KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi / 2025 / Cilt: 25 Sayı: 67

KESİŞİMSELLİK KAVRAMI BAĞLAMINDA “ENGELLİ YAŞLILAR”

“DISABLED ELDERLY” IN THE CONTEXT OF THE CONCEPT OF INTERSECTIONALITY

Aykut Sığın

Sayfa
346–369
Yayın Tarihi
2025-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Bu çalışmada, kesişimsellik kavramı bağlamında "engelli yaşlılar" kavramı üzerinde durulmaktadır. Engelliler ve yaşlılar gerek akademik araştırmalarda gerekse kamusal politikalarda dezavantajlı gruplar olarak genellikle iki ayrı kategori olarak ele alınmaktadır. Mevcut çalışmanın amacı, kesişimsel bir kategori olarak engelli yaşlılık kavramını kuramsal açıdan tartışmak ve engelli yaşlıların neden “yalnızca engelli” veya “yalnızca yaşlı” gruplardan ayrı bir şekilde ele alınması gerektiğini göstermeye çalışmaktır. Bu doğrultuda gerekli literatür taranmış ve daha sonra yaşlıların ve engellilerin genel olarak karşılaştıkları sorunlar değerlendirilmiştir. Daha sonra ise bu sorunların kesişim noktası olarak engelli yaşlıların sorunları ele alınmıştır. Yürütülen tartışma sonucunda, Türkiye’de engelli yaşlıların akademik çalışmaların ve politikaların daha fazla odağında olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Öyle ki, dünyada engelli yaşlılar nispeten daha görünür hâldeyken Türkiye’de bu durum henüz gündeme gelmemiş gibi durmaktadır. Bu çalışmayla dezavantajlı bir toplumsal grup olan engelli yaşlıların hem akademide hem de toplumsal tartışmalarda daha görünür kılınılacağına, böylelikle sorunlarının çözümlerine daha kapsayıcı bir bakış açısıyla bakılabileceğine inanılmaktadır.

Abstract

This study focuses on the concept of "disabled elderly" in the context of intersectionality. Disabled and elderly people are usually treated as two separate categories as disadvantaged groups both in academic research and in public policies. The present study aims to discuss the concept of disabled elderly as an intersectional category from a theoretical perspective and to show why disabled elderly should be treated separately from "only disabled" or "only elderly" groups. For this purpose, the relevant literature was reviewed and then the problems faced by the elderly and the disabled in general were evaluated. Then, the problems of the disabled elderly were discussed as the intersection point of these problems. As a result of the discussion, it was concluded that the disabled elderly in Türkiye should be the focus of more academic studies and public policies. While the disabled elderly are relatively more visible in the world, this does not appear to be the case in Türkiye. It is believed that with this study, the disabled elderly, a disadvantaged social group, will be made more visible both in academia and in social debates so that the solutions to their problems can be looked at from a more inclusive perspective.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sığın, A. (2025). KESİŞİMSELLİK KAVRAMI BAĞLAMINDA “ENGELLİ YAŞLILAR”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, Cilt: 25 Sayı: 67, 346–369. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1565939

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

Kaynakça (54)

  1. Akhtar, A. J., Broe, G. A., Crombie, A., McLean, W. M. R., Andrews, G. R. ve Caird, F. I. (1973). Disability and dependence in the elderly at home. Age and Ageing, 2(2), 102–111. doi:10.1093/ageing/2.2.102
  2. Arpacı, F. ve Bakır, B. (2017). Yaşlı istismarı ve ihmali. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 21(3), 691–703.
  3. Bound, J. ve Waidmann, T. (2000). Accounting for recent declines in employment rates among the working-aged disabled (Working Paper No. 7975). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w7975
  4. Brown, T. H., Richardson, L. J., Hargrove, T. W. ve Thomas, C. S. (2016). Using multiple-hierarchy stratification and life course approaches to understand health inequalities: The intersecting consequences of race, gender, SES, and age. Journal of Health and Social Behavior, 57(2), 200–222. https://doi.org/10.1177/0022146516645
  5. Bruen, B. K., Wiener, J. M. ve Thomas, S. (2003). Medicaid eligibility policy for aged, blind, and disabled beneficiaries (Policy Brief No. 2003-14). The Urban Institute.
  6. Cambridge Dictionary. (2024). Disability. Erişim tarihi: 08.05.2024, https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/disability
  7. Carastathis, A. (2016). Intersectionality: Origins, contestations, horizons. Lincoln ve Londra: University of Nebraska Press.
  8. Carbado, D., Crenshaw, K. W., Mays, V. M. ve Tomlinson, B. (2013). Intersectionality: Mapping the movements of a theory. Du Bois Review, 10(2), 303–312.
  9. Cohen, A. (2021). The challenges of intersectionality in the lives of older adults living in rural areas with limited financial resources. Gerontology and Geriatric Medicine, 7(1–9). doi:10.1177/23337214211009363
  10. Cooper, B. (2015). Intersectionality. The Oxford Handbook of Feminist Theory, L. Disch ve M. Hawkesworth (Ed) içinde (ss. 385–406). New York: Oxford University Press. doi:10.1093/oxfordhb/9780199328581.013.20
  11. Dieleman, J. L., Squires, E., Bui, A. L., Campbell, M., Chapin, A., Hamavid, H., Horst, C., Li, Z., Matyasz, T., Reynolds, A., Sadat, N., Schneider, M. T. ve Murray, C. J. L. (2017). Factors associated with increases in US health care spending, 1996-2013. JAMA, 318(17), 1668-1678. doi:10.1001/jama.2017.15927
  12. Drishti. (2024). Issues related to persons with disability. Erişim tarihi: 09.05.2024, https://www.drishtiias.com/to-the-points/Paper2/issues-related-to-persons-with-disability
  13. Dunn, D. (2014). The social psychology of disability. Oxford: Oxford University Press.
  14. Duyar, İ. (2008). Geriatri. Geriatri, Bölüm 1: Gerontolojinin Temelleri, R. Mas, A. T. Işık, M. A., T. Karan Beğer, Ş. Akman ve T. Ünal (Ed.) içinde (ss. 9–19). Ankara: TGV.
  15. Google Akademik. (2024). Ana sayfa. Erişim tarihi: 28.04.2024, https://scholar.google.com/schhp?hl=tr
  16. Herwartz, H. ve Theilen, B. (2010). The determinants of health-care expenditure: New results from semiparametric estimation. Health Economics, 19(8), 964–978. doi:10.1002/hec.1540
  17. Jaeger, P. T. ve Bowman, C. A. (2005). Understanding disability: Inclusion, access, diversity, and civil rights. Westport, CT: Praeger Publishers.
  18. Jaya Kumar, G. S. (1996). The aged and aged disabled: The Indian scene. International Review of Modern Sociology, 26(1), 81–90.
  19. Kahraman Güloğlu, F. (2022). Engellilik hakkında kavramsal karmaşanın nedenleri ve Türkiye'deki durum. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(1), 291–315. DOI: 10.33417/tsh.989123
  20. Keehan, S. P., Stone, D. A., Poisal, J. A., Cuckler, G. A., Sisko, A. M., Smith, S. D., Madison, A. J., Wolfe, C. J. ve Lizonitz, J. M. (2017). National health expenditure projections, 2016–25: Price increases, aging push sector to 20 percent of economy. Health Affairs, 36(3). doi:10.1377/hlthaff.2016.1627
  21. Lalanda Frazão, S., Santos Silva, M., Norton, P. ve Magalhães, T. (2014). Domestic violence against elderly with disability. Journal of Forensic and Legal Medicine, 28, 19–24.
  22. Lamarca, R., Ferrer, M., Andersen, P. K., Liestøl, K., Keiding, N. ve Alonso, J. (2003). A changing relationship between disability and survival in the elderly population: Differences by age. Journal of Clinical Epidemiology, 56(12), 1192–1201.
  23. Langmann, E. ve Weßel, M. (2023). Leaving no one behind: Successful ageing at the intersection of ageism and ableism. Philosophy, Ethics, and Humanities in Medicine, 18(1), 22.
  24. Lee, R. (2003). The demographic transition: Three centuries of fundamental change. Journal of Economic Perspectives, 17(4), 167–190. doi:10.1257/089533003772034943
  25. Libertini, G. (2021). Aging definition. Encyclopedia of Gerontology and Population Aging, D. Gu ve M. E. Dupre (Ed.) içinde (ss. 257–266). Cham, Springer. doi:10.1007/978-3-030-22009-9
  26. Lloyd-Sherlock, P. (2004). Living longer: Ageing, development and social protection. Londra: Zed Books.
  27. LoGiudice, D. C., Smith, K., Shadforth, G., Lindeman, M., Carroll, E., Atkinson, D., Schaper, F., Lautenschlager, N., Murphy, R. ve Flicker, L. (2012). Lungurra Ngoora: A pilot model of care for aged and disabled in a remote Aboriginal community—Can it work? Rural and Remote Health, 12, 1–11.
  28. Lopreite, M. ve Mauro, M. (2017). The effects of population ageing on health care expenditure: A Bayesian VAR analysis using data from Italy. Health Policy, 121(6), 663–674. doi:10.1016/j.healthpol.2017.03.015
  29. Mahler, C. (2021). Report of the independent expert on the enjoyment of all human rights by older persons, Claudia Mahler. Presented to UN Human Rights Council, 48th session, 13 September–1 October 2021. Erişim tarihi: 27.01.2025, https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G21/215/63/PDF/G2121563.pdf?OpenElement
  30. Mevzuat Bilgi Sistemi. (2001). Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği. Erişim tarihi: 11.11.2024, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4414 and MevzuatTur=7 and MevzuatTertip=5
  31. Nicholson, N. (2009). Social isolation in older adults: An evolutionary concept analysis. Journal of Advanced Nursing, 65, 1342–1352. doi:10.1111/j.1365-2648.2008.04959.x
  32. Oliver, M. (1990). The politics of disablement. Basingstoke: Macmillan and St Martin’s Press.
  33. Prieto, D. C. ve Lago-Peñas, S. (2012). Decomposing the determinants of health care expenditure: The case of Spain. The European Journal of Health Economics, 13(1), 19–27. doi:10.1007/s10198-010-0276-9
  34. Puustinen, J., Nurminen, J., Vahlberg, T., Lyles, A., Isoaho, R., Räihä, I. ve Kivelä, S.-L. (2012). CNS medications as predictors of precipitous cognitive decline in the cognitively disabled aged: A longitudinal population-based study. Dementia and Geriatric Cognitive Disorders Extra, 2(1), 57–68. https://doi.org/10.1159/000336710
  35. Shakoor, U., Rashid, M., Baloch, A. A., Husnain, M. I. ve Saboor, A. (2021). How aging population affects health care expenditures in Pakistan? A Bayesian VAR analysis. Social Indicators Research, 153(2), 585–607. doi:10.1007/s11205-020-02500-x
  36. Sığın, A. (2016). Çalışma hayatı ve emeklilik bağlamında Türkiye'de yaşlılık. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(1), 87–101.
  37. Sığın, A. ve Canatan, A. (2018). Connell’ın “Erkeklikler” teorisinde işbirlikçi erkek, madun erkek ve marjinal erkek: Hegemonik erkekliğin kavramsal hegemonyası. Sosyal Bilimler Dergisi, 5(32), 163–175.
  38. Stiker, H. J. (1999). A history of disability. W. Sayers (Çev.). Ann Arbor: University of Michigan Press.
  39. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Engelli bakım hizmetleri daire başkanlığı görevleri. Erişim tarihi: 28.04.2024, https://www.aile.gov.tr/eyhgm/sayfalar/engelli-bakim-hizmetleri-daire-baskanligi-gorevleri
  40. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Teşkilat şeması. Erişim tarihi: 28.04.2024, https://www.aile.gov.tr/eyhgm/genel-mudurluk/teskilat-semasi
  41. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Yaşlı Bakım Hizmetleri daire başkanlığı görevleri. Erişim tarihi: 28.04.2024, https://www.aile.gov.tr/eyhgm/sayfalar/yasli-bakim-hizmetleri-daire-baskanligi-gorevleri
  42. Tissue, T. (1977). The survey of the low-income aged and disabled: An introduction. Social Security Bulletin, 40(2), 3–11.
  43. Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). Ölüm ve ölüm nedeni istatistikleri, 2022. Erişim tarihi: 17.05.2024, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2022-49679
  44. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). İstatistiklerle yaşlılar, 2023. Erişim tarihi: 17.05.2024, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2023-53710
  45. United Nations. (2002). World population ageing 1950-2050 (No. ST/ESA/SER.A/206).
  46. United Nations. (2024a). Global issues: Ageing. Erişim tarihi: 02.05.2024, https://www.un.org/en/global-issues/ageing
  47. United Nations. (2024b). International day of older persons: 1 october. Erişim tarihi: 02.05.2024, https://www.un.org/en/observances/older-persons-day
  48. Waidmann, T. A. ve Liu, K. (2000). Disability trends among elderly persons and implications for the future. The Journals of Gerontology: Series B, 55(5), S298–S307. doi:10.1093/geronb/55.5.S298
  49. Wiles, D. (1987). Who is old?: Defining old age. Australian Journal on Ageing, 6(4), 24. https://doi.org/10.1111/j.1741-6612.1987.tb01000.x
  50. World Health Organization. (2011). World report on disability 2011. Erişim tarihi: 11.05.2024, https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-and-rehabilitation/world-report-on-disability
  51. World Health Organization. (2024a). Ageing and health. Erişim tarihi: 14.10.2024, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health#:~:text=Every%20country%20in%20the%20world,in%202020%20to%201.4%20billion.
  52. World Health Organization. (2024b). Disability. Erişim tarihi: 27.04.2024, https://www.who.int/health-topics/disability#tab=tab_1
  53. World Health Organization. (2024c). Ageing: Ageism. Erişim tarihi: 04.05.2024, https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/ageing-ageism
  54. You, R., Li, W., Ni, L. ve Peng, B. (2023). Study on the trajectory of depression among middle-aged and elderly disabled people in China: Based on group-based trajectory model. SSM - Population Health, 24, 101510. https://doi.org/10.1016/j.ssmph.2023.101510