KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 33 Sayı: 2

Baskı ve Çıkar Gruplarının Mali Mevzuata Etkisinin Yoksulluğu Giderme Açısından Değerlendirilmesi

The Impact of Pressure Groups on Fiscal Legislation and Poverty Relief

Nilay Akbulut, Mehmet Yüce, Ramazan Gökbunar

Sayfa
465–483
Yayın Tarihi
2026-06-18
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Çıkar grubu, ortak bir menfaati elde etmek amacıyla bir araya gelen gruplardır. Bir çıkar grubu; elde etmek istediği menfaati, siyasal otoriteye etki ederek gerçekleştirmeye çalışıyorsa baskı grubu ismini alır. Baskı gruplarının en önemli etki yöntemi lobiciliktir. Lobicilik yapan baskı grupları; yasaları kendi kazanımlarını sağlayabilecek şekilde değiştirmek amacıyla, ya yeni yasa tasarıları hazırlarlar ya da var olan yasaya alternatif yasa taslakları düzenlerler. Çalışmamızda, baskı gruplarının lobicilik faaliyetleriyle yoksulluğu gidermek amacıyla mali mevzuatta ne şekilde etki ettiği Dünya’dan örneklerle belirtilmiştir. İlk örneğimiz, American Association of Retired Persons (AARP) isimli yaşlı yoksulların haklarını savunan baskı grubunun, lobicilik faaliyetleriyle Medicare isimli sosyal sağlık güvencesini yasalaştırılmasına yöneliktir. Medicare; maliyeti ABD Hazinesinden karşılanan iki fondan elde edilen, 65 yaş ve üzeri kişiler ile 65 yaş altı belirli engeli veya rahatsızlığı olan bazı kişiler için kullanılan federal sağlık sigortasıdır. Diğer örneğimiz ise, Children’s Defense Fund isimli, çocuk ve genç yoksulluğunu gidermeye yönelik çalışmaları kendine odak noktası haline getirmiş olan çıkar grubunun, Çocuk Vergi Kredisi programının yasalaşmasına yaptığı katkıdır. Bu kredi, ebeveynlerin çocuk yetiştirmesinin artan günlük masraflarını karşılamalarına yardımcı olmayı amaçlar. Türkiye’de asgari ücretin vergi dışı bırakılmasında sendikaların verdiği çaba örnek gösterilmiştir. Birleşik Krallık’ta ise, yakıt yoksulluğunun giderilmesinde baskı gruplarının çalışmaları ve sonrasında güncellenen veya getirilen yardım programları örnek gösterilmiştir. Verilen örneklerde, ilk üç baskı grubunun da yoksulluğu gidermek amacıyla mali mevzuata etki ettiği; ilk örnekteki grubun daha fazla başarılı olduğu, iki grubun ise sınırlı etkide bulunduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Baskı grupları, Çıkar grupları, yoksulluk, mali mevzuat. JEL Sınıflandırması: D7, I3, K34

Abstract

An interest group; If it tries to achieve the benefit it wants to achieve by influencing the political authority, it is called pressure group. The most important method of influence of pressure groups is lobbying. Lobbying pressure groups; In order to change the laws in a way that can achieve their own gains, they either prepare new bills or draft alternative laws to the existing law. In our study, it is stated with examples from around the world how pressure groups influence financial legislation in order to eliminate poverty through lobbying activities. Our first example is about the lobbying activities of the pressure group called American Association of Retired Persons (AARP), which defends the rights of the elderly poor, and the legalization of social health insurance called Medicare. Our other example is the contribution of the interest group called Children’s Defense Fund, which has focused on efforts to eliminate child and youth poverty, to the enactment of the Child Tax Credit program. The efforts of unions in Turkey to exempt the minimum wage from tax are cited as an example. In the United Kingdom, the work of pressure groups in eliminating fuel poverty and the aid programs that were subsequently updated or introduced were cited as examples. In the examples given, it can be said that the first three pressure groups influenced the financial legislation in order to alleviate poverty; the first example was more successful in alleviating poverty, while the groups in the remaining two examples achieved some success. Key Words: Pressure Groups, Interest Groups, Lobbying, Poverty, Fiscal Legislation. JEL Classification: D7, I3, K34

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akbulut, N., Yüce, M., Gökbunar, R. (2026). Baskı ve Çıkar Gruplarının Mali Mevzuata Etkisinin Yoksulluğu Giderme Açısından Değerlendirilmesi. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 33 Sayı: 2, 465–483. https://doi.org/10.18657/yonveek.1645840

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

Kaynakça (44)

  1. Akatay, A., Harman, S. (2017). Sivil Toplum Kuruluşları Yönetim, Yönetişim ve Gönüllülük, Bursa: Ekin Basın Yayın Dağıtım.
  2. Aktan, C., C., Ay, H., Çoban H. (2007). Siyasal Karar Alma Sürecinde Çıkar Grupları, C. C. Aktan, D. Dileyici Modern Politik İktisat Kamu Tercihi içinde (s. 201-230). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  3. Aktan, C., C. (2002). Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayınları.
  4. Arnold, C., with Conway, T. & Greenslade, M. (2011). Cash Transfers Literature Review. London: Department for International Development.
  5. Ainsworth, S., H., Harward, B., M. (2019). Political Groups, Parties and Organizatins That Shaped America, Santa Barbara: ABC – CLIO.
  6. Anderson, T., J. (1965). Pressure Groups and Intergovernmental Relations, The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 359(1), 116-126, Erişim adresi: https://doi.org/10.1177/000271626535900113
  7. Averchenkova, A., Fankhauser S., Finnegan, J., J. (2020). The impact of strategic climate legislation: evidence from expert interviews on the UK Climate Change Act. Climate Policy, 21(2), 251-263. Erişim adresi: https://doi.org/10.1080/14693062.2020.1819190.
  8. Babson, A. (1991). The Children’s Defense Fund: Speaking Out For The Child, Mothering, 59.
  9. Behar., L. (1982). The Children’s Defense Fund Analyzes the Impact of the Reagan Budget Cuts on Children. Journal of Clinical Child Psychology, 11(1), 89-93. Erişim adresi: https://doi.org/10.1207/s15374424jccp1101_17
  10. Buehler, S., J. (1998). Child Care Tax Credits, The Child Tax Credit, And The Taxpayer Relief Act Of 1997: Congress' Missed Opportunity To Provide Parents Needed Relief From The Astronomical Costs Of Child Care. Hastings Women's Law Journal, 9(2), 189-218. Erişim adresi: https://repository.uclawsf.edu/hwlj/vol9/iss2/3
  11. Cartagena-Farias, J., Brimblecombe, N., Knapp, M. (2024 Ağustos). Evaluating the association between receipt of a winter fuel cash transfer and older people's care needs, quality of life, and housing quality: Evidence from England. Social Science & Medicine, 355, 1-9. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2024.117128
  12. Çiçek, Ö. (2018). Türkiye’de Asgari Ücretin Vergi Dışı Bırakılmasının Tüketim Harcamaları Üzerine Etkisi. Fiscaoeconomia, 2(1), 20-47. Erişim adresi: http://acikerisim.sdu.edu.tr/xmlui/handle/123456789/67761
  13. Cherny, N. (2015). The Influence of Interest Groups on Government The Case of the 2001 Argentine Crisis. Latin American Perspectives, 42(200), 46-63, Erişim Adresi: 10.1177/0094582X14535718
  14. Çukur, C., Ş. (2008). Yoksulluğun Psikolojisi: Yoksulluğun Sosyal Bilişsel Olarak Yapılandırması ve Sosyal-Duygusal Sorunlar ile İlişkisi, N. Oktik, Türkiye’de Yoksulluk Çalışmaları, (s. 97-162), İzmir: Yakın Kitabevi.
  15. Day, C., L. (2017). America’s Largest Interest Group and Its Impact, Santa Barbara: ABC – CLIO.
  16. Department Of Energy & Climate Change (2014). Evalution of the Carbon Emission Reduction Target and Community Energy Saving Programme: Executive Summary, London: Department of Energy & Climate Change.
  17. Departmant Of Energy & Climate Change (2011). The UK Fuel Poverty Strategy 2001, London: Depertment of Energy and Climate Change.
  18. Dollar, D., Kraay, A. (2002). Growth is Good for the Poor. Journal of Economic Growth, 7, 195–225 Erişim adresi: https://doi.org/10.1023/A:1020139631000
  19. Edelman Transititions in Role at Children’s Defense Fund, Tennessee Tribune, 11/22/2018.
  20. Holyoke, T. T. (2025). Interest Groups and Legislative Ideology: Who Influences Whom? American Politics Research, 21, 1-15, Erişim Adresi: https://doi.org/10.1177/1532673X251382574
  21. Holyoke, T. T., Cummins, J. (2019). Interest Group and Political Party Influence on Growth in State Spending and Dept, American Politics Research, 48(4), 1-25, Erişim adresi: https://doi.org/10.1177/1532673X19875695.
  22. Mccabe, J., T. (2018). The Fiscalization of Social Policy, United States of America: Oxford Press.
  23. Mcfarland, S. (1995). Government by Special Interest: The Children’s Defense Fund Lobby., Annual Meeting of the Central States Communication Association.
  24. OECD (2001). Poverty Reduction, The DAC Guidelines, OECD Publishing, Paris. Erişim adresi: https://doi.org/10.1787/9789264194779-en.
  25. Ravallion, M. (2001). Growth, Inequality and Poverty: Looking Beyond Averages, World Development, 29(11), Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/S0305-750X(01)00072-9.
  26. Provost C., Hughes P. (2000). “Medicaid: 35 Years of Service”, Health Care Financing Review, 22(1), 141-174.
  27. Rhiannon, P. (2024). Cold Homes: Energy Efficiency and the Green Transition in the UK Private Rental Sector, Yüksek Lisans Tezi, The Arctic University of Norway. Erişim adresi: https://hdl.handle.net/10037/34392
  28. Simnock N., Walker G., Day R. (2016). Fuel Poverty in The UK: Beyond heating?, People, Place and Policy. 10(1), 25-41. Erişim adresi: https://doi.org/10.3351/ppp.0010.0001.0003
  29. Şener, M. (2013). Baskı Grupları, Siyaset Bilimi Kavramlar, İdeolojiler, Disiplinler Arası İlişkiler, G. Atılgan, E., A. Aytekin, (s. 253-266) İstanbul: Yordam Kitap, İstanbul.
  30. Şenses, F. (2017). Küreselleşmenin Öteki Yüzü Yoksulluk, İstanbul: İletişim Yayınları.
  31. Şenyüz, D., Yüce, M., Gerçek, A. (2023). Türk Vergi Sistemi, Bursa: Ekin Yayınevi.
  32. Kaya Y., Y., Kızılkaya, A., Yıldız, S. (2023). Türkiye’de Asgari Ücret Kadarının Vergi Dışı Bırakılmasının Ekonomik Büyüklüklere Etkisinin Ampirik Analizi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 91-111. Erişim adresi: https://doi.org/10.17494/ogusbd.1211573
  33. Watts, D. (2017). Pressure Groups, Edinburg: Edinburg University Press.
  34. Winston, E. (1965). Implications of the 1965 Amendments to the Social Security Act, Social Work, 10(4), 10-15. Erişim Adresi: https://www.jstor.org/stable/23710281
  35. World Bank (2024). Cash Transfers and Temptation Goods: A Review of Global Evidence, Erişim Adresi:https://documents1.worldbank.org/curated/en/099041224110011490/pdf/P1668221fb660d0c1a08a10c43bcf61025.pdf
  36. İnternet Kaynakları
  37. Child Tax Credit, https://www.whitehouse.gov/child-tax-credit/ , erişim tarihi: 18.09.2023.
  38. Friends of the Earth, About us, https://friendsoftheearth.uk/about-us erişim tarihi: 04.11.2024. Friends of Earth, The Big Ask: how you helped make climate chance history, https://friendsoftheearth.uk/climate/big-ask-how-you-helped-make-climate-change-history erişim tarihi: 04.11.2024.
  39. GOV.UK, Help from your energy supplier: The Energy Company Obligation, https://www.gov.uk/energy-company-obligation, erişim tarihi: 10.11.2024.
  40. GOV.UK., Winter Fuel Payment, https://www.gov.uk/winter-fuel-payment, erişim tarihi: 11.11.2024. Türk-İş, asgari ücretin vergi dışı bırakılmasını istiyor. 31.10.2001, https://bigpara.hurriyet.com.tr/haberler/ekonomi-haberleri/turk-is-asgari-ucretin-vergi-disi-birakilmasini-istiyor_ID386551/, erişim tarihi: 06.10.2023.
  41. DİSK’ten “asgari ücret vergi dışı bırakılsın” talebi, Ekonomim, 23.12.2020, https://www.ekonomim.com/ekonomi/diskten-asgari-ucret-vergi-disi-birakilsin-talebi-haberi-604730, erişim tarihi: 06.10.2023.
  42. TÜRK-İŞ, Türk-İş ve Tisk’ten Gelir Vergisi Tarifesine İlişkin Ortak Açıklama 6 Ekim 2022 https://www.turkis.org.tr/turk-is-ve-tiskten-gelir-vergisi-tarifesine-iliskin-ortak-aciklama/, erişim tarihi: 06.10.2023.
  43. Kanunlar Climate Change Act 2008. Climate Change Act 2008. https://climate-laws.org/documents/climate-change-act-2008-4baa?id=climate-change-act-2008_47b4 erişim tarihi: 04.11.2024.
  44. Taxpayer Relief Act of 1997. https://www.govinfo.gov/content/pkg/PLAW-105publ34/pdf/PLAW-105publ34.pdf The Social Security Amendments of 1965. https://www.archives.gov/milestone-documents/medicare-and-medicaid-act#:~:text=On%20July%2030%2C%201965%2C%20President,for%20people%20with%20limited%20income