KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Milli Eğitim Dergisi / 2026 / Cilt: 55 Sayı: 249

Türkiye Genelinde Lisans Düzeyindeki STEM Bölümlerine Ait 2013-2023 Yılları Arasındaki Kayıt ve Mezuniyet Eğilimlerinin Analizi

Analyzing Nationwide Enrollment and Graduation Trends in Undergraduate STEM Majors in Türkiye from 2013 to 2023

Osman Akşit(BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7568-6834
Arif Böyüksolak(BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7623-2540
Mervenur Belin(BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6569-0917
Sayfa
123–176
Yayın Tarihi
2026-02-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmanın bulguları, bu on bir yıllık dönemde lise mezunlarının yarısından fazlasının STEM bölümlerini tercih etmesiyle birlikte, STEM alanlarına yönelik kalıcı bir talebin olduğunu ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Yükseköğretim Kurulu tarafından sağlanan resmî verileri inceleyerek Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında 2013-2023 yılları arasında STEM (Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) alanlarındaki kayıt ve mezuniyetlere ilişkin ülke genelindeki eğilimleri incelemiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada ayrıca cinsiyete dayalı farklılıklar da analiz edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmanın bulguları, bu on bir yıllık dönemde lise mezunlarının yarısından fazlasının STEM bölümlerini tercih etmesiyle birlikte, STEM alanlarına yönelik kalıcı bir talebin olduğunu ortaya koymuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2013-2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Türkiye’de yükseköğretim · STEM kayıt eğilimleri · STEM mezuniyet eğilimleri

Özet

Bu çalışma, Yükseköğretim Kurulu tarafından sağlanan resmî verileri inceleyerek Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında 2013-2023 yılları arasında STEM (Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) alanlarındaki kayıt ve mezuniyetlere ilişkin ülke genelindeki eğilimleri incelemiştir. Araştırmanın bulguları, bu on bir yıllık dönemde lise mezunlarının yarısından fazlasının STEM bölümlerini tercih etmesiyle birlikte, STEM alanlarına yönelik kalıcı bir talebin olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte üniversite giriş sistemindeki bazı politika değişikliklerine bağlı olabilecek birtakım dalgalanmalar da gözlemlenmiştir. Çalışmada ayrıca cinsiyete dayalı farklılıklar da analiz edilmiştir. İncelenen dönemin ilk yıllarında STEM alanlarında erkek öğrencilerin oranının belirgin biçimde yüksek olduğu görülürken son dönemde özellikle biyolojik bilimler gibi bazı alanlarda kadın öğrencilerin katılımının artmasıyla bu cinsiyet farkının daralmaya başladığı tespit edilmiştir. Her ne kadar STEM bölümlerinde genel anlamda kadın öğrenci kayıtlarında artış eğilimi olsa da, mühendislik gibi belirli alt alanlarda erkek öğrenci kayıt ve mezuniyet oranlarının hâlen önemli ölçüde yüksek olması nedeniyle ciddi farklılıklar görülmeye devam etmektedir. Bulgular, Türkiye genelinde STEM alanına yönelik ilginin makro düzeyde nispeten güçlü olduğunu ortaya koymakla birlikte, çeşitli STEM kariyer yollarına daha eşitlikçi katılımı teşvik etmek ve kalıcı cinsiyet eşitsizliklerini gidermek amacıyla hedeflenmiş, kanıta dayalı müdahale programları ve eğitim politikası reformlarına ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, Türkiye’deki STEM alanına yönelik ülke çapındaki ilk kapsamlı analizi sunmakta ve politika yapıcılar, eğitimciler ve diğer paydaşlar için değerli bilgiler sağlamaktadır.

Abstract

This study explored nationwide trends in STEM enrollments and graduations in Turkish higher education institutions from 2013 to 2023 by examining the official dataset provided by the Council of Higher Education. The findings highlighted an enduring demand for STEM areas, with more than half of high school graduates choosing STEM majors during this eleven-year period, while there were some fluctuations that could be related to a number of policy changes in the university entrance system. Gender differences were also analyzed. In the earlier years, males were overrepresented in STEM fields. However, the gender gap has recently narrowed, with growing female participation in areas such as biological sciences. Despite an increasing trend in overall female enrollments in STEM majors, significant disparities still remain in particular subfields such as engineering, where male enrollment and graduation rates have been substantially higher. The findings suggest that Türkiye’s nationwide STEM pipeline appears relatively robust at the macro level; however, targeted evidence-based interventions and policy reforms are needed to promote more equitable participation in various STEM career pathways and address persistent gender disparities. This study provides the first comprehensive national analysis of the STEM pipeline in Türkiye and offers valuable insights for policymakers, educators, and other stakeholders.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akşit, O., Böyüksolak, A., Belin, M. (2026). Türkiye Genelinde Lisans Düzeyindeki STEM Bölümlerine Ait 2013-2023 Yılları Arasındaki Kayıt ve Mezuniyet Eğilimlerinin Analizi. Milli Eğitim Dergisi, Cilt: 55 Sayı: 249, 123–176. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1666848

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

↗Yeni Sekme

Kaynakça (64)

  1. Adler, R. M., Xu, M., & Rittle-Johnson, B. (2024). What counts as STEM, and does it matter?. The British Journal of Educational Psychology, 94(1), 165–180. https://doi.org/10.1111/bjep.12639
  2. Akgündüz, D. (2016). A research about the placement of the top thousand students placed in STEM fields in Turkey between the years 2000 and 2014.
  3. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 12(5), 1365–1377. https://doi.org/10.12973/eurasia.2016.1518a
  4. Aleš, Ž., Marjan, C., Luis, T., Kim, K.-Y., Yi, G.-S., Andy, L., & Friedrich, L. (2023). multiUS: Functions for the courses multivariate analysis and computer ıntensive methods (Version1.2.3) [Computer software]. https:// cran.rproject.org/web/packages/multiUS/index.html
  5. Allen-Ramdial, S. A. A., & Campbell, A. G. (2014). Reimagining the pipeline: Advancing STEM diversity, persistence, and success. BioScience, 64(7), 612-618. https://doi.org/10.1093/biosci/biu076
  6. Almukhambetova, A., Torrano, D. H., & Nam, A. (2023). Fixing the leaky pipeline for talented women in STEM. International Journal of Science and Mathematics Education, 21, 305-324. https://doi.org/10.1007/ s10763-021-10239-1
  7. American College Testing, (2020). ACT-Defined STEM majors and occupations by area http://www.act.org/content/act/en/research/reports/act-publications/ condition-of-stem-2013/stem-majors-and-occupations/stem-majors-andoccupations. html
  8. Appiah-Castel, M. V. D., Lamptey, R. B., Titiloye, K., & Pels, W. A. (2020). Female enrolments in stem in higher education: Trend analysis from 2003–2018. KNUST as a case study. Library Philosophy and Practice (e-journal), 4327. https://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/4327
  9. Aziz, F., Mumtaz, S. N., & Saleem, M. M. (2024). Enrollment trends of women in STEM programs at tertiary level in Punjab: A barrier to achieve SDG (5). Remittances Review, 9(1), 585–602. https://doi.org/10.33182/rr.vx9il.53
  10. Ball, C., Huang, K. T., Cotten, S. R., & Rikard, R. V. (2017). Pressurizing the STEM pipeline: An expectancy-value theory analysis of youths’ STEM attitudes. Journal of Science Education and Technology, 26(4), 372-382. https://doi.org/10.1007/s10956-017-9685-1
  11. Bergeron, L., & Gordon, M. (2017). Establishing a STEM pipeline: Trends in male and female enrollment and performance in higher level secondary STEM courses. International Journal of Science and Mathematics Education, 15(3), 433–450. https://doi.org/10.1007/s10763-015-9693-7
  12. Breiner, J., Harkness, S., Johnson, C., & Koehler, C. (2012). What is STEM? A discussion about Conceptions of STEM in education and partnerships. School Science and Mathematics, 112(1), 3-11. https://doi.org/10.1111/ j.1949-8594.2011.00109.x
  13. Cannady, M. A., Greenwald, E., & Harris, K. N. (2014). Problematizing the STEM pipeline metaphor: Is the STEM pipeline metaphor serving our students and the STEM workforce?. Science Education, 98(3), 443-460. https://doi.org/10.1002/sce.21108
  14. Cavas, B., Cakiroglu, J., Cavas, P., & Ertepinar, H. (2011). Turkish students’ career choices in engineering: Experiences from Turkey. Science Education International, 22(4), 274–281.
  15. Corral, D., & Rahim, D. (2024). Examining the relationship between Hispanic Serving Community college Title III grants and STEM associate degree completion. New Directions for Community Colleges, 2024(205), 47-58. https://doi.org/10.1002/cc.20611
  16. DeCoito, I., Fazio, X., & Gichuru, J. (2024). Global perspectives on STEM education: Theory and practice. Springer Nature.
  17. Department of Homeland Security (DHS). (July 22, 2024). DHS STEM designated degree program list. https://www.ice.gov/doclib/sevis/pdf/stemList2024.pdf Doerschuk, P., Bahrim, C., Daniel, J., Kruger, J., Mann, J., & Martin, C. (2016).
  18. Closing the gaps and filling the STEM pipeline: A multidisciplinary approach. Journal of Science Education and Technology, 25(4), 682-695. https://doi.org/10.1007/s10956-016-9622-8
  19. Eraslan Çapan, B., & Korkut Owen, F. (2020). FeTeMM öğrencilerinin kariyer seçme nedenleri ile kariyer bilgi kaynakları ve ihtiyaçları. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 3(1), 1–31.
  20. English, L. D. (2016). STEM education K-12: Perspectives on integration. International Journal of STEM Education, 3, 1-8. https://doi.org/10.1186/ s40594-016-0036-1
  21. Froehlich, L., Tsukamoto, S., Morinaga, Y., Sakata, K., Uchida, Y., Keller, M. M., ... & Trommsdorff, G. (2022). Gender stereotypes and expected backlash for female STEM students in Germany and Japan. Frontiers in Education, 6, 793486. https://doi.org/10.3389/feduc.2021.793486
  22. Green, M. (2007). Science and engineering degrees: 1966-2004. (NSF 07–307). National Science Foundation.
  23. Grinis, I. (2019). The STEM requirements of “Non-STEM” jobs: Evidence from UK online vacancy postings. Economics of Education Review, 70, 144– 158. https://doi.org/10.1016/j.econedurev.2019.02.005
  24. Herdem, K., & Ünal, İ. (2019). Ortaokul öğrencilerinin bilimsel değerlere eğilim düzeyleri ile STEM meslek alanlarına ilgileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 13(1), 284–301. https://doi.org/10.17522/ balikesirnef.512164
  25. Hill, C., Corbett, C., & St Rose, A. (2010). Why so few? Women in science, technology, engineering, and mathematics. American Association of University Women.
  26. Hinton, A. O., Termini, C. M., Spencer, E. C., Rutaganira, F. U., Chery, D., Roby, R., ... & Palavicino-Maggio, C. B. (2020). Patching the leaks: Revitalizing and reimagining the STEM pipeline. Cell, 183(3), 568-575. https://doi.org/10.1016/j.cell.2020.09.029
  27. Hu, X., & Ortagus, J. C. (2019). A national study of the influence of the community college pathway on female students’ STEM baccalaureate success. Community College Review, 47(3), 242–273. https://doi. org/10.1177/0091552119850321
  28. Isma’il, A., Abbas, M., & Ibrahim, A. (2023). Enrollment trends, motivations, and future aspirations of female undergraduate students in STEM courses at federal university Gusau-Nigeria. Global Academic Journal of Humanities and Social Sciences, 5(3), 142–150. https://doi.org/10.36348/ gajhss.2023.v05i03.001
  29. Jaremus, F., Gore, J., Fray, L., & Prieto-Rodriguez, E. (2019). Senior secondary student participation in STEM: Beyond national statistics. Mathematics Education Research Journal, 31, 151–173. https://doi.org/10.1007/ s13394-018-0247-5
  30. Jenkins, R., & Mitchell, S. (2012). Report on STEM Graduation and Enrollment Trends. June 2012. Arkansas Department of Higher Education.
  31. Kao, S., & Shimizu, K. (2020). A review on STEM enrollment in higher education of Cambodia: Current status, issues, and implications of initiatives. Journal of International Development and Cooperation, 26(1&2), 123– 134.
  32. Karaarslan, M. H., & Özbakır, L. (2017). Mühendislik fakültesi öğrencilerinin kariyer tercihlerinin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), 83–103. https://doi.org/10.16953/ deusbed.26722
  33. Kırıktaş, H., & Şahin, M. (2019). Lise öğrencilerinin STEM alanlarına yönelik kariyer ilgileri ve tutumlarının demografik değişkenler açısından incelenmesi. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 55–77.
  34. Koch, A. J., Sackett, P. R., Kuncel, N. R., Dahlke, J. A., & Beatty, A. S. (2022). Why women STEM majors are less likely than men to persist in completing a STEM degree: More than the individual. Personality and Individual Differences, 190, 111532. https://doi.org/10.1016/j.paid.2022.111532
  35. Korkut Owen, F., & Eraslan Çapan, B. (2018). Fen, teknoloji, matematik ve mühendislik alanları: Seçmek ya da seçmemek. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 8(1), 1–32. https://doi.org/10.18039/ ajesi.393870
  36. Lee, S. S., Wotipka, C. M., Ramirez, F. O., & Song, J. (2024). To STEM or not to STEM: A cross-national analysis of gender and tertiary graduates in science, technology, engineering, and math, 1998–2018. International Journal of Comparative Sociology, 0, 1–25. https://doi. org/10.1177/00207152241243343
  37. Ma, Y. (2021). Reconceptualizing STEM education in China as praxis: A curriculum turn. Sustainability, 13(9), 4961. https://doi.org/10.3390/ su13094961
  38. Marginson, S., Tytler, R., Freeman, B. & Roberts, K. (2013). STEM: Country comparisons: International comparisons of science, technology, engineering and mathematics (STEM) education. Final report. Australian Council of Learned Academies, Melbourne, Vic.
  39. Marshall, E. C., & Underwood, A. (2020). Is economics STEM? Trends in the discipline from 1997 to 2018. The Journal of Economic Education, 51(2), 167-174.
  40. Marshall, E. C., & Underwood, A. (2022). Is economics STEM? Process of (re)classification, requirements, and quantitative rigor. The Journal of Economic Education, 53(3), 250–258. https://doi.org/10.1080/0022048 5.2022.2075508
  41. Mau, W. C. J. (2016). Characteristics of US students that pursued a STEM major and factors that predicted their persistence in degree completion. Universal Journal of Educational Research, 4(6), 1495–1500.
  42. Moraine, A. A., Osborn, H. J., & Walker, R. (2021). Running and interpreting a chi-square test in JASP. In R. Walker (Ed.), Exploring diversity with statistics using JASP: Step-by-step guides (pp. 86-100). University of Tennessee at Chattanooga.
  43. Mutlu Çaykuş, T., & Korkut Owen, F. (2017). Bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında kadın olmak: Cinsiyete yönelik yargıları kırma. Mediterranean Journal of Humanities, 7(1), 233–251. https://doi. org/10.13114/MJH.2017.333
  44. National Science Board. (2015). Revisiting the STEM workforce: A companion to science and engineering indicators 2014. https://www.nsf.gov/ publications/pub_summ.jsp?ods_key=nsb201510
  45. National Science Foundation (NSF). (2019). Scholarships in science, technology, engineering, and mathematics (S-STEM). https://www.nsf.gov/ pubs/2020/nsf20526/nsf20526.htm
  46. National Science Board. (2024). Science and engineering indicators 2024: The state of U.S. science and engineering (NSB-2024-3). Alexandria, VA: National Science Foundation. https://ncses.nsf.gov/pubs/nsb20243
  47. National Center for Science and Engineering Statistics. (2023). Diversity and STEM: Women, minorities, and persons with disabilities 2023 (Special Report NSF 23-315). National Science Foundation. https://ncses.nsf. gov/pubs/nsf23315/report/the-stem-workforce
  48. OECD. (2017). OECD Science, Technology and Industry Scoreboard 2017: The digital transformation. OECD Publishing. http://dx.doi. org/10.1787/9789264268821-en
  49. OECD. (2024). Education at a Glance 2024: OECD Indicators. OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/c00cad36-en
  50. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı [Measurement, Selection and Placement Center Directorate]. (2013). 2013-ÖSYS yerleştirme sonuçlarının açıklanması [Announcement of 2013-ÖSYS placement results]. https://www.osym.gov.tr/TR,911/2013-osys-yerlestirme-sonuclarininaciklanmasi- 25072013.html
  51. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı [Measurement, Selection and Placement Center Directorate]. (2014). 2014-ÖSYS yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler [Quantitative figures regarding 2014- ÖSYS placement results]. https://www.osym.gov.tr/TR,867/2014-osysyerlestirme- sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler.html
  52. PwC & TÜSİAD. (June, 2017). The STEM need in Turkey for 2023 executive summary. https://tusiad.org/en/reports/item/9754-the-stem-need-inturkey- for-2023
  53. Ramirez, F. O., & Kwak, N. (2015). Women’s enrollments in STEM in higher education: Cross-national trends, 1970–2010. In W. Pearson, L. Frehill, & C. McNeely (Eds.), Advancing women in science. Springer. https://doi. org/10.1007/978-3-319-08629-3_2
  54. Stefani, A., Minor, R., Leuze, K., & Strauss, S. (2024). Empirical challenges in assessing the “leaky STEM pipeline”: How the research design affects the measurement of women’s underrepresentation in STEM. International Journal of STEM Education, 11(1), 54. https://doi.org/10.1186/s40594- 024-00512-4
  55. UNDP (2019). Human Development Report 2019: Beyond income, beyond averages, beyond today: Inequalities in human development in the 21st century. https://hdr.undp.org/system/files/documents/hdr2019.pdf
  56. UNESCO Institute for Statistics. (2015). International standard classification of education: Fields of education and training 2013 - detailed field descriptions. https://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/ international-standard-classification-of-education-fields-of-educationand- training-2013-detailed-field-descriptions-2015-en.pdf
  57. van den Hurk, A., Meelissen, M., & van Langen, A. (2019). Interventions in education to prevent STEM pipeline leakage. International Journal of Science Education, 41(2), 150-164. https://doi.org/10.1080/09500693.2 018.1540897
  58. Women in Aerospace Europe. (2021). STEM education in Europe: Inclusively inspiring and enabling more young people to pursue aerospace and STEM. https://www.wia-europe.org/wp-content/uploads/2022/03/ STEM_EDUCATION_WIA_EUROPE_WHITE_PAPER.pdf
  59. Yerdelen, S., Kahraman, N., & Taş, Y. (2016). Low socioeconomic status students’ STEM career interest in relation to gender, grade level, and STEM attitude. Journal of Turkish Science Education, 13, 59–74. https:// doi.org/10.12973/tused.10171a
  60. Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi (YBYS) [Higher Education Information Management System]. (2024). Yükseköğretim istatistikleri [Higher education statistics] [dataset]. https://istatistik.yok.gov.tr/
  61. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) [Council of Higher Education]. (n.d.). 5. Uluslararası standart eği̇ti̇m sınıflaması (ISCED). https://web.archive. org/web/20240802194821/https://uluslararasi.yok.gov.tr/Documents/ avrupa-yuksekogretim-alani-ile-uyumlasma-projesi/documents/lisansprogramlari- isced-f-2013-siniflamasi.pdf
  62. Yükseköğretim Kurumu (YÖK) [Council of Higher Education]. (2015). 2015 Öğrenci seçme ve yerleştirme sistemi (ÖSYS) yükseköğretim programları ve kontenjanları kılavuzu [2015 Student selection and placement system (ÖSYS) a guide to higher education programs and quotas]. https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2015/OSYS/2015- OSYSKONTKILAVUZU15072015.pdf
  63. Yükseköğretim Kurumu (YÖK) [Council of Higher Education]. (2016). 2016 Öğrenci seçme ve yerleştirme sistemi (ÖSYS) yükseköğretim programları ve kontenjanları kılavuzu [2016 Student selection and placement system (ÖSYS) a guide to higher education programs and quotas]. https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2016/LYS/TERCIH/ OSYSKONTKILAVUZU01082016.pdf
  64. Yükseköğretim Kurumu (YÖK) [Council of Higher Education]. (2017). 2017 Öğrenci seçme ve yerleştirme sistemi (ÖSYS) yükseköğretim programları ve kontenjanları kılavuzu [2017 Student selection and placement system (ÖSYS) a guide to higher education programs and quotas]. https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2017/OSYS/LYS/ KONTENJANKILAVUZ18072017.pdf