Journals / Turkish Studies (Elektronik) / 2013 / Cilt: 8 - Sayı: 9

Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic

TÜRKİSTAN'DAN TÜRKİYE'YE KELİME GÖÇÜ ÖRNEĞİ"CİGİ CİGİ"*

Pages
2145–2156
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The meaning of the word is "I beg you, please, for God's sake, Oh my flirtatious darling" rather than "freshly" as determined by Mermer who studied in the poem of Ayni.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Words in a language progress differently.
📊
Key Findings & Data:One way of the various progressions are words formed by poets.Thus there are novel expressions that are accepted by the society as well as refused.
💡
Conclusion & Impact:The meaning of the word is "I beg you, please, for God's sake, Oh my flirtatious darling" rather than "freshly" as determined by Mermer who studied in the poem of Ayni.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Words in a language progress differently. One way of the various progressions are words formed by poets.Thus there are novel expressions that are accepted by the society as well as refused. The "jigi jigi" word in the three ghazel of Karamanlı Ayni in "sevdücegüm cigi cigi" rhyme stands out as single usage and has not found a common ground in the vocabulary of the Turkey Turkish. After the determination of the time and place of this word in Turkey Turkish, its usage in different dialect of Turkish has been determined. The word jigi jigi originates from the border regions of Uzbekistan, Turkmenistan and Afghanistan including Tirmiz which is the birth place of the poet Karamanlı Ayni. It was used by Karamanlı Ayni as individual expression. Originating from the homecountry of the poet, it has been carried into Turkey with personal efforts. This word, common in the written and spoken Uzbek and Turkmen Turkish dialects as well as dictionaries, displays the relationship between Persian and Turkish language. The word "jigi jigi" may be considered as an example of localisation of a loan word in Turkish (Uzbek and Turkmen dialects) and of reborrowing in terms of Persian. The word is mainly used as reduplication. The meaning of the word is "I beg you, please, for God's sake, Oh my flirtatious darling" rather than "freshly" as determined by Mermer who studied in the poem of Ayni.

Özet

Dilin söz varlığında görülen kelimeler farklı seyirler izler. Bu seyirlerden birisi, şair tarafından alışılmamış bağdaştırma şeklinde toplumun beğenisine sunulan kelimelerin seyridir. Bu seyirde, toplum tarafından beğenilmiş ve bir yenilik olarak kabul edilmiş ifade kalıplarının yanı sıra, toplum tarafından yadırganmış ve bir yenilik olarak kabul edilmemiş ifade kalıpları da bulunmaktadır. Karamanlı Ayni'nin "sevdücegüm cigi cigi" redifli üç gazelinde geçen "cigi cigi" kelimesi, Türkiye Türkçesinin söz varlığında uzun ömürlü olmamış münferit bir kullanımdır. "cigi cigi" kelimesinin Türkiye Türkçesinin söz varlığı içerisinde "Nerde, ne zaman kullanılmıştır?" sorusunun cevabı tespit edildikten sonra, diğer Türk yazı dillerindeki kullanımı ortaya konulmuştur. Kelime aslen, Karamanlı Ayni'nin doğum yeri olan Tirmiz'in de içinde yer aldığı Özbekistan, Türkmenistan ve Afganistan'ın sınır bölgelerini içeren bir alana aittir. Karamanlı Ayni tarafından münferit bir ifade olarak kullanılmıştır. Kelime, şairin kendi bölgesine ait olup, Türkistan'dan Türkiye'ye şahsi gayretle sonradan göç ettirilmiştir. Türkçenin Özbek ve Türkmen lehçelerinin sözlükleri ile yazılı ve sözlü metin örneklerinde rastladığımız bu kelime, Farsça Türkçe dil ilişkisinin bir boyutunu da göstermektedir. "cigi cigi" kelimesi, Türkçe (Özbek ve Türkmen Lehçeleri) açısından bir mahallileştirme örneği, Farsça açısından ise bir ödünçleme örneği olarak değerlendirilebilir. Kelime esas itibariyle ikileme olarak kullanılmıştır. Kelimenin anlamının Mermer'in Ayni'nin şiirine atfen verdiği "taze taze" anlamı yerine, "Yalvarırım, Ne olur, Allah aşkına, Ey cilveli sevgili" anlamları verilmelidir.

🔖

Cite This Article

CİGİ, C., ÖZTÜRK, R. (2013). Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 8 - Sayı: 9, 2145–2156. https://ajindex.com/articles/108026

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (31)

  1. ABDULLAYEV, B.T. vd, (1987),
  2. Azerbaycan Dilinin Gzahli Lüğeti, C. IV, Bakü. AKABGRAV S.F. vd (1981),
  3. Özbek Tilining Gzahli Lugati, C.I, Moskova. ARGF Seyit (1985 doğumlu), Selçuk Üniversitesi Glahiyat Fakültesi 2011 mezunu, Afganistan, gibirganlı. ÇAĞBAYIR YaGar (2007), Orhun Yazıtlarından Günümüze Türkiye Türkçesinin Söz Varlığı Ötüken Türkçe Sözlük, C. I, Ötüken Yayınevi,
  4. Gstanbul. ÇOBAN Meryem Selda (2008), Divanü Lügati't-Türk'te Geçen "Oğuzca" Kayıtlı Dil Malzemesi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü YayınlanmamıG Yüksek Lisans Tezi, 205 s. DAĞLI Yücel, KAHRAMAN S. Ali (Haz:) (1999), Evliya Çelebi Seyahatnamesi II. Kitap, Yapı Kredi Yayınları,
  5. Gstanbul. DAĞLI Yücel, KAHRAMAN S. Ali (Haz:) (2001), Evliya Çelebi Seyahatnamesi IV. Kitap, Yapı Kredi Yayınları,
  6. Gstanbul DEVELLGOĞLU Ferit (1997), Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Sözlük, 14.bs, Ankara.
  7. EMGNG Muhammed Kazım (2007),
  8. Afganistandagi Özbik gairleri, Kabil. EREN Hasan (1971), "Kıbrıs Ağzının Kökeni", Türk Kültürünü AraGtırma Enstitüsü Milletlerarası Birinci Kıbrıs Tetkikleri Kongresi Türk Heyeti Tebliğleri, seri I, sayı A2, s. 347-359. HAFGZG Cevizcaninig Muhabbet-name Divani (2012), Zahüriddin Muhammed Babür Encümeni Yayını, Kabil. HAMZAYEV M.Y. vd (1962),
  9. Türkmen Dilining Sözligi, AGgabat. KANAR Mehmet (1998),
  10. Büyük Farsça-Türkçe Sözlük, Gstanbul. KANAR Mehmet (2011),
  11. Eski Anadolu Türkçesi Sözlüğü, Say Yayınları,
  12. Gstanbul. KARAAĞAÇ Günay (1997),
  13. Lutfi Divanı, GiriG Metin Dizin Tıpkıbasım, TDK Yayınları,
  14. Ankara.
  15. KURNAZ Cemal (2011),
  16. Gazeller Arasında, Kurgan Edebiyat Yayınları,
  17. Ankara.
  18. KURNAZ Cemal (2012),
  19. Avrasya'da gair Göçü, Kurgan Edebiyat Yayınları,
  20. Ankara.
  21. MERMER Ahmet (1997),
  22. Karamanlı Ayni ve Divanı, Akçağ Yayınevi,
  23. Ankara.
  24. MERMER Ahmet (2003), "Bilinmeyen XV. Yüzyıl Divan gairi Karamanlı Ayni", Selçuk Üniversitesi Türkiyat AraGtırmaları Dergisi, sa. 13, Konya, s. 217-226.,
  25. MERMER Ahmet (2009), "Türkî-i Basît'e Yeni Bir BakıG", Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 4/5 Summer 2009, s. 262-278.
  26. MGRZAZADE Mehmet Salim Efendi (2005), Tezkiretü'G-Guara Salim Efendi, (Haz: Adnan GNCE), Ankara.
  27. MÜTERCGM Asım Efendi (2000), Burhan-ı Katı, (Haz. Mürsel ÖZTÜRK, Derya ÖRS), TDK Yayınları,
  28. Ankara.
  29. NASKALG Emine, SAĞOL Gülden (1995), 18-19
  30. Yüzyıl Türkmen giiri Antolojisi, Yesevi Yayıncılık, Gstanbul. OLGUN Gbrahim, DRAHgAN CemGid (1984),
  31. Farsça-Türkçe Sözlük, Ankara. ORTAK Kelimeler Sözlüğü Farsça-Türkçe, Türkçe-Farsça (