Journals / Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 36

MİLLÎ MÜCADELEYE DESTEK VE ARKAPLAN OLARAK DİNÎ DÜŞÜNCE DİNÎ VE GELENEKLER

Pages
225–262
Publication Date
2010-02-28
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Makale bu unsurları ortaya koyan ayet ve hadislere kısaca değindikten sonra örneklerin sunumuyla devam etmektedir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Devletlerin ve milletlerin hayatlarını idameleri ve milletlerarası mücadelelerde ayakta kalabilmeleri için çok defalar emperyalist güçlere karşı bağımsızlık mücadelelerine giriştikleri olmuştur.
📊
Key Findings & Data:Coğrafi keşifler ve sanayileşme ile gelen Batının üstünlük ve sömürgeleştirme çabaları, Osmanlı Devleti üzerinde de görülmüştür.
💡
Conclusion & Impact:Makale bu unsurları ortaya koyan ayet ve hadislere kısaca değindikten sonra örneklerin sunumuyla devam etmektedir.
🔬Design:Makale
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Milli mücadele · gelenek · vatan

Özet

Devletlerin ve milletlerin hayatlarını idameleri ve milletlerarası mücadelelerde ayakta kalabilmeleri için çok defalar emperyalist güçlere karşı bağımsızlık mücadelelerine giriştikleri olmuştur. Coğrafi keşifler ve sanayileşme ile gelen Batının üstünlük ve sömürgeleştirme çabaları, Osmanlı Devleti üzerinde de görülmüştür. Bunun sonucu olarak girilen savaşlar ve çaresiz imzalanan anlaşmalar, dünya Türklüğünün büyük kalesi olan Anadolu’nun kurtulması ve milletimizin yaşaması için ağır mücadeleler verilmesini doğurmuştur. Böyle bir mücadeleyi dünyaya örneklik sağlayacak şekilde ve büyük fedakârlıklarla veren yüce milletimiz, arkasına en büyük destek olarak ‘tarihî gelenekler’ini almıştır. Maalesef bugün de yok edilmeye çalışan bu geleneklerimiz arasında büyük yer tutan duygulardan biri de, ‘dini düşünce ve dinî gelenekler’dir. Dinî düşünce ve geleneklerin milli mücadelemize kattığı ruh ve sağladığı destek, ‘cihat’, ‘gaza’ (fetih), ‘şehitlik’, ‘gazilik’, ‘alperenlik’, ‘vatan’ anlayışları ve bunları destekleyen ‘Cuma namazının hür bir mekânda kılınabileceği’, ‘ezanın hürriyet istediği’, ‘vatan sevgisinin imandan olduğu’ ve ‘namusun kutsallığı’ inançları ile ve ayrıca sosyal olarak da ‘vaaz geleneği’ ‘fetva geleneği’ ve diğer bir takım unsurlar yoluyla olmuştur. Makale bu unsurları ortaya koyan ayet ve hadislere kısaca değindikten sonra örneklerin sunumuyla devam etmektedir.

🔖

Cite This Article

Palabıyık, M. H. (2010). MİLLÎ MÜCADELEYE DESTEK VE ARKAPLAN OLARAK DİNÎ DÜŞÜNCE DİNÎ VE GELENEKLER. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 36, 225–262. https://ajindex.com/articles/1131111

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (59)

  1. AKBIYIK, Yaşar, Milli Mücadele’de Güney Cephesi Maraş, AKDTYK Atatürk Araş. Mrkz. Yay., Ankara, 1999
  2. AKSEKİ, A. Hamdi, Ahlâk Dersleri, Üçdal Yay., 2. baskı, İstanbul, 1968
  3. AKTAŞ, M. Ali, Kur’ân ve Vatan Kavramı, (Lisans Tezi), Erzurum, 1999
  4. ATAR, Fahrettin, “Fetva” maddesi, DİA, İstanbul, 1995, XII,486-496
  5. AVANAS, Ahmet, Milli Mücadele’de Konya, AKDTYK Atatürk Araş. Mrkz. Yay., Ankara, 1998
  6. Buhârî, Ebû Abdillah İsmail, Sahîhu’l- Buhârî I-VIII, Mektebetu’l- İslâmiyye, İstanbul, ts.
  7. CANDAN, Abdulcelil, Ulemanın Gücü, Bilge Adam Yay., 2. baskı, Van, 2004
  8. CİLACI, Osman, “Vaaz” maddesi, Şamil İslam Ansiklopedisi I-VI, Şamil Yay., İstanbul, 1994
  9. ÇETİN, Abdurrahman, “Ezan” maddesi, DİA, XII,36-38
  10. DÖNDÜREN, Hamdi, “Vatan” maddesi, Şamil İslam Ansiklopedisi, VI,318- 320
  11. ERSOY, M. Akif, Safahat, yay. haz.: Orhan Okay-Mustafa İsen, DİB Yay, 2. Baskı, Ankara, 1992
  12. GÜNAY, Ünver-Harun Güngör, Başlangıçtan Günümüze Türklerin Dinî Tarihi, Ocak Yay., Ankara, 1997
  13. HAMİDULLAH, Muhammed, İslâm Peygamberi I-II, çev.: Salih Tuğ, İrfan Yay., 5. Baskı, İstanbul, 1990
  14. HEKİMOĞLU, İsmail (editör), Dinî, İlmî, Felsefî Yeni Ansiklopedi I-III, Timaş Yay., İstanbul, 1989
  15. İbn Mace, Ebu Abdillah Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî, Sünen-i İbn Mace (Sünen-i İbn Mace Terceme ve Şerhi) I-X, çev.: Haydar Hatipoğlu, Kahraman Yay., İstanbul, 1983,
  16. İLGÜREL, Müçteba, Milli Mücadele’de Balıkesir Kongreleri, AKDTYK Atatürk Araş. Mrkz. Yay., İstanbul, 1999
  17. İSLAMOĞLU, Mustafa, Alimler ve Sultanlar, Denge Yay., 10. baskı, İstanbul, 1997
  18. İstiklal Madalyalı Varisler Derneği, İstiklal Madalyası Tarihçesi ve Tanıtımı, Ankara, ty.
  19. KAFESOĞLU, İbrahim, Eski Türk Dini, Kültür Bak. Yay., Ankara, 1980
  20. , Türk Milli Kültürü, Boğaziçi Yay., 6. baskı, İstanbul, 1989
  21. KAPLAN, Mehmet, Nesillerin Ruhu, Dergah Yay., 4. baskı, İstanbul, 1978
  22. KARAMAN, Hayrettin, İslam’ın Işığında Günün Meseleleri I-II, Nesil Yay., 5. baskı, İstanbul, 1987
  23. , İslam Hukukunda İçtihat, İFAV Yay., 2. baskı, İstanbul, 1996
  24. KARS, Zübeyir, Milli Mücadele’de Kayseri, AKDTYK Atatürk Araş. Mrkz. Yay., Ankara, 1999
  25. KAYABALI, İ. -C. Arslanoğlu¸ “Alplik, Şehitlik ve Gazilik”, Türk Yurdu, c. XI, sayı: 132, s. 1453
  26. , “Yabancılara Göre Türkler ve Türk Ordusu”, Türk Yurdu, c. XI, sayı: 132, s. 1427-1452
  27. KIZMAZ, Fedakâr, “Ezan” maddesi, Şamil İslam Ansiklopedisi, II,132-134
  28. KİTAPÇI, Zekeriya, “Atatürk Millî Mücadele ve Modern Türkiye”, Türkistan Millî Tarih ve Kültür Davamızın Temel Meseleleri, Türk Dünyası Arş. Vakfı Yay., İstanbul, 1993, s. 1-29
  29. KONUKMAN, Ercüment, Topluluktan Millete, Bilge Yay., İstanbul, 1989
  30. KÖPRÜLÜ, M. Fud, “Alp” maddesi, İslam Ansiklopedisi, MEB Yay., I,379- 384
  31. KÖSTÜKLÜ, Nuri, Milli Mücadele’de Denizli, Isparta ve Burdur Sancakları, AKDTYK Atatürk Araş. Mrkz. Yay., Ankara, 1999 Kur’ân-ı Kerîm
  32. KULA, Onur Bilge, Avrupa Düşüncesinde Türkiye ve İslam İmgesi, Büke Yay., İstanbul, 2002
  33. KUMRULAR, Özlem (ed.), Dünyada Türk İmgesi, Kitap Yay., İstanbul, 2005
  34. KUTAY, Cemal, Kurtuluşun ve Cumhuriyetin Manevi Mimarları, DİB Yay., Ankara, ty,
  35. Mustafa Nevin, Abdulhâlık, İslam Siyasî Düşüncesinde Muhalafet, çev.: Vecdi Akyüz, İz Yay., İstanbul, 1990
  36. Müslim b. Haccac el-Kuşeyrî, el-Câmi'u's- Sahîh (Sahîh-i Muslim ve Tercemesi) I-VIII, çev.: Mehmed Sofuoğlu, İrfan Yay., İstanbul, 1988
  37. NESEİ, Ebu Abdirrahman b. Şuayb, Sünenün Nesai Tercümesi I-V, çev.: A. Büyükçınar vd., İstanbul, 1981
  38. ÖGEL, Bahaeddin, Dünden Bugüne Türk Kültürünün Gelişme Çağları, Türk Dünyası Araş. Vakfı Yay., İstanbul, 1988
  39. ÖZEL, Ahmet, “Cihad” maddesi, DİA, VII,527-531
  40. PALABIYIK, M. Hanefi, Valilikten İmparatorluğa Gazneliler Devlet ve Saray Teşkilatı, Ankara Okulu Yay., Ankara, 2002
  41. POLAT, Kemal, Beşikten Mezara Kırgız Türkleri’nde Gelenek ve İnanışlar, TDV Yay., Ankara, 2005,
  42. RİCCİ, Goivvanci, Türk Saplantısı: Yeniçağ Avrupa’sında Korku, Nefret ve Sevgi çev.: Kemal Atakay, Kitap Yay., İstanbul, 2005
  43. SARIKOYUNCU, Ali, Milli Mücadelede Din Adamları I-II, DİB Yay., 4. baskı, Ankara, 2002
  44. Şamil İslam Ansiklopedisi, “Cihad” maddesi, I,307-312
  45. ŞEKER, Mehmet, Fetihlerle Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması, DİB Yay., 5. baskı, Ankara, 1999
  46. TANERİ, Aydın, Türk Devlet Geleneği, MEB Yay., İstanbul, 1993
  47. TAŞ, Necati Tayyar, “Gazilik ve Sehitlik”, Türk Yurdu, Mart 1994, c. XIV, sayı: 79
  48. Tirmizi, Ebu İsa Muhammed b. İsa, el-Câmiu's- Sahîh (Sûnenü't- Tîrmîzî) I-V, çev.: Z. Osman Mollamehmetoğlu, İstanbul, 1971
  49. TOPALOĞLU, Bekir, “Cihad” maddesi, DİA, VII,531-534
  50. TURAN, Osman, Selçuklular ve İslamiyet, Boğaziçi Yay., 3. baskı, İstanbul, 1993
  51. , Türk Cihân Hâkimiyeti Mefkûresi Târihi I-II, Boğaziçi Yay., 6. baskı, İstanbul, 1993
  52. , Türkiye’de Siyasi Buhranın Kaynakları, Nakışlar Yay., 2. baskı, İstanbul, 1979
  53. TURAN, Ömer, “Millî Mücadelenin Lehine Kamuoyu Oluşumunda Din Adamları”, Türk Yurdu, Ekim 1997, c. XVII, sayı: 122
  54. TURGAY, Nureddin, “Şehid” maddesi, Şamil İslam Ansiklopedisi, VI,22-25
  55. TÜMER, Günay-Abdurrahman Küçük, Dinler Tarihi, Ocak Yay., 2. baskı, Ankara, 1993
  56. YILMAZ, Yüksel, Şehadet (Şehitlik), (Lisans Tezi), Erzurum, 1988
  57. YÜCE, Abdülhakim, Şehitlik ve Şehitlerin Hayatı, Nil Yay., İstanbul, 2000
  58. ZUHAYLİ, Vehbe, İslam Fıkhı Ansiklopedisi I-X, çev.: Ahmet Efe vd., Risale Yay, İstanbul, 1994
  59. ZÜMRÜT, Osman, İslam Tarihinde Fetva Kurumu ve Fonksiyonu, Samsun, 1992