Ciwanmerd Kulek’in Defterên Perrîdankan Başlıklı Romanında Vuslat ve Firak Melankoli ve Yas Bağlamında Bir Okuma

Özet

Ciwanmerd Kulek’in Defterên Perrîdankan [Kelebek Defterleri] başlıklı romanı, iki vuslat ile iki firaktan oluşan ve sonunda da başkişinin intihar ettiği bir aşk hikayesidir. Başkişinin psikolojik durumu romanın merkezinde bulunduğundan roman psikanalitik bir okumaya elverişlidir. Bu çalışmada, romanda gerçekleşen vuslat ve firak olaylarını melankoli ve yas kavramları bağlamında okumaktayız. Bu kavramları temelde Freudyen anlamda kullanıp bu alandaki genel psikanalitik literatürden yararlanmaktayız. Romanın Filankes isimli erkek başkişisi, Luz isimli kadına aşık olduğu halde başka bir kadınla gizli bir ilişki yaşar ve bu kadının ölümünden sonra Luz’ü ardında bırakıp başka bir şehire yerleşir ve onsuz dokuz yıl geçirir. Fakat Filankes bu süreçte Luz’ün yasını tutmaz ve onu psişesinde melankolik bir şekilde korur dolayısıyla ondan mutlak bir şekilde ayrılmış olmaz. Dokuz yıl aradan sonra Filankes’in yaşadığı şehirde tesadüfen karşılaşan eski aşıklar tekrar ilişkiye başlarlar. Ancak bir süre sonra kendisi de Luz’e aşık olan eski bir ortak arkadaşları Filankes’in geçmişteki ihanetini Luz’e bildirir. Bunun üzerine Filankes’in Luz’deki imgesi değişir ve onun için eskiden olduğu kişi olmaktan çıkar. Bu durumun ağırlığına dayanamayan Filankes, Luz’ün anısında iyi bir şekilde yaşamak umuduyla intihar eder ve bu defa Luz’den mutlak bir şekilde ayrılmış olur. İntiharından önce yazdığı roman, Freudyen anlamda bir yas uğraşıdır; ama burada kendi yasını, Luz için ölen Filankes’in yas uğraşını gerçekleştirir.