KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / İşletme Bilimi Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 2

Kuşakların Algıladıkları Risk ve Online Alışveriş Tutumları: Teknoloji Kabul Modeli ile İncelenmesi

Perceived Risk and Online Shopping Attitudes Across Generations: An Investigation through the Technology Acceptance Model

Ebru Sarıoğlu

Sayfa
367–379
Yayın Tarihi
2026-06-23
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Bu çalışma, X, Y ve Z kuşaklarının online alışverişte algıladıkları risklerin Teknoloji Kabul Modeli (TKM) çerçevesinde nasıl farklılık gösterdiğini incelemektedir. Teknolojinin yaygın kullanımı ve internetin hayatımızdaki artan önemi, tüketici alışkanlıklarında büyük değişiklikler yaratmıştır. Online alışveriş, geniş ürün yelpazesi ve uygun fiyatlar sunarak zaman ve mekân sınırlamalarını ortadan kaldıran cazip bir seçenek haline gelmiştir. Ancak, bu avantajlarla birlikte, tüketiciler ürün kalitesi, ödeme güvenliği, kişisel bilgilerin gizliliği ve teslimat süreleri gibi çeşitli risklerle karşı karşıya kalmaktadır. Çalışma, farklı kuşakların bu risk algılarını ve bu algıların online alışverişi benimseme sürecindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Teknoloji Kabul Modeli’nin unsurları olan algılanan fayda, kullanım kolaylığı, tutum ve kullanım niyeti, farklı kuşaklar arasındaki algı farklılıklarını analiz etmek için kullanılmaktadır. Araştırma, Türkiye’de yaşayan ve en az bir kez online alışveriş yapmış olan 477 kişiden elde edilen anket verileriyle gerçekleştirilmiş ve Yol Analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, kuşaklar arasında algılanan risklerin ve bu risklerin online alışveriş tutumu ve niyet üzerindeki etkilerinin belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, pazarlama stratejileri geliştirmek ve tüketici davranışlarını anlamak için önemli ipuçları sunmaktadır.

Abstract

This study examines how perceived risks in online shopping differ among Generation X, Y, and Z within the framework of the Technology Acceptance Model (TAM). The widespread use of technology and the increasing importance of the internet in our lives have significantly changed consumer habits. Online shopping has become an attractive option by eliminating time and space constraints, offering a wide range of products and competitive prices. However, along with these advantages, consumers face various risks such as product quality, payment security, privacy of personal information, and delivery times. This study aims to reveal the perceived risks of different generations and the impact of these perceptions on the adoption process of online shopping. The sub-elements of the Technology Acceptance Model, including perceived usefulness, ease of use, attitude, and intention to use, are used to analyze the perception differences among different generations. The research was conducted with survey data obtained from 477 individuals living in Türkiye who have shopped online at least once, and Path Analysis was applied. The findings reveal significant differences in perceived risks among generations and the impact of these risks on online shopping attitudes and intentions. These results provide important insights for developing marketing strategies and understanding consumer behavior.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sarıoğlu, E. (2026). Kuşakların Algıladıkları Risk ve Online Alışveriş Tutumları: Teknoloji Kabul Modeli ile İncelenmesi. İşletme Bilimi Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 2, 367–379. https://doi.org/10.22139/jobs.1747002

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

↗Yeni Sekme

PDF belgesi yükleniyor...

Kaynakça (21)

  1. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211.
  2. Bülbül, H. ve Özoğlu, B. (2014). Tüketici yenilikçiliği ve algılanan riskin satın alma davranışına etkisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 44, 43–58. https://doi.org/10.18070/euiibfd.75843
  3. Çakır, İ. ve Kazançoğlu, İ. (2020). Sanal market alışverişi yapma niyetinde genişletilmiş teknoloji kabul modeli bileşenleri ile risk algılarının etkisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 305–326. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.685067
  4. Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. https://doi.org/10.2307/249008
  5. Esen, M. ve Büyük, K. (2014). Teknoloji kabul modeli bağlamında elektronik belge yönetim sisteminin incelenmesi: Yükseköğretim kurulu örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 40, 313–326. https://izlik.org/JA84BU27XD
  6. Fettahlıoğlu, H. S., Birin, C. ve Yıltay, S. (2018). Teknoloji kabul modeline göre kuşaklar arası farklılığın incelenmesi: Akıllı telefon uygulamaları kullananlara yönelik bir araştırma. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 4(8), 13–24. https://doi.org/10.26450/jshsr.904
  7. Fornell, C. ve Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
  8. Gefen, D., Karahanna, E. ve Straub, D. W. (2003). Inexperience and experience with online stores: The importance of TAM and trust. IEEE Transactions on Engineering Management, 50(3), 307–321. https://doi.org/10.1109/TEM.2003.817277
  9. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. ve Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7. bs.). Pearson Education.
  10. Kara, M. ve Dalkılıç, S. (2018). X ve Y kuşaklarında satın alma karar sürecinde algılanan risk: Mobilya sektörüne yönelik bir araştırma. Journal of Academic Value Studies, 4(21), 742–753. https://doi.org/10.23929/javs.792
  11. Kayalıdere, D. ve Şen, A. (2021). Online satın alma kararı ile siber risk algısı arasındaki ilişkinin kuşaklar aracılığında incelenmesi üzerine bir araştırma. Turkish Studies – Economics, Finance, Politics, 16(4), 1123–1138. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.52447
  12. Mannheim, K. (1952). The problem of generations. P. Kecskemeti (Ed.), Essays on the sociology of knowledge içinde (ss. 276–322). Routledge ve Kegan Paul.
  13. Mouhcine, H. B. (2021). The role of user satisfaction in continuance intention to use chatbots within the technology acceptance model (TAM) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
  14. Pavlou, P. A. (2003). Consumer acceptance of electronic commerce: Integrating trust and risk with the technology acceptance model. International Journal of Electronic Commerce, 7(3), 101–134. https://doi.org/10.1080/10864415.2003.11044275
  15. Saydan, R. (2008). Tüketicilerin online alışverişe yönelik risk ve fayda algılamaları: Geleneksel ve online tüketicilerin karşılaştırılması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(23), 386–402. https://izlik.org/JA87KU36HH
  16. Toraman, Y. ve Yüksel, C. (2022). COVID-19 salgını sürecinde tüketicilerin yeni teknolojileri benimsemelerinin teknoloji kabul modeli çerçevesinde temassız teslimat özelinde incelenmesi: Mobil uygulamalar üzerine bir araştırma. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(COVID-19 Özel Sayısı), 17–34. https://doi.org/10.31671/doujournal.928518
  17. TÜBİSAD. (2025). Bilgi ve iletişim teknolojileri sektörü 2024 pazar verileri ve trendleri. https://www.tubisad.org.tr/tr/images/pdf/tubisad-bit-2024-tr-2505.pdf
  18. Venkatesh, V. ve Davis, F. D. (2000). A theoretical extension of the technology acceptance model: Four longitudinal field studies. Management Science, 46(2), 186–204. https://doi.org/10.1287/mnsc.46.2.186.11926
  19. Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B. ve Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425–478. https://doi.org/10.2307/30036540
  20. Venkatesh, V. ve Bala, H. (2008). Technology acceptance model 3 and a research agenda on interventions. Decision Sciences, 39(2), 273–315. https://doi.org/10.1111/j.1540-5915.2008.00192.x
  21. Yılmaz, Ö. (2018). Tüketicilerin online alışveriş niyetlerinin teknoloji kabul modeli bağlamında incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 331–346. https://doi.org/10.32709/akusosbil.478718