Journals / Antakiyat / 2025 / Cilt: 8 Sayı: 2

An Unconventional Member of the Umayyad Dynasty: Commander, Rebel and Refugee Sulaymân b. Hishâm

Emevîler Döneminde Sıradışı Bir Hanedan Mensubu: Komutan, İsyancı ve Sığınmacı Süleyman b. Hişâm

Journal
Antakiyat
Pages
130–144
Publication Date
2025-12-24
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Hishām constitutes a noteworthy example in that it reflects the political tensions experienced during the transition from the Umayyads to the ʿAbbāsids and illustrates the roles assumed by individual actors in this process.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the political and military activities of Sulaymān b.
📊
Key Findings & Data:Although the sources do not provide sufficient information about his date of birth and childhood, it is understood that he assumed significant responsibilities particularly during his father’s caliphate.
💡
Conclusion & Impact:Hishām constitutes a noteworthy example in that it reflects the political tensions experienced during the transition from the Umayyads to the ʿAbbāsids and illustrates the roles assumed by individual actors in this process.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İslâm Tarihi · Emevîler · Süleyman b. Hişâm

Abstract

This study examines the political and military activities of Sulaymān b. Hishām, the son of the Umayyad caliph Hishām b. ʿAbd al-Malik, within a chronological framework. Although the sources do not provide sufficient information about his date of birth and childhood, it is understood that he assumed significant responsibilities particularly during his father’s caliphate. He came to prominence through his appointment as commander of pilgrimage expeditions and his leadership in military campaigns against Byzantium. During the reign of al-Walīd b. Yazīd, he was severely punished and imprisoned. In the period of Yazīd b. al-Walīd, he took part in suppressing insurgent movements and played an effective role in bringing Palestine and Jordan under control. During the caliphate of Ibrāhīm b. al-Walīd, he participated in military operations against Marwān b. Muḥammad; subsequently, he rebelled against Marwān in Ḥimṣ but was defeated and lost this struggle. In the following period, Sulaymān continued his opposition to Marwān by joining the ranks of the Khārijite leader al-Ḍaḥḥāk b. Qays. However, this alliance also ended in failure. After the ʿAbbāsids seized power, he sought refuge with the caliph Abū al-ʿAbbās and was granted temporary protection; nevertheless, he was ultimately executed on his orders. As a result of the study, it is observed that Sulaymān played an influential role not only in intra-dynastic rivalries but also in the broader political struggles of the period. The life of Sulaymān b. Hishām constitutes a noteworthy example in that it reflects the political tensions experienced during the transition from the Umayyads to the ʿAbbāsids and illustrates the roles assumed by individual actors in this process.

Özet

Bu çalışmada Emevî Halifesi Hişâm b. Abdülmelik’in oğlu Süleyman b. Hişâm’ın siyasi ve askerî faaliyetleri kronolojik bir çerçevede ele alınmaktadır. Kaynaklarda doğum tarihi ve çocukluğu hakkında yeterli bilgi bulunmamakla birlikte, onun özellikle babasının halifeliği döneminde önemli görevler üstlendiği anlaşılmaktadır. Hac emirliği ve Bizans’a düzenlenen seferlerdeki komutanlıklarıyla öne çıkmıştır. Velîd b. Yezîd döneminde ağır bir şekilde cezalandırılmış ve hapsedilmiştir. Yezîd b. Velîd döneminde ise isyan hareketlerinin bastırılmasında yer almış, Filistin ve Ürdün’ün itaat altına alınmasında etkin rol oynamıştır. İbrahim b. Velîd döneminde, Mervân b. Muhammed’e karşı yürütülen askerî harekâtlarda yer almış; daha sonra Humus’ta Mervân’a karşı isyan etmiş, ancak bu mücadeleyi kaybederek mağlup olmuştur. Süleyman, ilerleyen süreçte Hâricî lideri Dahhâk b. Kays’ın safına katılarak Mervân’a karşı mücadeleye devam etmiştir. Ancak bu ittifak da başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Abbâsîlerin iktidarı ele geçirmesinin ardından Halife Ebü’l-Abbâs’a sığınmış ve kısa süreli bir himayeye mazhar olmuşsa da nihayetinde onun tarafından öldürtülmüştür. Çalışma sonucunda, Süleyman’ın yalnızca hanedan içi rekabetlerde değil, aynı zamanda dönemin genel siyasi mücadelelerinde de etkili bir rol üstlendiği görülmüştür. Süleyman b. Hişâm’ın hayatı, Emevîlerden Abbâsîlere geçiş sürecinde yaşanan siyasi gerilimleri ve bu süreçte bireysel aktörlerin üstlendikleri rolleri yansıtması bakımından dikkate değer bir örnek teşkil etmektedir.

🔖

Cite This Article

Erdemir, M. (2025). An Unconventional Member of the Umayyad Dynasty: Commander, Rebel and Refugee Sulaymân b. Hishâm. Antakiyat, Cilt: 8 Sayı: 2, 130–144. https://ajindex.com/articles/1061016

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (30)

  1. Açıkel, Ali. “Tokat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 41/219-223. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
  2. Apak, Adem. “Son Emevî (661–750) Halifesi Mervân b. Muhammed’in Harran’da Emevîler Devletini Yeniden Diriltme Çabaları Üzerine”. İslâm Tarihi ve Medeniyetinde Şanlıurfa I. ed. Kasım Şulul - Ömer Sabuncu. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2022.
  3. Ataş, Haci. Hac Emirliği Hz. Peygamber Döneminden Emevîlerin Sonuna Kadar. Kayseri: Kimlik Yayınları, 2021.
  4. Atçeken, İsmail Hakkı. Hişâm b. Abdülmelik’in Halifeliği ve Şahsiyeti. Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1997.
  5. Belâzürî, Ahmed b. Yahyâ b. Câbir b. Dâvûd. Ensâbü’l-eşrâf. thk. Süheyl Zekkâr, Riyâd ez-Ziriklî. 13 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1996.
  6. Demircan, Adnan. Emeviler. Beyan Yayınları, 2015.
  7. Duman, Abdülaziz. Emevî Halifesi Yezîd b. Velîd’in Hayatı ve Hilafeti. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
  8. Erbay, Enes Ensar - Yalçın, Mehmet Fatih. “Gerçek ve Mit Arasında Abdullah el-Battal”. Dini Araştırmalar 26/64 (Haziran 2023), 45-72. https://doi.org/10.15745/da.1233574
  9. Halîfe b. Hayyât, Ebû Amr. Târîhu Halîfe b. Hayyât. thk. Ekrem Dîyâ el-Umerî. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1977.
  10. Hawting, G. R. The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750. London and New York: Routledge, 2. Basım, 2000.
  11. İbn Asâkir, Ebü’l-Kāsım Alî b. el-Hasen b. Hibetillâh b. Abdillâh b. Hüseyn. Tarîhu Dımaşk. thk. Amr b. Ğurâme el-Umrevî. 30 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1995.
  12. İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer b. Kesîr b. Dav’. el-Bidâye ve’n-nihâye. thk. Abdullah b. Abdü’l-Muhsin et-Türkî. 21 Cilt. Kahire: Dâru Hicr, 1997.
  13. İbn Kuteybe, Ebû Muhammed Abdullāh b. Müslim. el-Maʿârif. thk. Servet ʿUkkâşe. Kahire: el-Heyʾetü’l-Mısriyyetü’l-Âmme, 1992.
  14. İbn Miskeveyh, Ebû Alî Ahmed b. Muhammed b. Ya‘kûb. Tecâribü’l-ümem. thk. Ebü’l-Kâsım İmâmî. 7 Cilt. Tahran: Surûş, 2000.
  15. İbn Sa‘d, Ebû Abdillâh Muhammed. et-Tabakât. thk. Alî Muhammed Ömer. 11 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-Hancî, 2001.
  16. İbn Tağrîberdî, Ebü’l-Mehâsin Cemâlüddîn Yûsuf. en-Nücûmü’z-zâhire fî mülûki Mısr ve’l-Kâhire. thk. Vezâratü’s-Sekâfe ve’l-İrşâdi’l-Kavmî. 16 Cilt. Kahire: Dârü’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1956.
  17. İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Ferec Cemâlüddîn Abdurrahmân b. Alî b. Muhammed el-Bağdâdî. el-Muntazam fî târîhi’l-mülûk ve’l-ümem. thk. Muhammed Abdulkâdir Atâ, Mustafa Abdulkâdir Atâ. 19 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1992.
  18. İbnü’l-Esîr, Ebü’l-Hasen İzzüddîn Alî b. Muhammed el-Cezerî. el-Kâmil fî’t-târîh. thk. Umar Abdusselâm Tedmurî. 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 1997.
  19. İbnü’l-Mu‘tez, Ebü’l-Abbâs Abdullāh b. Muhammed. Tabakâtü’ş-şuʿarâʾ. thk. Abdüssettâr Ahmed Ferrâc. Kahire: Dâru’l-Maʿârif, ts.
  20. Kurt, Hasan. “Mervân II”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 29/227-229. Ankara: TDV Yayınları, 2004.
  21. Küçükaşcı, Mustafa Sabri. “Anadolu’da Arap-Bizans Mücadelesi ve ‘Sâife’ Seferleri”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi 2 (2000), 1-22.
  22. Mes‘ûdî, Ebü’l-Hasen Alî b. el-Hüseyn b. Alî. et-Tenbîh ve’l-işrâf. thk. Abdullah İbrâhîm es-Sâvî. Kahire: Dâru’s-Sâvî, t.y.
  23. Mes‘ûdî, Ebü’l-Hasen Alî b. el-Hüseyn b. Alî. Mürûcü’z-zeheb. thk. Es‘ad Dâğır. 4 Cilt. Kum: Dâru’l-Hicre, 1988.
  24. Namal, Rakiye. Roma ve Geç Antik Çağ’da Paphlagonia Hadrianopolis’i. Karabük: Karabük Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
  25. Sıbt İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Muzaffer Şemsüddîn Yûsuf b. Kızoğlu et-Türkî el-Avnî el-Bağdâdî. Mirʾâtü’z-zamân fî târîhi’l-aʿyân. thk. Muhammed Berekât vdğr. 23 Cilt. Dımaşk, 2013.
  26. Taberî, Ebû Caʿfer Muḥammed b. Cerîr. Târîhu’r-rusül ve’l-mülûk ve Sılatü Târîh et-Taberî. 11 Cilt. Beyrut: Dârü’t-Türâs, 1967.
  27. Ya‘kûbî, Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Ebî Ya‘kûb İshâk b. Ca‘fer b. Vehb b. Vâzıh. Târîhu’l-Ya‘kûbî. Beyrut: Dâru Sâdır, ts.
  28. Yiğit, İsmail. Emeviler (661-750). İsam / İslam Araştırmaları Merkezi, 2021.
  29. Yüksel, Mücahit. “İbrahim b. Velîd’in Kişiliği ve İktidar Mücadelesi”. Mütefekkir: Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 5/9 (Haziran 2018), 65-77. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.441654
  30. Zehebî, Ebû Abdillah Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed. Târîhu’l-İslâm ve vefeyâtü’l-meşâhiri’l-a’lâm. thk. Beşşâr Avvâd Ma’rûf. 15 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 2003.