AI Summary & Key Takeaways
AI InsightTheir place in Turkey Turkish dialects has been analysed and evaluations have been conducted regarding the topic.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Tatar Turkish, one of the important branches of Kipchak dialects of Turkish, is regarded as been separated into three branches: 1. Middle dialect, 2. Western (Misher) dialect, 3. Eastern (West Siberia) dialectSiberian Tatars, known as Western Siberian Tatars, today, is scattered around Tumen, Baraba, Omsk region with their 300.000 population. Siberian Tatar dialects can also be considered as been separated into there branches: 1. Tobol-Irtish Region dialects (Tumen, Tobol, Saz region, Tevriz and Tara), 2. Baraba dialect, 3. Tom dialect. Siberian Tatar Turkish and Oguz Turkish have shown similarities in terms of vocabulary, phonetic and morphology. Scientists who has studied on Siberian Tatars such as D. G. Tumaşeva, D. M. Nasilov, Abdulkadir Inan and Mustafa Oner, have emphasised that besides Kipchak, Karluk, Uigur Turkish, Oguz Turkish also has some impacts on formation of Siberian Tatar dialects. In this study, the focus is Oguz Turkish (speically Turkey Turkish and its dialects) elements, seen in Siberian Tatar Turkish in terms of phonetic, morphology and vocabulary. A number of words in Sberian Tatar Turkish such as arı ‘bee’, inek ‘cow’, bura/pura ‘here’, quça ‘husband’, nene ‘grandmother’, tete ‘grandfather’ is given. Their place in Turkey Turkish dialects has been analysed and evaluations have been conducted regarding the topic.
Özet
Kıpçak grubu Türk lehçelerinin günümüzdeki önemli kollarından birini oluşturan Tatar Türkçesi 1. Orta diyalekt, 2. Batı (Mişer) diyalekti, 3. Doğu (Batı Sibirya) diyalekti olmak üzere başlıca üç ağız bölgesine ayrılmaktadır. Tatar dil biliminde daha çok Batı Sibirya Tatarları olarak adlandırılan Sibirya Tatarları 300 bine yaklaşan nüfuslarıyla bugün Batı Sibirya'nın Tümen, Baraba, Omsk gibi bölgelerinde oldukça büyük bir alanda dağınık olarak yaşamaktadırlar. Sibirya Tatar ağızları da kendi içinde 1. Tobol-İrtiş Bölgesi ağızları (Tümen, Tobol, Saz yöresi, Tevriz ve Tara), 2. Baraba Ağzı, 3. Tom ağzı olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Sibirya Tatar Türkçesi ses bilgisi, şekil bilgisi ve söz varlığı bakımından Oğuzca unsurlarla benzerlikler görülmektedir. Sibirya Tatarları üzerine incelemeleri bulunan D. G. Tumaşeva, D. M. Nasilov, Abdülkadir İnan ve Mustafa Öner gibi bilim adamları, Sibirya Tatarlarının dillerinin oluşumunda Kıpçak, Karluk, Uygur dil özelliklerinin yanı sıra Oğuz unsurunun da katkısı olduğuna dikkati çekmektedirler. Bu çalışmada Sibirya Tatar Türkçesinde görülen ses bilgisi, şekil bilgisi ve özellikle de söz varlığıyla ilgili Oğuzca (daha çok Türkiye Türkçesi ve ağızları) unsurlar üzerinde durulmuştur. Sibirya Tatar ağızlarında görülen ve Oğuzca söz varlığının bilinen unsurlarından olan; arı "arı", inek "inek", bura/pura "bura, burası", quça "koca, eş", nene "nine", tete "dede" gibi pek çok kelime gösterilmiş, bu kelimelerin Türkiye Türkçesinin hangi ağızlarında bulunduğuna yer verilmiş ve konuyla ilgili bir değerlendirme yapılmıştır