KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi / 2009 / Cilt: 18 Sayı: 18

Türkiye'de Çocuk Koruma Sisteminin Genel Olarak Değerlendirilmesi

An Evaluation on Child Protection System in Turkey

Dr. İsmet Galip Yolcuoğlu

Sayfa
43–58
Yayın Tarihi
2009-09-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Her ülke kendi toplumu ve geleceği için korunma gereksinimi duyan az ya da çok sayıdaki çocukları için gerekli koruma programları uygulamaktadır. Zamanla küçülen, zayıflayan ve parçalanan ailenin tek başına çocuğu koruyamadığı düşünülmektedir. Sosyal devlet, çocuğun korunmasında kamunun önemi ve rolünün daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Ailesi yanında korunamayan çocuklar için yeni bakım modelleri sunulmalıdır. Çocuğun, aile yanında bakım modeli, toplum-temelli bir çocuk bakımı modeli olarak çocuk koruma sistemi içinde önemli bir yer tutmaktadır. Birleşmiş milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocuk koruma sisteminin çocuk bakım uygulamalarının en önemli uluslar arası yasal dayanağıdır. Çocuğun korunması açısından, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Türk Medeni Kanunu, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu önemli yer tutmaktadır. Türkiye’de bütüncül, kapsamlı ve tüm kurumların etkin entegre olduğu bir çocuk koruma politikasının var olduğunu söylemek olanaklı değildir. Ayrıca, çocuğun korunmasına ayrılan bütçe olanaklarının yetersizliği, uygulamalarda, bilimsel yönetim ve “yönetişim” ilkelerine aykırılıklar, meslek elemanı sayısının yetersizliği temel sorunlar olarak kendini göstermektedir. Türkiye’de çocuk koruma sisteminin ve tüm çocukların korunmasına yönelik uygulamaların geliştirilebilmesi için yeterli toplumsal bilinçlendirmeler yapılmalı, ilgili yasal düzenlemelerin uygulama güçlükleri ve eksiklikleri belirlenmeli ve giderilmelidir. Ayrıca konu daha profesyonel bir anlayışla ele alınmalı, ilgili meslek elemanları ek eğitimlerle güçlendirilmeli, çalışan personele yapılan ödemeler teşvik edici olmalı, personel niteliği yükseltilmeli, tüm aileler eğitilmeli ve çocuk ihmallerinin önlenmesi amacıyla aileler ev ziyaretleri yoluyla denetlenmelidir. Sonuç olarak, Türkiye’de kendi öz ailesi yanında bakımı sağlanamayan, ailesi yanında olmasına karşın ihmal edilen, yoksulluktan dolayı sağlıklı gelişimi risk altında bulunan olumsuz yaşam koşullarında yaşamaya çalışan, buna karşılık korunma kararı bulunmayan, kamunun herhangi bir şekilde ilgi alanında olmayan çok sayıda çocuk bulunmaktadır. Gelişmiş bir ülkede tüm çocukların bakımı ve korunması kamunun ilgi alanında olmalı, kayıt altına alınmalı, denetlenmeli ve çocuklarına bakabilmeleri için ailelere, gereksinim duydukları her türlü destek sağlanmalıdır. Ülkemizde, çocukların korunmasına yönelik uygulamalar ve insan kaynağı zenginliği bu alanda oldukça ileri durumda bulunan ülkelerdeki uygulamalarda varolan karakteristik özellikleri taşımaması çocuk koruma hizmetlerinin etkililiğini zayıflatmaktadır. Ülkemiz çocuk koruma sisteminin geliştirilmesi ve iyileştirilebilmesi için ayrıntılı değerlendirmelere gereksinim bulunmaktadır. Bu makalede de çocuk koruma sisteminin değerlendirilmesi ve iyileştirmeler yapmak için önerilere yer verilmiştir.

Abstract

Every society apply child protection programme for the children who need protection. It has been realized that the vaning, weakening and decompasing family can not protect the child on its own. The social state has made the role and importancy of the public in child protection more clearly understood. New care types should be introduced for the children who can not be protected in the family. Family care has an most important model in the child protection system. Community-based child care has an important place in the child protection system. United Nations Convention on the Rights of the Child constitutes a part of the most fundamental international legal basis of the child protection system and child care practice in Turkey. Furthermore, Turkish Republic Constitution, Turkish Civil Law, Social Services and Child Protection Law No: 2828 and Child Protection Law No: 5395 have a considerable place among the national legal arrangements. It is hard to say that there is an extensive, integral child protection policy in Turkey. Morever, lack of budgetary funds in this field and contravention to “governance” principles in supervisions, lack of number of social workers staff can be enumerated as the basic problems in this respect. In order to develop foster family practice in Turkey, sufficient presentation and making people conscious should be made, practical difficulties and deficiencies regarding the relevant legal arrangements should be determined and fixed, a professional conception should be adopted, the related professionals should be more professionals should be made more qualified by supplementary trainings, payments effected to the staff should be more encouraging and the families should be educated and supervised. Finally, there are many children in Turkey who are no raised in the family and their own families can not protect them, living in the unsuitable conditions, about whom there is no court protection order for the child and therefore who stays out of public interest. The developed countries care and protection matters of all children who need help should also be inside the public’s sphere of interest, they should be formally registered and supervised, and all kinds of the support that child and the family need should be provided. Therefore child protection activities run by administration lack the accepted characteristics of child protection system facilities thus generally thought to be ineffective effort to fight child neglect and abuse. So there is a need for the evaluation of child protection system.Within this frame work, evaluation of child protection system and suggestions for improving system also mentioned.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yolcuoğlu, D. İ. G. (2009). Türkiye'de Çocuk Koruma Sisteminin Genel Olarak Değerlendirilmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, Cilt: 18 Sayı: 18, 43–58. https://doi.org/10.21560/spcd.15089

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

Kaynakça (25)

  1. ACAR, H. (2006). “Sokak Çocuklarına Yönelik Hizmetle- rin Değerlendirilmesi: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Örneği”. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksekokulu, (Ya- yınlanmamış Doktora Tezi).
  2. ACAR, B. Y. ve Acar, H. (2002). “Sistem Kuramı- Ekolo- jik Sistem Kuramı ve Sosyal Hizmet: Temel Kav- ramlar ve Farklılıklar”. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksekokulu Yayını, Cilt:13, Sayı 1: 29-35.
  3. AKKAYA, Y. (2002). “Göç, Yoksulluk, Kentsel Şiddet ve İnsan Hakları”. Y. Özdek. (Ed.), Ankara: TODA- İE, İnsan Hakları Araştırma ve Derleme Merkezi Yayını.
  4. ARIKAN, Ç. (2005). Türkiye’de Aile Politikası Uygula- malarına İlişkin Genel Değerlendirme. Aile Da- nışmanlığı El Kitabı içinde ss: 117-123. Ankara: SHÇEK Genel Müdürlüğü ve Hacettepe Üniver- sitesi. Aile Hizmetleri Araştırma Uygulama Mer- kezi (AHUM) Ortak Yayını.
  5. GÜLERCE, A. (1996). Türkiye’de Ailelerin Psikolojik Örüntüleri. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.
  6. HOLLAND, S. (2004). Child and Family Assesstment in Social Work Practice. Sage Publicatons
  7. İÇAĞASIOĞLU, Ç. A. (2007). Ailelerin Yaşam Kaliteleri- nin Belirlenmesi: Ankara Örneği. Hacettepe Üni- versitesi, Sosyal Hizmet anabilim Dalı. (Yayım- lanmamış Doktora Tezi).
  8. İKİZOĞLU, M. (2000). Yoksulluk ve Sosyal Yardım İlişki- si. Mamak İlçesinde Ampirik Bir Araştırma. Anka- ra, H.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Hizmet Anabilim Dalı, (Yayımlanmamış Doktora Tezi).
  9. İL, S. (2001). Aile Yaşamı ve Gereksinimler. V. Duyan ve A. Mavili Aktaş (Ed.). Prof. Dr. Nihal Turan’a Armağan. Sosyal Hizmette Yeni Yaklaşımlar ve Sorun Alanları ss.139-145. Ankara: H.Ü. SHYO Yayını.
  10. KARATAŞ, K. (1987). Gecekondu Ailelerinin Kentle Bü- tünleşmesini Engelleyen Nedenler ve Ortaya Çı- kan Toplumsal Sorunlar. Hacettepe Üniversitesi. (Yüksek Lisans Tezi).
  11. KARATAŞ, K. (2001). Toplumsal Değişme ve Aile. Top- lum ve Sosyal Hizmet. Cilt: 12, Sayı: 2: 87-96.
  12. KARATAŞ, K. (2007). Türkiye’de Çocuk Koruma sistemi ve Koruyucu Aile Uygulamaları Üzerine Bir De- ğerlendirme. Toplum ve sosyal Hizmet. Cilt: 18, Sayı: 2: 7-20.
  13. KONTAŞ, Y. M. (1992). Çeşitli Ülkelerde ve Türkiye’de Aile Politikası Uygulamaları ve Türkiye İçin Po- litika Önerileri. Devlet Planlama Teşkilatı Sos- yal Politika Genel Müdürlüğü, Araştırma Dairesi Başkanlığı, Uzmanlık Tezi.
  14. KORAY, M. (2000). Sosyal Politika. Bursa: Ezgi Kitabevi.
  15. KOŞAR, G. N. (1992). Sosyal Hizmetlerde Aile ve Ço- cuk Refahı Alanı. Gözden Geçirilmiş 2. Baskı, Ankara: İLTEK A.Ş. . Tezi).
  16. TEZCAN, M. (1990). Toplumsal Değişme ve Aile. Tür- kiye Aile Yıllığı. Ankara, T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları.
  17. Türkiye’de Çocuğun Durumu. (1989). DPT Yayını, An- kara.
  18. ULUĞTEKİN, S. (1993). Çocuk Mahkemeleri ve Sosyal Hizmet Kuruluşları. M.Ü. Adliye ve Çocuk Suçlu- luğu Sempozyumu, İstanbul.
  19. ULUĞTEKİN, S. (1993). Çocuk Yuvaları: Uygulamanın Son Araştırmalar Işığında Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi SHYO Dergisi. 11, 1-2-3: 35-56.
  20. ULUĞTEKİN, S. (2001). Yirminci Yüzyılda Türkiye’nin Çocukları: Sorunlar ve Beklentiler. Sosyal Hiz- mette Yeni Yaklaşımlar ve Sorun Alanları: Prof. Dr. Nihal Turan’a Armağan. H.Ü. SHYO Yayın. No:8, ss. 7-19, Ankara.
  21. U.S Child and Family Department, 2008. Web Sitesi.
  22. U. S. Department of Human Services. (2008). Web Si- tesi.
  23. ÜNLÜ, E. (1987). Korunmaya Muhtaç Çocuklar İçin Kurum Bakımı Örneğinde Sosyal Hizmette Bir Değerlendirme Araştırması. Ankara: Hacettepe Üniversitesi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi).
  24. U.S. Department of Health and Human Services. (2008). Administration for Children&Families (acf.hhs. gov) Web Sitesi.
  25. VIVIANA, A. Z. (1985). Pricing The Priceles Child: The Changing Social Value of Children. Newyork. Duyan, Ankara.