KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2025 / Cilt: 25 Sayı: 4

Yeni Medyada Karikatürler Aracılığıyla Göçmen Karşıtı Söylemin Yeniden Üretimi: X Platformu Örneği

Reproduction of Anti-Immigrant Discourse Through Cartoons in the New Media: The Case of Platform X

Ayşe Amine Tuğ Kızıltoprak

Sayfa
513–540
Yayın Tarihi
2025-12-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Sosyal medya, güncel Web 2.0 teknolojileri üzerine inşa edilmiş, geleneksel medyanın birçok işlevini üstlenmiş ve kullanıcıların profesyonel düzeyde içerik üretmelerine imkân tanıyan bir mecradır. X (eski adıyla Twitter), Instagram ve Facebook gibi platformlar, hipermetinsellik, yayılım, sanallık ve etkileşimsellik gibi yeni medyanın temel özelliklerini barındırarak toplumsal düzeyde önemli etkiler yaratmaktadır. Ancak, bu platformlar aynı zamanda metin, görsel, video, şiir ve karikatür aracılığıyla nefret söyleminin ifade edilmesine olanak sağlayarak, bu tür ifadelerin normalleşmesine ve yayılmasına katkıda bulunmaktadır. Karikatürler, görsel ve sözel öğeleri hicivli bir biçimde birleştirerek geniş kitlelere ulaşabilen güçlü iletişim araçlarıdır. Bununla birlikte, ayrımcı, ırkçı, cinsiyetçi veya dışlayıcı söylemleri yeniden üretebilirler. Bu içeriklerin hızlı dolaşımı, nefret söylemini güçlendirerek toplumsal önyargıları pekiştirir ve hedef grupları marjinalleştirir. Göçmen karşıtı söylemler, özellikle dijital platformlarda farklı stratejiler aracılığıyla yeniden üretilmektedir. Bu çalışmada, 1 Ocak 2015 – 1 Nisan 2025 tarihleri arasında X platformunda paylaşılan göçmen temalı karikatürler, “göçmen”, “karikatür”, “Türkiye” ve “Suriye” gibi anahtar kelimeler kullanılarak incelenmiştir. Karikatürler, Roland Barthes’ın göstergebilimsel yaklaşımı ile analiz edilerek görsel ve dilsel kodlarla göçmen karşıtı söylemin nasıl üretildiği araştırılmıştır. Bulgulara göre, mizah; ötekileştirme, kriminalizasyon ve kültürel ayrımcılığı meşrulaştırmak amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır. Ayrıca, göçmenlere yönelik nefret söyleminin belirli baskın temalar etrafında yoğunlaştığı görülmektedir. İncelenen karikatürlerde göçmenlerin ekonomik bir yük, kültürel bir tehdit ya da güvenlik riski olarak tasvir edildiği anlatılar dikkat çekmektedir. Bu temalar çoğunlukla mizah yoluyla sunulmakta ve bu durum, söz konusu ayrımcı söylemlerin daha geniş kitleler tarafından kabul edilmesini ve normalleştirilmesini kolaylaştırmaktadır. Çalışma, sosyal medyada nefret söylemiyle mücadelede medya okuryazarlığının artırılması ve etkin denetim mekanizmalarının geliştirilmesi gerekliliğini vurgulamakta ve dijital medya etiği ile ifade özgürlüğü arasındaki sınırların tartışılmasına katkı sunmayı hedeflemektedir.

Abstract

Social media, built upon contemporary Web 2.0 technologies, has assumed many functions of traditional media and enables users to produce content at a professional level. Platforms such as X (formerly Twitter), Instagram, and Facebook embody core characteristics of new media — hypertextuality, dissemination, virtuality, and interactivity — generating significant societal influence. These platforms also facilitate the expression of hate speech through text, images, videos, poems, and cartoons, contributing to its normalization and spread. Cartoons, combining visual and verbal elements with satire, can reach wide audiences while delivering critical commentary. However, they may reproduce discriminatory, racist, sexist, or exclusionary narratives. The rapid circulation of such content amplifies hate speech, reinforcing social prejudices and marginalizing targeted groups under the guise of humor. Anti-immigrant discourse, in particular, is reproduced through various strategies on digital platforms. This study analyzes anti-immigrant hate speech in cartoons shared on X between January 1, 2015, and April 1, 2025, using keywords such as “immigrant,” “cartoon,” “Turkey,” and “Syria.” The cartoons were examined using Roland Barthes’s semiotic framework to explore how visual and linguistic codes construct anti-immigrant narratives.According to the findings that humor is frequently employed to legitimize othering, criminalization, and cultural discrimination. And also hate speech targeting migrants is concentrated around several dominant themes. Notably, narratives portraying migrants as an economic burden, a cultural threat, or a security risk frequently appear in the analyzed caricatures. These themes are often conveyed through humor, which facilitates the broader public’s acceptance and normalization of such content. The study emphasizes the need for enhanced media literacy and robust monitoring mechanisms on social media, aiming to contribute to both academic scholarship and societal awareness while addressing the boundaries between digital media ethics and freedom of expression.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kızıltoprak, A. A. T. (2025). Yeni Medyada Karikatürler Aracılığıyla Göçmen Karşıtı Söylemin Yeniden Üretimi: X Platformu Örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 25 Sayı: 4, 513–540. https://doi.org/10.18037/ausbd.1799032

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

↗Yeni Sekme

PDF belgesi yükleniyor...

Kaynakça (68)

  1. Akto, G., & Biçer, S. (2021). Covid-19 Pandemı̇ sürecı̇nde vı̇rüsün mı̇zahı̇sunumu: ı̇nternet karı̇katürlerı̇ ve capsler, In G. Özkan & T. Yazıcı (Eds.) Covid-19 Pandemı̇ Günlerı̇nde İletı̇şı̇m, (pp. 105–138). Vadi Matbaacılık.
  2. Alp, H., & Güzel, M. (2025). Nefret söylemi: Metinsel boyuttan görsel boyuta geçiş ve toplumsal etkileri. International Journal of Academic Accumulation, 8(1), 61–68.DOİ: 10.5281/zenodo.14782791
  3. Arık, B. (1998). 1980’den sonra yaşanan toplumsal değişim ve karikatürün değişen işlevi: Değişen toplum değişen karikatür. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Yayınları.
  4. Ataman, H. (2012). Nefret suçlarını farklı yaklaşımlar çerçevesinden ele almak: Etik, sosyo-politik ve bir ı̇nsan hakları problemi olarak nefret suçları. In Y. İnceoğlu (Ed.) Nefret Söylemi ve/veya Nefret Suçları, (pp. 47–80). Ayrıntı Yayınları.
  5. Avşar, B., & Varış, M. (2022). Sosyal medyada nefret söylemi . TRT Academy Journal, 7(14). ISSN: 2149 9446. https://doi.org/10.37679/trta.1064003
  6. Awan, I. (2014). Islamophobia and twitter: A typology of online hate against muslims on social media. Policy & Internet, 6(2), 133-150.
  7. https://doi.org/10.1002/1944-2866.POI364
  8. Aydos, S. S. ve Aydos, O. S. (2019). Yeni medyada nefret söylemi ve nefret söyleminden doğan hukuki sorumluluk, Ankara Hacı Bayram Veli University Faculty of Law Journal, 23 (2), 3-35. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.569304
  9. Badamchi, D. K. (2015). Nefret söylemi ı̇fade özgürlüğünün bir parçası mıdır?. The Philosophy World,61, 55-79.
  10. https://dergipark.org.tr/tr/pub/felsefedunyasi/issue/58330/851660
  11. Balcıoğlu, S. (1973). 50 Yılın Türk Karikatürü, İş Bankası Yayınları.
  12. Binark, M. & Çomu, T. (2003). Yeni medya ortamında nefret söylemi, medya ve nefret söylemi kavramlar mecralar tartışmalar. Hrant Dink Vakfı Yayınları.
  13. Brennan, F. (2009). Legislating against ınternet race hate. Information & Communications Technology Law, 18(2), 123- 153.
  14. https://doi.org/10.1080/13600830902941076
  15. Büyüktanır, B., Yakar, Ö. ve Altınel Girgin, A. B. (2024). Sosyal medyada nefret söylemi çerçevesi: Geçmişten günümüze kapsamlı bir derleme. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University.40(1), 685-712.
  16. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1327840
  17. Civelek, M. ve Türkay, O. (2020). Göstergebilimin kuramsal açıdan incelenmesine yönelik bir araştırma. Alanya Academic Review, , 4 (3), 771-787.
  18. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.683974
  19. Çağlar, B. (2012). Bir iletişim biçimi olarak göstergebilim. European University of Lefke / Journal of Social Sciences , 3(2), 22-34.
  20. https://dergipark.org.tr/tr/pub/euljss/issue/6282/84320
  21. Demirel, G. (2016). Duvar’dan dijital’e evrilen mizah, (2016,ekim6-8)Genç Akademisyenler Kültür Kongresi Somut Olmayan Kültürel Mizah ve Miras, İzmir,Türkiye.1(1), 190–201.
  22. https://doi.org/10.30803/adusobed.288155
  23. Enarsson, T. & Lindgren, S. (2019). Free speech or hate speech? A legal analysis of the discourse about Roma on twitter. Information & Communications Technology Law, 28(1), 1-18.
  24. https://doi.org/10.1080/13600834.2018.1494415
  25. Enserov, V. & Şentürk Kara, E. (2020). Almanya’da yaşayan Türklere yönelik ayrımcılık ve dışlanmanın alman karikatürlerine yansıması. MANAS Journal of Social Studies., 9(4), 2501-2518.
  26. https://doi.org/10.33206/mjss.782201
  27. Fırat, T. E. (2020). Mizahın arka sokakları: Gülmece kültürü ve argo üzerinden karikatürü yeniden okumak. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 19(2), 289–310. https://doi.org/10.21547/jss.616847
  28. Fiske, J. (2003). İletişim çalışmalarına giriş. (S. İrvan, trans.).Bilim ve Sanat.
  29. Kalaman, S. & Batu, M. (2021). "İnternet, sosyal medya ve online ortamlarda nefret söylemine bakış," Nefret Söylemi ve Nefret Suçları Sempozyumu Bildiri Kitabı, Ankara, Türkiye. pp. 122–137. ISBN: 978-605-71680-4-7.
  30. Karadeniz, S. (2012). Nefret söylemi kapsamında halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçu, [Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi], Galatasaray Üniversitesi.
  31. Karaman H. ve Işıklı Ş. (2016) "Twitter’daki dini ve etnik temelli nefret söylemlerinin analizi" Online Academic Journal of Information Technology , 7(25), 3.
  32. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2016.4.008.x
  33. Kirschenbaum, A. (2004). Generic sources of disaster communities: A social network approach. International Journal of Sociology and Social Policy, 24(10/11), 94-129. DOI: 10.1108/01443330410791073
  34. Öğüt Eker, G. (2014). İnsan kültür mizah (2nd ed.). Grafiker Yayınları.
  35. Özer, A. (2007). Karikatür yazıları. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
  36. Özkanlı, R. (2006). Görsel bir dil olarak resim ve karikatür ilişkisi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Mersin Üniversitesi.
  37. Öztekin, H. (2015). Yeni medyada nefret söylemi: Ekşi sözlük örneği. Journal of International Social Research, 8(38), 925-936.
  38. https://doi.org/10.17719/JISR.20153813698
  39. Shifman, L. (2007). “Humor in the age of digital reproduction: Continuity and change in internet-based comic texts”. International Journal of Communication, (1), pp. 187- 209.
  40. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/11
  41. Sipahioğlu, A. (1999). Türk grafik mizahı 1923-1980. Dokuz Eylül Yayınları.
  42. Şenlik, A. (2021). Sosyal medya organlarında canlı yayın yapma alışkanlığı: Twitter’da ölümlü trafik kazaları içerikli iletilerin incelenmesi. Journal of Communication Science Researches, 1(1), 1-14.
  43. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ibadergi/issue/63066/958164
  44. Tuncer, F. (2020). Öngörülemeyen bir küresel düzen ve covid-19 karikatürleri ı̇le yeni düzen okuması. Gaziantep University Journal of Social Sciences., 19(Special Issue), 42–58.
  45. https://doi.org/10.21547/jss.748641
  46. Uçar, A. K. (2021). Nefret söylemi, dijital linç ve Twitter. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 8(77), 3110-3115.
  47. https://doi.org/10.26450/jshsr.2894
  48. Yardım, M. & Dalkılıç, M. M. (2018). Nefret Söylemi ve ı̇fade özgürlüğü tartışmaları çerçevesinde İslamofobya: L’express dergisi örneği, Journal of Media and Religion Studies. (MEDİAD), 1 (1), s. 89-109.
  49. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mediad/issue/37949/422078
  50. Yaşa, H. & Öksüz, O. (2020). Nefret söyleminin ı̇nşasında sosyal medyanın rolü: Ekşi sözlük örneği, Journal of Erciyes Communication, 7 (2), 1383-1408.
  51. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.713467
  52. Yıldız, E. (2018). Twitter’da ve çevrimiçi bir gazetede yer alan nefret söylemlerinin karşılaştırılması: Suriyeli mülteciler örneği. OPUS Journal of Society Research, 9 (16), 760-793.
  53. https://doi.org/10.26466/opus.478176
  54. Online Sources
  55. ADL. (2021). Pyramid of Hate. Retrieved March 24, 2025, from https://www.adl.org/sites/default/files/pyramid-of-hate-web-english_1.pdf
  56. Council of Europe Committee of Ministers. (1997). Recommendation No. R (97) 20 of the Committee ofMinisters to Member States on "Hate Speech". Retrieved March 20, 2025, from https://www.hsk.gov.tr/Eklentiler/Dosyalar/f20fbc23-8676-4066-9213-3f0b00798adf.pdf
  57. Özkömürcü, H. (2021). 75 Farklı Sosyal Medya Sitesi. Retrieved March 28, 2025, from https://hozkomurcu.com/75-farkli-sosyal-medya-sitesi/
  58. Turkish Language Association (TDK). (2023). Definition of “Nefret” (Hate). Retrieved March 26, 2025, from https://sozluk.gov.tr/
  59. Image 1. Retrieved March 17, 2025, from https://x.com/_uzumce/status/656028349710663680?s=48
  60. Image 2. Retrieved March 19, 2025, from https://x.com/yazarmuratakan/status/1488823764255133697?s=48
  61. Image 3. Retrieved March 20, 2025, from https://x.com/irmakozinanir/status/1421443285990715395?s=48
  62. Image 4.Retrieved March,20,2025,from https://x.com/0rganikyumurta/status/1661874817811857411?s=48
  63. Image 5. Retrieved March 28, 2025, from https://x.com/celalsakka/status/1465375925026140167?s=48
  64. Image 6.RetrievedMarch29,2025, from https://x.com/esmaulhusnaslan/status/1676712637420257289?s=48
  65. Image 7. Retrieved March 30, 2025, from https://x.com/dritaesadi2/status/1234513770262777857?s=48
  66. Image 8. Retrieved March 30, 2025, from https://x.com/haber_ehlibeyt/status/1864602817861964268?s=48
  67. Image 9. Retrieved March 31, 2025, from https://x.com/hetenketenabi/status/1899534672343740877?s=48
  68. Image 10. Retrieved April 1, 2025, from