AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn this study, relationship between philosophy and literature as well as reflections of positivist and materialist understandings to our culture in parallel to such relationship were sought to be evaluated.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Philosophy plays a key role in growth of sciences through the human history. Thought liberalizes within communities in which philosophy develops and enlightenment of the community gains acceleration. There are significant contributions in civilization by not only philosophy but also literary thought. In due course philosophic and literary understandings form a complementary structure. Naturally it has positive effect on science. The west substitutes rationalism rather than scholastic understanding. Rationalism accompanies enlightenment. Efficiency of the individual is improved during such period beginning with Descartes. In time, a need to philosophize appears in any person. Change of mentality within Turkish society appears following Tanzimat (reorganization of Ottoman Empire) unlikely from western society. Change of mentality within Turkish society takes up a long time and is rough. For us, there is no experience of an “age of enlightenment” as in the west. Turkish intellectual realizes the change and transition occurring throughout the world as contacts with the west. The imperial edict of Gülhane (Tanzimat Fermanı) is confronted us as an indication of that change and transition. In this study, relationship between philosophy and literature as well as reflections of positivist and materialist understandings to our culture in parallel to such relationship were sought to be evaluated.
Özet
İnsanlık tarihi boyunca bilimlerin gelişmesinde felsefe önemli rol oynar. Felsefenin geliştiği toplumlarda düşünce özgürleşir, toplumun aydınlanması ivme kazanır. Uygarlığın oluşumunda felsefenin olduğu kadar edebî düşüncenin de önemli katkısı olur. Zaman içinde felsefi ve edebî anlayış birbirini tamamlayan bir yapı oluşturur. Bu durum genel anlamda bilimleri de olumlu yönde etkiler. Batı, skolastik anlayışın yerine rasyonalizmi ikame eder. Rasyonalizm beraberinde aydınlamayı getirir. Descartes’le başlayan bu dönemde bireyin etkinliği artar. Zamanla her insanda felsefe yapma ihtiyacı ortaya çıkar. Batı toplumundan farklı olarak Türk toplumunda zihniyet değişimi Tanzimat’la ortaya çıkar. Türk toplumunda zihniyet değişimi uzun bir süreci kapsar ve sancılı olur. Bizde, Batı’da olduğu gibi “Aydınlanma devri” yaşanmaz. Türk aydını, Batı ile temas ettikçe dünyadaki değişim ve dönüşümün farkına varır. Tanzimat Fermanı, bu değişim ve dönüşümün bir göstergesi olarak karşımıza çıkar. Bu çalışmada, felsefe edebiyat ilişkisi, bu ilişkiye paralel olarak pozitivist ve materyalist anlayışın kültürümüze yansımaları değerlendirilmeye çalışılmıştır.