyet (26 Kânunusani/Ocak 1931). google scholar
  129. Akgün, Burhan. “Üsküdarlı Bir Hekim: Ord. Prof. Dr. Kemal Cenap Berksoy (1876-1949)”. Uluslararası Üsküdar Sempozyumu V, 1-5 Kasım 2007. Bildiriler. Haz. Coşkun Yılmaz. 2/439-45. İstanbul: Üsküdar Belediyesi, 2008. google scholar
  130. Akıncı, Sırrı. “Dünyaya Ün Salan Bir Hekimimiz”. Hayat Tarih Mecmuası. 1/12 (Ocak 1967): 26-30. google scholar
  131. Akıncı, Sırrı. “Kaybettiğimiz Büyük Hekim Prof. Dr. Hasan Reşat Sığındım”. Dirim. Tom:XLVI /5 (1971): 230-231. google scholar
  132. Akpınar, Mahmut. “Bir Hekimin Serencamı: İstefanaki Karatodori (1789-1867)”. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. XVI/1 (2010): 173-184. google scholar
  133. Altıntaş, Ayten. “Dr. Karl Ambros Bernard’ın Mekteb-i Tıbbiye’nin Kuruculuğu Meselesi”. Tarih ve Toplum. 1/143 (Kasım 1995): 36-45. google scholar
  134. Aydüz, Salim. “Osman Sâib Efendi”. Yapıtlarıyla ve Yaşamlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi. 2: 415-416. İstanbul: YKY, 2008. google scholar
  135. Bekman, Muzaffer. Veteriner Tarihi. Ankara: Ankara Basım ve Cildevi, 1940. google scholar
  136. Berksoy, Kemal Cenap. Füsiologi. İstanbul, 1934. google scholar
  137. Besim Ömer. Nevsâl-i Âfiyet. İstanbul: İstanbul Âlem Matbaası-Ahmed İhsan ve Şürekâsı, 1315 [1899]. google scholar
  138. Bursalı Mehmet Tahir. Osmanlı Müellifleri. Haz., İsmail Özen. 3. Cilt. İstanbul: Meral Yayınevi, Yaylacık Matbaası, 1975. google scholar
  139. Ceyhun, Cihat. “Doktor Spitzer’in Mektupları”, Dirim, 50/9(1975): 418-422. google scholar
  140. Christoff, R.P.Paul. Journal de Siege d’Andrinople. Paris, 1914. google scholar
  141. Dârülfünun-ı Osmani Talebe Rehberi 1336-1337 [1920-1921]. İstanbul: Evkaf-ı İslamiye Matbaası, 1920. google scholar
  142. Di Matteo, Berardo, Vittorio Tarabella, Giuseppe Filardo, Anna Vigano, Patrizia Tomba, Elizaveta Kon ve Maurilio Marcacci. “Art in Science: Giovanni Paolo Mascagni and the Art of Anatomy”. Clinical Orthopaedics andRelatedResearch. 473/3 (Mar 2015): 783-788. google scholar
  143. Dölen, Emre. Türkiye Üniversite Tarihi 2. Cumhuriyet Döneminde Osmanlı Darülfünunu, 1922-1933. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yay., 2010. google scholar
  144. Dölen, Emre. “Ord. Prof. Dr. Kemal Cenap Berksoy ve Darülfünun Tıp Fakültesi Fizyoloji Enstitüsü’nün gelişimi (1909-1933)”. Osmanlı Sağlık Kurumları Sempozyumu (2 Haziran 2007) Bildirileri. 1/217-242. İstanbul: Zeytinburnu Belediyesi Yayınları, 2008. google scholar
  145. Ekrem Reşad ve Osman Ferid. Musavver Nevsal-i Osmani. İkinci Sene, 190-192. İstanbul, 1326 [1910]. google scholar
  146. Ekrem Reşad ve Osman Ferid. “Doktor Muallim Şakir Paşa”. 1326 Senesine Mahsus Musavver Nevsâl-i Osmani. 190-192. İstanbul, 1326. google scholar
  147. Emecen, Feridun. “Atıyye-i Seniyye”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 4:64. Ankara: TDV Yayınları, 1991. google scholar
  148. Erden, Fethi. Türk Hekimleri Biyografisi. İstanbul: Çituri Biraderler Basımevi, 1948. google scholar
  149. Etker, Şeref. “Dr. Aime Mouchet ve Tıbbiye’de Fransız Kültürel Egemenliğinin Sonu”. Osmanlı Bilimi Araştırmaları. 5/2 (2005): 36-70. google scholar
  150. Fındıkoğlu, Z. Fahri. “Claude Bernard ve Şakir Paşa”. Türkiye Harsî ve İctimaî Araştırmalar Derneği. Seri A/47 (1963): 5-51. [İstanbul]. google scholar
  151. “Fiziologi Profesörü Şakir Paşa Merhum”. Muallim Doktor Şâkir Paşa 1848-1909. (33-34). İstanbul: Kemal Matbaası, 1949. google scholar
  152. Galip Ata. Tıpta Tecrübe Usulünün Tetkikine Giriş. İstanbul: Devlet Matbaası, 1934. google scholar
  153. Galip Ata. İstanbul Dârülfünunu Tıp Fakültesi. İstanbul, 1341 [1925]. google scholar
  154. Gökhan, Nurhan ve Hayrünnisa Çavuşoğlu. “Fizyoloji”. Dünya’da ve Türkiye’de 1850 yılından sonra Tıp Dallarındaki ilerlemelerin Tarihi. Haz. Ekrem Kadri Unat. 128-142. İstanbul, 1988. google scholar
  155. Gövsa, İ. Alaettin. Türk Meşhurları Ansiklopedisi. 1:287. İstanbul: Yedigün Neşriyat, 1946. google scholar
  156. “Hulasalar”. Dârülfünun Tıp Fakültesi Mecmuası. 5/6 (Haziran 1339/1923): 355. google scholar
  157. Hüseyin Hulki. Berlin Hatıratı. İstanbul: Dersaadet Karabet Matbaası, 1308 [1892]. google scholar
  158. İhsanoğlu, Ekmeleddin. Suriye’de Modern Sağlık Müesseseleri, Hastahaneler ve Şam Tıp Fakültesi. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1999. google scholar
  159. İhsanoğlu, Ekmeleddin. Açıklamalı Türk Kimya Eserleri Bibliyografyası. İstanbul, 1985. google scholar
  160. “İşbu doksan sekiz senesi nisanının yirmisi [20 Nisan 1298/2 Mayıs 1882] olan Salı günü saat sekizde Reis-i Sani İzzetlü İbrahim Bey’in riyaseti tahtında olarak in’ikâd eden Cemiyet-i Tıbbiye-i Osmaniye zabıtnâmesinde müstahrecdir”, Vekayi-i Tıbbiye, 3. Sene, Numero. 55, 15 Mayıs 1298 [27 Mayıs 1882]: 225-227. google scholar
  161. “Kadri Raşit Anday Hatıraları”. Canlı Tarihler, 26. Fasikül, (59-89). İstanbul: Türkiye Yayınevi, 1947. google scholar
  162. “Kadri Raşit Paşa”. İstanbul Seririyatı, Sene. XXXI, no. 1 (Ocak 1949): 3-5. google scholar
  163. Kâhya, Esin. Mustafa Behçet Efendi ve Türkçe İlk Fizyoloji Kitabı. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, 2000. google scholar
  164. Kâhya, Esin. “Osmanlı İmparatorluğunda Deneysel Fizyolojinin Kuruluşu”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2/2 (1991): 127-140. google scholar
  165. Kâhya, Esin. “Fransa’da İhtisas Yapmış Olan Türk Hekimlerinin Bazıları”. Cumhuriyet’in 60. Yıl Armağanı. 244-262. Ankara, 1987. google scholar
  166. Kazancıgil, Aykut ve H. Hüsrev Hatemi. “Türkiye’de Fizyoloji Bilimi ve Kemal Cenap Berksoy”. Tarih ve Toplum. 51 (Mart 1988): 137-146. google scholar
  167. Kazancıgil, Tevfik Remzi. “Prof. Dr. Şakir Paşanın Garblılaşma Hakkındaki Düşünceleri”. Yıllık Gazetecilik Enstitüsü Dergisi. 3-4 (1962-63): 9-18. google scholar
  168. Kemal Cenap. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Fisiologi Müessesesi Faaliyet ve Neşriyat ve Tekâmül Projesi 1909-1930. İstanbul: Ahmet İhsan Matbaası, 1930. google scholar
  169. Kemal Cenap. İstanbul Darülfünunu Tıp Fakültesi Fisiologiya Institut’u Yeni Tesisat ve Dersleri Açıklama Hatırası. İstanbul: Ahmet İhsan Matbaası, 1931. google scholar
  170. Kemal Cenap. Fizyoloji Laboratuvarı Rehberi, Birinci Kısım Kimya-yı Fizyoloji. İstanbul: Kader Matbaası, 1335/1919. google scholar
  171. Kemal Cenap. “Prof. Şâkir Paşa Merhum Hakkında”. Üçüncü Mıntıka Etibba Odası Tarafından Hazırlanan Saygı Töreni. Üçüncü Mıntıka Etibba Odası Gazetesi, 11-14. İstanbul: S. Süreyya Bükey Basımevi, 1943. google scholar
  172. Kemal Cenap. “Prof. Şâkir Paşa Merhum Hakkında”. Muallim Doktor Şâkir Paşa 1848-1909. (14-17). İstanbul: Kemal Matbaası, 1949. google scholar
  173. Kemal Djenab ve Aime Mouchet. “Etudes experimentales sur les injections intracardiaque”. Bulletin de l’Academie deMedecine. 89 (June 26, 1923): 697-700. google scholar
  174. Kemal Djenab ve Aime Mouchet. “Lectures.1. Nouvelles rescherches sur les injections intracardiaques”. Bulletin de l’Academie deMedecine, quatre-vingt-huitieme annee [88. yıl] 88 (July 15, 1924): 910-912. google scholar
  175. Kemal Djenab ve Aime Mouchet. “Action humorale de l’extrait du Faisceau de His sur la pression arteriele”. Bulletin de l’Academie de Medecine, quatre-vingt-neuvieme annee [89. yıl] 88 (Jan 6, 1925): 60-63. google scholar
  176. Kemal Djenab. “Sur un reflexe gastro-duodenal”. Journale Physiologie et de Pathologie Generale Tome.37/1 (1939): 83-85. google scholar
  177. Mehmet Şakir. Dürûs-ı Hayat-ı Beşeriye. İstanbul: Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhâne Matbaası, 1310 [1893]. C.1. google scholar
  178. M.N. [Kâtipzâde Mehmet Nuri Birgivî]. “Physiologie Comparee des Animaux (Fisioloci-i Tatbiki)”, Ceride-i Tıbbiyye-i Askeriyye. No. 25 (Mart 1290/1874): 289-293, 299-300.; “Fisioloci-i Tatbiki”, No. 26 (Nisan 1874), 301-306.; No. 27 (Mayıs 1874): 314-318.; No. 28 (Haziran 1874): 325-328.; No. 29 (Temmuz 1894): 337-342, 350-354.; No. 31 (30 Eylül 1874): 361-368.; No. 34 (31 Kanunuevvel 1874): 397-303.; No. 35 ((28 Şubat 1874), 421-428.; No. 36 (28 Şubat 1874), 421-428.; No. 37 (Mart 1875): 443-444.; No. 38 (Nisan 1875): 456-458.; No.39 (31 Mayıs 1875): 474-475.; No. 41 (Temmuz 1875): 497-500. google scholar
  179. Namal, Arın. “Muallim Dr. Sait Cemil (Yiğit) (1875-1932)”. Ülkemizin İlk Dişhekimliği Okulu İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi 100. Yıla Armağan. Haz. Arın Namal, Öztan Öncel, Ayşegül Demirhan Erdemir. 87-94. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2008. google scholar
  180. Osmanlıda Gökküresi Kullanımı / Use of the Celestial Sphere by the Ottomans (Osman Saib Efendi’nin Ta’limnü’l-Küre Risalesi) / Osman Saib Efendi’s Ta’lîmü’l-Küre). Haz. Atilla Bir, Burak Barutçu, Mustafa Kaçar. İstanbul, 2012. google scholar
  181. Rıza Tahsin. Mir’ât-ı Mekteb-i Tıbbiye, Birinci Kitap. İstanbul: Dersaadet Kader Matbaası, 1328 [1912]. google scholar
  182. Rıza Tahsin. Mir’ât-ı Mekteb-i Tıbbiye. İkinci Kitap. İstanbul: Dersaadet Kader Matbaası, 1328 [1912]. google scholar
  183. Sargın, Cevat. “Prof. Dr. Reşad Sığındım”. Deri Hastalıkları ve Frengi Arşivi. 1 (1964): 114-116. google scholar
  184. Sağlam, Tevfik. Nasıl Okudum. Haz. Hüsrev Hatemi, Aykut Kazancıgil. İstanbul, 2. Baskı, 1981. google scholar
  185. Sarı, Nil, Burhan Akgün ve Ümit Emrah Kurt. Kuruluşundan 1933 Reformuna Fotoğraflarla Darülfünun Tıp Fakültesi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, 2011. google scholar
  186. Sarı, Nil. “Hekimbaşı-zâde Dr. Muhîddin Bey (1871-1936)”. 50 Yıl Önce Ölen 8 Büyük Türk Hekimi İçin Anma Töreni Kitabı. Haz. Ekrem Kadri Unat. 56-66. İstanbul: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi-Türk Tıp Tarihi Kurumu Yay.,1986. google scholar
  187. Serin, Sinem. Osmanlı Sağlık Sisteminin Yönetimi. Hekimbaşılık Kurumu. İstanbul: Kitabevi, 2021. google scholar
  188. Şakar, Âkif Şakir. “Fizyoloji Müderrisi Merhum Şâkir Paşaya Dair”. Muallim Doktor Şâkir Paşa 1848-1909. 36-45. İstanbul: Kemal Matbaası, 1949. google scholar
  189. Şakir. “Ameliyathane-i Fisioloci Dibace”, Vekayi-i Tıbbiye, ikinci sene, numero. 28, 19 Mart 1297 [31 Mart 1881]: 12-14.; “Ameliyathane-i Fisioloci”, Vekayi-i Tıbbiye, ikinci sene, numero. 29, 1 Nisan 1297 [13 Nisan 1881]: 19-22.; numero. 30, 15 Nisan 1297 [27 Nisan 1881]: 28-30.; Vekayi-i Tıbbiye ikinci sene, numero. 31, 1 Mayıs 1297 [13 Mayıs 1881]: 35-37.; Vekayi-i Tıbbiye ikinci sene numero. 32, 15 Mayıs 1297 [27 Mayıs 1881]: 44-47.; Vekayi-i Tıbbiye ikinci sene, numero. 33, 1 Haziran 1297 [13 Haziran 1881]: 53-54. google scholar
  190. Şânizade Mehmet Ataullah. El-kitâbü’s-sâni fî’t-tabiat ve hüve alâ kısmeyn. Hamse-i Şânizade. İkinci Kitap. İstanbul: Dârü’t-Tıbâ’atü’l-Âmire, 1235 [1820]. google scholar
  191. Sekban, Şükrü Mehmet. “Dr. Şakir Paşa”. Muallim Doktor Şâkir Paşa 1848-1909. (26-30). İstanbul: Kemal Matbaası, 1949. google scholar
  192. Skopec, Manfred. “Galatasaray’daki Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’nin Yaratıcısı ve Ruhu Karl Ambros Bernard’ın Hayatı ve Eserlerine Dair”. Türk-Avusturya Tıbbi İlişkileri, 28 ve 29 Nisan 1986’da İstanbul’da yapılan simpozyuma sunulan bildiriler. Haz. Arslan Terzioğlu, Erwin Lucius. 1/100-104. İstanbul: İÜ Tıp Fakültesi, 1987. google scholar
  193. Şehsuvaroğlu, Bedi N. “Yurdumuzda Deri Hastalıkları Tarihçesi ve Muallim Dr. Hüseyin Hulki Bey’den Bir Hatıra”. Dermatoloji Dergisi. III/8 (ayrı baskı): 462-504. [İstanbul: Hüsnütabiat Matbaası, 1966] google scholar
  194. Tıbbiyeliler Albümü 1929-1930. Tıp Talebe Cemiyeti. İstanbul: Ahmet İhsan Matbaası, 1930. google scholar
  195. Topuzlu, Cemil. “Şâkir Paşaya Ait Hatırat”. Muallim Doktor Şâkir Paşa 1848-1909. 11-13. İstanbul: Kemal Matbaası, 1949. google scholar
  196. Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Darülfünunu Talebe Rehberi. Ders Senesi 1930-1931. İstanbul: Ekspres Matbaası, 1930. google scholar
  197. Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Dârülfünunu Talebe Rehberi. Ders Senesi 1931-1932, 1932-1933. İstanbul: Burhaneddin Matbaası, 1932. google scholar
  198. Türkiye Cumhuriyeti. İstanbul Darülfünunu Talebe Rehberi. Ders Senesi 1931-1932, 1932-1933. İstanbul: Burhaneddin Matbaası, 1932. google scholar
  199. Türkiye Cumhuriyeti Dârülfünunu Talebe Rehberi 1340-1341 [1924-1925], İstanbul: Yeni Matbaa, 1341 [1925]. google scholar
  200. Türkiye Cumhuriyeti Dârülfünunu Talebe Rehberi 1341-1342 [1925-1926], İstanbul: Yeni Matbaa, 1341 [1925]. google scholar
  201. Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Dârülfünunu Talebe Rehberi 1926-1927 Sene-i Dersiyesi. İstanbul: Yeni Matbaa, 1926. google scholar
  202. Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Dârülfünunu Talebe Rehberi 1927-1928 Sene-i Dersiyesi. İstanbul: Yeni Matbaa. google scholar
  203. Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Dârülfünunu Talebe Rehberi 1928-1929 Sene-i Dersiyesi. İstanbul: Yeni Matbaa. google scholar
  204. Türkiye Cumhuriyeti. İstanbul Darülfünunu Talebe Rehberi 1929-1930 Sene-i Dersiyesi. İstanbul: Yeni Matbaa. google scholar
  205. Tuna, Aslı. “Şam Mekteb-i Tıbbiyesi”. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, 2018. google scholar
  206. Unat, Ekrem Kadri, Osmanlı İmparatorluğunda Tıp Zoolojisi ve Parazitoloji. İstanbul, 1970. google scholar
  207. Uzel, İlter. “19. Yüzyılda Osmanlı Ordusunda Görev Alan Avusturyalı Hekimlerle İlgili Bir Belge”. Türk-Avusturya Tıbbi İlişkileri, 28 ve 29 Nisan 1986’da İstanbul’da yapılan simpozyuma sunulan bildiriler. Haz. Arslan Terzioğlu, Erwin Lucius. 1/166-194. İstanbul: İÜ Tıp Fakültesi, 1987. google scholar
  208. Ünver, Süheyl. “Önsöz. Bizde Tecrübi Fizyolojinin Vazıı Müderris Dr. Şakir Paşa, 1849-1909”, Haz. Z. Fahri Fındıkoğlu. “Claude Bernard ve Şakir Paşa”. Türkiye Harsî ve İctimaî Araştırmalar Derneği Seri A/47, VI-VIII. [İstanbul 1963]. google scholar
  209. Ünver, A. Süheyl. “1838 de Dr. Bernard’ın Memleketimize Gelişi”. İ.Ü. Tıp Fakültesi Mecmuası 3-4 (1956), 494-510. google scholar
  210. Ülman, Yeşim Işıl. Galatasaray Tıbbiyesi, Tıbbiye’de Modernleşmenin Başlangıcı. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2017. google scholar
  211. Ülman, Yeşim Işıl. “Mekteb-i Tıbbiye-i Adliye-i Şahane’de Eğitim (1838-1848)”. Türk Tıp Eğitiminin Önemli Adımları. Haz. Hüsrev Hatemi, Ayten Altıntaş. (71-76). İstanbul, 2006. google scholar
  212. Winterstein, Hans. “Kemal Cenab’ın Hatırasına”. İ.Ü. Tıp Fakültesi Mecmuası. 12/4 (1949), 661-664. google scholar
  213. Yarman, Arsen. Osmanlı Sağlık Hizmetinde Ermeniler ve Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi Tarihi. İstanbul: Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi Vakfı, 2001. google scholar
  214. Yıldırım, Nuran. “Türkçe Basılı İlk Tıp Kitapları Hakkında.” Journal of Turkish Studies / Türklük Bilgisi Araştırmaları. In Memoriam: Ali Nihad Tarlan Hâtıra Sayısı 3 (1979): 443-459. google scholar
  215. Yıldırım, Nuran. “Türk Hekimlerinin Seçkinleşme Sürecinde Tıp Bilgisinin Transferi”. I. Uluslararası Türk Tıp Tarihi Kongresi, 10. Ulusal Türk Tıp Tarihi Kongresi Bildiri Kitabı (Konya, 20-24 Mayıs 2008). 1/101-124. Haz. Ayşegül Demirhan Erdemir, Öztan Öncel, Yusuf Küçükdağ, Berrin Okka, Sezer Erer. İstanbul: Selçuk Üniversitesi Yayınları, 2008. google scholar
  216. Yıldırım, Nuran. “Tüberkülinin Keşfi ve İstanbul’daki Yankıları”. Tarih ve Toplum 133 (Ocak 1995): 12-20. google scholar
  217. Yıldırım, Nuran. “İstanbul Eczanelerinde Hasta Muayenesi ve Tıbbi Tahlil Laboratuvarları”. Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları 2-3: 71-97. (Haz. Prof. Dr. Nil Sarı) [İstanbul 1996/97]. google scholar
  218. Yıldırım, Nuran. İstanbul’un Sağlık Tarihi. İstanbul Üniversitesi İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Projesi No. 55-10. İstanbul: Ajansfa, 2010. google scholar
  219. Yıldırım, Nuran. Savaşlardan Modern Hastanelere Türkiye’de Hemşirelik Tarihi. İstanbul: Vehbi Koç Vakfı, 2014. google scholar
  220. Yıldırım, Nuran. “Darülaceze’de Çocuk Bakımı ve Eğitimi Lakita Dairesi ve Yetimhane, İlkokul, İmalathaneler”. Toplumsal Tarih, Sayı. 264 (2015): 26-35. google scholar
  221. Yıldırım, Nuran. Tıphane-i Âmire ve Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’den İstanbul Tıp Fakültesi’ne. İstanbul: BETİM, 2019. google scholar
  222. Yılmaz, Mehmet Yalçın. “Türk Dil Planlaması Bağlamında Türk Dil Kurumu (1932-1951)”. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, 2013. google scholar
  223. https://www.nobelprize.org/search/?query=Kemal+Djenab. Erişim. 31 Ağustos 2017. google scholar
  224. https://en.wikipedia.org/wiki/Emil_du_Bois-Reymond. Erişim. 9 Eylül 2022. google scholar
  225. Tangün, Yücel. “Kanbilimci Gözüyle 100. Yılında Hasan Reşat Sığındım’ın İlk Akut Monositik Lösemi Olgusu”. Erişim. 22 Ekim 2022. http://kanbilim.com/?p=2329 google scholar
  226. “William Hewson”. Erişim, 22 Ağustos 2022. https://www.britannica.com/biography/William-Hewson google scholar