KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mukaddime / 2026 / Cilt: 17 Sayı: Ölüm Mefhumu Özel Sayı

Arap Şiiri ve Felsefi Geleneklerinde Ölüm: Ontolojik ve Estetik Bir Çalışma

Death in Arabic Poetic and Philosophical Traditions: An Ontological and Aesthetic Study

Mahmud Şuş

Sayfa
219–243
Yayın Tarihi
2026-07-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Arap şiiri ve felsefesinde ölüm, bugün hâlâ en önemli temalardan biri olmayı sürdürmektedir; yalnızca fizyolojik bir zorunluluk olarak değil, aynı zamanda ontoloji ve estetiğin bir fenomeni olarak da. Bu makale, Arap filozof-şairlerinde ölümün betimlenişini, İslam öncesi şiirdeki varoluşsal kaygıdan sonraki dönemlerdeki felsefi ve mistik yapılanmalara nasıl evrildiği açısından ele almaktadır. Çalışma; İslam öncesi mersiye şairleri, el-Mütenebbî, el-Maarrî, İbn Sînâ ve Hallâc-ı Mansûr ile İbnü'l-Fârız dahil Sûfî şairler gibi seçilmiş şairlerin çözümlenmesi aracılığıyla ölümün süreklilik, yadsıma, kahramanlık ve aşkınlık kavramları çerçevesinde nasıl kavramsallaştırıldığını araştırmaktadır. Çalışma, ölümün anlamının şiir dili kullanımıyla nasıl kurulduğunu ve yeniden kurulduğunu keşfetmek amacıyla felsefi ontoloji ve edebi eserin estetik boyutlarını benimseyen analitik ve karşılaştırmalı bir yönteme sahiptir. Çalışma; Arapça şiir dilinin ölümü betimlemekle kalmayıp onu, varlık, benlik ve nihai gerçeklik gibi daha büyük soruların tartışıldığı sembolik ve epistemolojik bir sisteme yeniden kattığını öne sürmektedir. Bunun yanı sıra makale, ölümü fiziksel bir olgudan çok boyutlu bir estetik deneyime dönüştürmek için dilin, imgenin ve metaforun nasıl kullanıldığına da ışık tutmaktadır. Bu çalışma, felsefi araştırmayı şiirsel ifadeyle birleştiren Arap filozof-şairlerin eserlerinde insan halinin ifadesini ve yaşam, ölüm ile aşkınlığın sınırlarının yeniden tanımlanmasını aydınlatacaktır.

Abstract

In Arabic poetry and philosophy, death remains to this day to be one of the most important themes, not only as a physiological obligation, but as a phenomenon of ontology and aesthetics. This paper examines the portrayal of death in Arab philosopher-poets in terms of how it evolved in existential anxiety in pre-Islamic poetry to philosophical and mystical constructions in later times. The study explores the conceptualization of death as continuity, negation, heroism and transcendence through the analysis of selected poets including pre-Islamic elegists, Al-Mutanabbi, Al-Maarri, Ibn Sina, and Sufi poets, including, Al-Hallaj and Ibn al-Farid. It is an analytical and comparative method of study which adopts philosophical ontology and aesthetic aspects of the literary work to explore how the meaning of death is constructed and reconstructed through the use of the poetic language. It claims that the Arabic poetic language is not a description of death but rather it refolds it into a symbolic and epistemological system within which is discussed greater questions of being, self and ultimate reality. Moreover, the paper sheds light on how language, imagery and metaphor are used to turn death into a physical occurrence into a multidimensional aesthetic experience. This study will clarify the expression of the human condition and the re-definition of the boundaries of life, death and transcendence in the work of the Arab philosopher-poets who unite philosophical research with poetic expression.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şuş, M. (2026). Arap Şiiri ve Felsefi Geleneklerinde Ölüm: Ontolojik ve Estetik Bir Çalışma. Mukaddime, Cilt: 17 Sayı: Ölüm Mefhumu Özel Sayı, 219–243. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1930125

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

↗Yeni Sekme

PDF belgesi yükleniyor...

Kaynakça (27)

  1. Abdul-Hamid, W., & Wheale, N. (2002). Impossible traces: Translating the Sayfiyat of Abu Tayyib al-Mutanabbī. PN Review, 28(4). Retrieved from https://pnreview.co.uk/cgi-bin/scribe?item_id=1177
  2. Ahmadzadeh Hoch, P., Aghazadeh Qayeh Bashi, B., & Kheyri, V. (2022). Analysis of the concept of death in Bassam Hajar's poetry based on Peirce semiotic model. Journal of Arabic Language and Literature, 14(2), 85–106. https://doi.org/10.22059/jalit.2021.321797.612376
  3. Al-Bukhari, M. i. I. (n.d.). The most truthful word spoken by a poet. In Sahih al-Bukhari (Book of the Merits of al-Ansar, Hadith 3841). Retrieved from https://shamela.ws/book/660/8383
  4. Al-Ḥallāj, Ḥ. M. (2002). Dīwān al-Ḥallāj wa-maʿahu akhbār al-Ḥallāj wa-kitāb al-ṭawāsīn (M. B. ʿUyūn al-Sūd, Ed.). Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah. (Original work published 309 AH / 922 CE)
  5. Al-Hashimi, A. I. (n.d.). Jawahir al-adab fi adabiyat wa insha lughat al-Arab (Vol. 2). Beirut: Mu'assasat al-Ma'arif. Aliyev, C. (2024). Al-Mutanabbi, the renowned 10th-century Arab poet: Insights from Eastern and Western scholars' research. Acta Globalis Humanitatis et Linguarum. https://doi.org/10.69760/aghel.024046
  6. Al-Jamal, H. A. (2004). Death in Abbasid poetry between 332 H – 450 H (Master's thesis). An-Najah National University. Retrieved from https://repository.najah.edu/items/43824256-190c-4cc7-b7e9-f604b18e1a09
  7. Al-Maʿarri, A. (n.d.). Luzūmiyyāt. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
  8. Al-Mutanabbi, A. T. A. (1866). Diwan e Mutanabbi Mahsha. Bandar Hugli. Retrieved from https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.361417
  9. Al-Muhallabi, A. A. (2003). Al-maʾākhidh ʿalā shurrāḥ dīwān Abī al-Ṭayyib al-Mutanabbī (A. N. al-Māniʿ, Ed.; 2nd ed., Vol. 2). Riyadh: King Faisal Center for Research and Islamic Studies. https://shamela.ws/book/37057/520 (Original work composed before 644 AH / 1246 CE)
  10. Anam, M. A. (2023). Kesia-siaan eksistensi: Makna kehidupan menurut pesimisme klasik Abū al-ʿAlā al-Maʿarri. Refleksi: Jurnal Filsafat dan Pemikiran Keislaman, 23(1). https://doi.org/10.14421/ref.v23i1.3957 Amin, A. (2017). ʿAyniyyat Ibn Sīnā. In Fayḍ al-khāṭir (Vol. 9, p. 184). Hindawi Foundation. https://www.hindawi.org/books/79181852/45/
  11. Cohen-Mor, D. (2013). Fathers and sons in poetry and politics. In Fathers and sons in the Arab Middle East (p. 139). New York: Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9781137335203_5
  12. Druart, T. A. (2000). The human soul's individuation and its survival after the body's death: Avicenna on the causal relation between body and soul. Arabic Sciences and Philosophy, 10(2), 259–273. https://doi.org/10.1017/S0957423900000102
  13. Encyclopaedia Britannica. (n.d.). Al-Maʿarrī. Retrieved December 31, 2025, from https://www.britannica.com/biography/al-Maarri
  14. Encyclopaedia Britannica. (1995). Ibn al-Farid. In Merriam-Webster's encyclopedia of literature. Retrieved from https://www.britannica.com/biography/Ibn-al-Farid
  15. Ghnaim, F., Alkhawaja, L., Khoury, O., & Alomary, A. (2024). Exploring al-Mutanabbi's poetic duality: Ego exaltation and model defiance in "My heart is a flame." Journal of Language Teaching and Research, 15(6). https://doi.org/10.17507/jltr.1506.35
  16. Grigoryan, S. (2018). Poetics of ambivalence in al-Maʿarri's Luzūmīyāt and the question of freethinking (Doctoral dissertation). Central European University, Budapest. Retrieved from https://www.etd.ceu.edu/2018/grigoryan_sona.pdf
  17. Homerin, T. E. (2012). Passion before me, my fate behind: Ibn al-Farid and the poetry of recollection. Albany: State University of New York Press.
  18. Ibn al-Farid, U. (n.d.). Dīwān Ibn al-Fāriḍ. Beirut: Dār Ṣādir.
  19. Institute of Ismaili Studies. (2015). New publication explores facets of esoteric traditions. Retrieved from https://www.iis.ac.uk/news/2015/november/new-publication-explores-facets-of-esoteric-traditions/
  20. Irfani, S. (1998). Review essay: The enigma of Hallaj [Review of the book Al-Hallaj, by H. W. Mason]. American Journal of Islamic Social Sciences, 15(2), 131–134. https://doi.org/10.35632/ajis.v15i2.2178
  21. Karimi, A. (2014). Analysis of absurdity of life in viewpoint of Abul Ala Ma'arri. MAGNT Research Report, 2(7), 231–237. Retrieved from https://profdoc.um.ac.ir/articles/a/1046774.pdf
  22. Labid ibn Rabiʿa. (n.d.). Muʿallaqa (Lines 1–2). Retrieved from https://shamela.ws/book/17791/2510
  23. Schwartz, D. (2014). Avicenna and Maimonides on immortality: A comparative study. In Medieval and modern perspectives on Muslim–Jewish relations. London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315077666-13
  24. Sellman, J. (2019, December 13). Al-Mutanabbi's ode to Sayf al-Dawlah or al-Mutanabbi's eulogy for those whose deaths were fated. Arabic 2241: Contemporary Arab Cultures. https://u.osu.edu/arabic2241/2019/12/13/al-mutanabbis-ode-to-sayf-al-dawlah-or-al-mutanabbis-eulogy-for-those-whose-deaths-were-fated/
  25. van Gelder, G. J. (2013). There descended to you: A philosophical allegory by Ibn Sīnā. In Classical Arabic literature: A library of Arabic literature anthology (pp. 73–74). New York: NYU Press.
  26. Younus, S. H. (2024). Identification in divine love poetry: Ibn al-Faridh as a model. Al-Noor Journal for Humanitarian Studies, 1(2), 131–152. Retrieved from https://iasj.net/iasj/export/314694
  27. Zuhayr ibn Abi Sulma. (n.d.). Muʿallaqa (Lines 53–54). Retrieved from https://ar.wikisource.org/wiki/معلقة_زهير_بن_أبي_سلمى