KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Artuklu Akademi / 2025 / Cilt: 12 Sayı: 2

Duygusal Zekânın Dindarlık ile Minnettarlık Arasındaki İlişkide Aracılık Rolü

The Mediating Role of Emotional Intelligence in the Relationship Between Religiosity and Gratitude

Şerife Ericek Maraşlıoğlu

Sayfa
356–376
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Teorik ve ampirik çalışmalar bireylerin ruhsal bozukluklarına odaklansa da son dönem araştırmalar, insanların karşılaştıkları zorluklarla başa çıkmalarında çeşitli olumlu olguların güçlendirici rolüne ilişkin yararlı bulgular ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı; yaşamın zorlu bir evresi olarak kabul edilen üniversite yıllarında, öğrencilerde dindarlık ile minnettarlık arasındaki doğrudan ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide duygusal zekânın aracılık rolünü test etmektir. Üniversite dönemi, bireylerin akademik, sosyal ve duygusal açıdan önemli stres faktörleriyle karşılaştıkları bir yaşam evresidir. Bu nedenle, söz konusu psikososyal değişkenler arasındaki etkileşimin anlaşılması, öğrencilerin psikolojik iyi oluşlarının desteklenmesi açısından önem taşımaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın temel problemleri şu sorular etrafında şekillenmektedir: “Bireylerin dindarlık düzeyleri ile minnettarlık eğilimleri arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır?” ve “Bu iki değişken arasındaki ilişkide bireylerin duygusal zekâ düzeyleri aracılık rolü üstlenmekte midir?” Çalışma grubu 19-29 arasında değişen ve ortalama yaşı 23 olan 659 (420 kadın 239 erkek) katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışmanın verileri Dini Tutum, Minnettarlık ve Duygusal Zekâ Ölçeği ile toplanmıştır. Bunlar IBM SPSS AMOS ve SPSS için PROCESS eklenti modülü kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları, dini tutum ile minnettarlık arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir korelasyon olduğunu göstermiştir. Ayrıca duygusal zekânın bu ilişkide aracılık rolü oynadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda bireylerin duygusal zekâ düzeylerinin yüksek olması, dindarlık ile minnettarlık arasındaki ilişkinin gücünü artırabilir. Bulgular, bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları stresörler, akademik ve sosyal uyum sorunları ile kimlik inşası sürecindeki belirsizlikler gibi zorluklarla, sahip oldukları duygusal zekâ düzeyi sayesinde daha etkili başa çıkabildiklerini ve bu süreçte dindarlık ile minnettarlık düzeylerinin güçlenebileceğini göstermektedir. Dolayısıyla duygusal zekâ, dindarlık ile minnettarlık arasındaki bağı açıklayan önemli bir mekanizma olmasının yanı sıra, psikolojik ve eğitimsel müdahalelerde stratejik bir hedef olarak da değerlendirilebilir

Abstract

Although theoretical and empirical studies focus on individuals' mental disorders, recent research has yielded useful findings regarding the empowering role of various positive phenomena in helping people cope with the challenges they face. In this context, aim of this study is to examine the direct relationship between religiosity and gratitude in students during the university years, considered a challenging phase of life, and to test the mediating role of emotional intelligence in the subject relationship. Training in a university is a life stage in which individuals encounter significant academic, social, and emotional stressors. Therefore, understanding the interaction between these psychosocial variables is crucial for supporting students' psychological well-being. To this end, the research focuses on the following questions: “What is the relationship between individuals’ levels of religiosity and their tendency to express gratitude?” and “Does individuals' emotional intelligence play a mediating role in the relationship between these two variables?” The study group consisted of 659 participants (420 female, 239 male) between 19 and 29 years of age with an average age of 23. Data were collected using the Religious Attitude, Gratitude, and Emotional Intelligence Scale. These were analyzed using IBM SPSS AMOS and the PROCESS add-on module for SPSS. The study findings indicated a statistically significant and positive correlation between religious attitude and gratitude. Furthermore, emotional intelligence was determined to play a mediating role in this relationship. Therefore, higher levels of emotional intelligence in individuals can strengthen the relationship between religiosity and gratitude. The findings indicate that individuals can cope more effectively with difficulties such as stressors encountered in daily life, academic and social adjustment problems, and uncertainties in the identity formation process thanks to their emotional intelligence level, and that their religiosity and gratitude levels may strengthen during this process. Therefore, emotional intelligence is not only an important mechanism explaining the link between religiosity and gratitude, but it can also be considered a strategic target in psychological and educational interventions.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Maraşlıoğlu, Ş. E. (2025). Duygusal Zekânın Dindarlık ile Minnettarlık Arasındaki İlişkide Aracılık Rolü. Artuklu Akademi, Cilt: 12 Sayı: 2, 356–376. https://doi.org/10.34247/artukluakademi.1770671

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

↗Yeni Sekme

PDF belgesi yükleniyor...

Kaynakça (71)

  1. Alsubaie, M. M. vd. “The Role of Sources of Social Support on Depression and Quality of Life for University Students”. International Journal of Adolescence and Youth 24/4 (2019), 484-496. https://doi.org/10.1080/02673843.2019.1568887
  2. Arvas, Fatma Balcı. “Üniversite Öğrencilerinde Karakter Güçleri ile Dindarlık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (2024), 547-573. https://doi.org/10.51702/esoguifd.1476882
  3. Ayten, Ali. Prososyal Davranışlarda Dindarlık ve Empatinin Rolü. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2009.
  4. Bahar, Emel - Söyler, Sait. “Üniversite Öğrencilerinin Bağımlılık Yapıcı Madde Kullanma Sıklığı ve İlişkili Faktörlerin Değerlendirilmesi: Kesitsel Bir Araştırma”. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 14/3 (15 Aralık 2021), 570-584. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1004060
  5. Boyatzis, Richard E. “The Behavioral Level of Emotional Intelligence and Its Measurement”. Frontiers in Psychology 9 (2018), 1-12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01438
  6. Bülbül, Ayşe Eliüşük. “Minnettarlığın İyi-Oluş ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi”. SEBED 1/1 (2022), 51-59.
  7. Cengi̇z, Erhan - Sağır, Zeynep. “The Relationship between Religious Attitude, Psychological Resilience and Depression: A Quantitative Research on Syrian Adolescent Individuals”. Journal of İlahiyat Researches 1/60 (2023), 36-49. https://doi.org/10.5152/ilted.2023.23380
  8. Darlington, Richard B - Hayes, Andrew F. Regression Analysis and Linear Models: Concepts, Applications, and Implementation. New York: Guilford Press, 2017. https://www.guilford.com/books/Regression-Analysis-and-Linear-Models/Darlington-Hayes/9781462521135?srsltid=AfmBOopUaiCglPB9kwaBP4R2vbiBNdw6p8g10lQdU0UVDiMNlTxLxJCT
  9. Demirci, Yunus Emre - Anlı, Gazanfer. “Huzurevinde Kalan Yaşlıların Minnettarlık, Mental İyi Oluş ve Öz Anlayış Düzeyleri Üzerine Bir Alan Araştırması”. Toplum ve Sosyal Hizmet 33/3 (2022), 937-953. https://doi.org/10.33417/tsh.1033916
  10. Deniz, M. - Yılmaz, Ercan. “Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ ve Stresle Başa Çıkma Stilleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal 3/25 (2006), 17-26. https://doi.org/10.17066/pdrd.51631
  11. Deniz, M. Engin vd. “Duygusal Zekâ Özelliği Ölçeği Kısa Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Eğitim ve Bilim 38/169 (2013), 407-419.
  12. Emmons, Robert A. “Emotion and Religion”. Handbook of The Psychology of Religion and Spirituality. 235-252. New York, NY, US: The Guilford Press, 2005.
  13. Emmons, Robert A. - Kneezel, Teresa T. “Giving Thanks: Spiritual and Religious Correlates of Gratitude”. Journal of Psychology and Christianity 24/2 (2005), 140-148.
  14. Emmons, Robert A. - McCullough, Michael E. “Counting Blessings Versus Burdens: An Experimental Gnvestigation of Gratitude and Subjective Well-Being in Daily Life”. Journal of Personality and Social Psychology 84/2 (2003), 377-389. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.2.377
  15. Emmons, Robert A. - Crumpler, Cheryl A. “Gratitude as a human Strength: Appraising the Evidence”. Journal of Social and Clinical Psychology 19/1 (2000), 56-69. https://doi.org/10.1521/jscp.2000.19.1.56
  16. Ericek Maraşlıoğlu, Şerife. “Hayal Kırıklığına Tahammülsüzlüğün Depremzedelerin Ruh Sağlığı Üzerindeki Etkisinde Proaktif Kişilik ve Dini Tutum Düzeylerinin Etkileşimsel Rolleri”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi.
  17. Fredrickson, Barbara L. “Gratitude, Like Other Positive Emotions, Broadens and Builds”. The Psychology of Gratitude. 145-166. Series in Affective Science. New York: Oxford University Press, 2004. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195150100.003.0008
  18. Froh, Jeffrey J. vd. “Gratitude and Subjective Well-Being in Early Adolescence: Examining Gender Differences”. Journal of Adolescence 32/3 (2009), 633-650. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2008.06.006
  19. Froh, Jeffrey J. vd. “Gratitude and the Reduced Costs of Materialism in Adolescents”. Journal of Happiness Studies 12/2 (2011), 289-302. https://doi.org/10.1007/s10902-010-9195-9
  20. Geng, Yuan. “Gratitude Mediates the Effect of Emotional İntelligence on Subjective Well-Being: A Structural Equation Modeling Analysis”. Journal of Health Psychology 23/10 (2018), 1378-1386. https://doi.org/10.1177/1359105316677295
  21. George, Darren - Paul Mallery. SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference ; 13.0 Update. 6th ed. Boston: Pearson, 2006.
  22. Geyer, Anne L. - Baumeister, Roy F. “Religion, Morality, and Self-Control: Values, Virtues, and Vices”. Handbook of The Psychology of Religion and Spirituality. 412-432. New York, NY, US: The Guilford Press, 2005.
  23. Göcen, Gülüşan. “Qualitatively Exploring the Relationship among Gratitude, Spirituality and Life Satisfaction in Turkish-Muslim Children”. Spiritual Psychology and Counseling 1/2 (2016), 189-208. https://doi.org/10.12738/spc.2016.2.0010
  24. Göcen, Gülüşan. Şükür Pozitif Psikolojiden Din Psikolojisine Köprü. İstanbul: Dem Yayınları, 2014.
  25. Hayes, Andrew F. Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis. New York: Guilford Press, 2013.
  26. Karagöz, Sema. “Hemşirelerde Tükenmişlik ve Dinî Başa Çıkma İlişkisinde Psikolojik Dayanıklılığın Aracı Rolü”. Hitit İlahiyat Dergisi 21/1 (2022), 749-784. https://doi.org/10.14395/hid.1063789
  27. Kardas, Ferhat vd. “Gratitude, Hope, Optimism and Life Satisfaction as Predictors of Psychological Well-Being”. Eurasian Journal of Educational Research 19/82 (31 Temmuz 2019), 81-100.
  28. Karslı, Necmi. Öfke Kontrolü ve Dindarlık İlişkisi (Erzurum Örneği). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2011.
  29. Karslı, Necmi. “Üniversite Öğrencilerinde Saldırganlık ve Dindarlık İlişkisi”. Trabzon İlahiyat Dergisi 7/1 (2020), 305-338. https://doi.org/10.33718/tid.677889
  30. Keleş, Fatmatüzzehra. Duygusal Zekâ ve Dindarlık. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019. https://www.proquest.com/docview/2629437360/abstract/52E7251F36984552PQ/1
  31. Korkmaz, Sezai vd. “Dini Başa Çıkma, Şükür, Takdir Etme, Endişe ve Anksiyete İlişkisi”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10/2 (2023), 738-766. https://doi.org/10.51702/esoguifd.1305224
  32. Köksal, Burak - Topkaya, Nursel. “Üniversite Öğrencilerinin Yaşadığı Sorunlar ve Sorun Alanlarının Depresyon, Anksiyete ve Stresle İlişkisi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 19/2 (2021), 926-949. https://doi.org/10.37217/tebd.933931
  33. Kraus, Rachel vd. “Being Thankful: Examining the Relationship Between Young Adult Religiosity and Gratitude”. Journal of Religion and Health 54/4 (2015), 1331-1344. https://doi.org/10.1007/s10943-014-9923-2
  34. Küçükcan, Talip - Köse, Ali. Doğal Âfetler ve Din: Marmara Depremi Üzerine Psiko-Sosyolojik Bir İnceleme. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, İslâm Araştırmaları Merkezi, 2000.
  35. Kwan, Matthew Y. vd. “Physical Activity and Other Health-Risk Behaviors During the Transition Into Early Adulthood: A Longitudinal Cohort Study”. American Journal of Preventive Medicine 42/1 (2012), 14-20. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2011.08.026
  36. Lee, Ji-yeon - Kim, Jimin. “Korean Christian Young Adults’ Religiosity Affects Post-Traumatic Growth: The Mediation Effects of Forgiveness and Gratitude”. Journal of Religion and Health 60/6 (2021), 3967-3977. https://doi.org/10.1007/s10943-021-01213-w
  37. Lee, Ju-Yeon vd. “The Association of Gratitude with Perceived Stress and Burnout among Male Firefighters in Korea”. Personality and Individual Differences 123 (2018), 205-208. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.11.010
  38. Mammadov, Emil - Keser, Elvan. “Duygusal Zekâ İle Akademik Başarı İlişkisi: Turizm Lisans Öğrencileri Üzerinde Bir Araştırma”. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi 13/3 (2016), 85-101.
  39. Martins, Alexandra vd. “A Ccomprehensive Meta-Analysis of the Relationship between Emotional Intelligence and Health”. Personality and Individual Differences 49/6 (2010), 554-564. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.05.029
  40. McCullough, Michael E. vd. “The grateful Ddisposition: A Conceptual and Empirical Topography”. Journal of Personality and Social Psychology 82/1 (2002), 112-127. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.1.112
  41. McCullough, Michael E. vd. “The Grateful Disposition: A Conceptual and Empirical Topography”. Journal of Personality and Social Psychology 82/1 (2002), 112-127. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.1.112
  42. McCullough, Michael E. - Willoughby, Brian L. B. “Religion, Self-Regulation, and Self-Control: Associations, Explanations, and İmplications”. Psychological Bulletin 135/1 (2009), 69-93. https://doi.org/10.1037/a0014213
  43. McIntyre, Jason C. vd. “Academic and Non-Academic Predictors of Student Psychological Distress: The Role of Social İdentity and Loneliness”. Journal of Mental Health (Abingdon, England) 27/3 (2018), 230-239. https://doi.org/10.1080/09638237.2018.1437608
  44. O’Connor, Peter J. vd. “The Measurement of Emotional Intelligence: A Critical Review of the Literature and Recommendations for Researchers and Practitioners”. Frontiers in Psychology 10 (2019). https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01116
  45. Özkan, Sultan - Yılmaz, Emel. “Üniversitenin Üniversite Yaşamına Uyum Durumları (Bandırma Örneği)/Üniversite Öğrencilerinin Üniversite Hayatına Uyum Durumları (Bandırma Örneği”. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi 5/13 (2010), 154-169.
  46. Paek, Ellen. “Religiosity and Perceived Eemotional İntelligence among Christians”. Personality and Individual Differences 41/3 (2006), 479-490. https://doi.org/10.1016/j.paid.2006.01.016
  47. Parkes, Katharine R. - Hughes, Emily L. “Individual Differences in Coping with Stress”. The Wiley Encyclopedia of Personality and Individual Differences. ed. Bernardo J. Carducci vd. 377-381. Wiley, 1. Basım, 2020. https://doi.org/10.1002/9781118970843.ch327
  48. Parvizi, Golsa - Özabacı, Nilüfer. “Üniversite Öğrencilerinin Psikolojik İyi Oluş ve Yaşam Doyumlarının Yordayıcısı Olarak Bilişsel Esnekliğin Rolü”. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 13/1 (2022), 65-81.
  49. Petrides, K. V. - Furnham, Adrian. “The Role of Trait Emotional Intelligence in a Gender-Specific Model of Organizational Variables”. Journal of Applied Social Psychology 36/2 (2006), 552-569. https://doi.org/10.1111/j.0021-9029.2006.00019.x
  50. Rey, Lourdes - Extremera, Natalio. “Positive Psychological Characteristics and İnterpersonal Forgiveness: Identifying the :Unique Contribution of Emotional İntelligence Abilities, Big Five Traits, Gratitude and Optimism”. Personality and Individual Differences 68 (2014), 199-204. https://doi.org/10.1016/j.paid.2014.04.030
  51. Robustelli, Briana L. - Whisman, Mark A. “Gratitude and life Satisfaction in the United States and Japan”. Journal of Happiness Studies: An Interdisciplinary Forum on Subjective Well-Being 19/1 (2018), 41-55. https://doi.org/10.1007/s10902-016-9802-5
  52. Salovey, Peter - Mayer, John D. “Emotional Intelligence”. Imagination, Cognition and Personality 9/3 (1990), 185-211. https://doi.org/10.2190/DUGG-P24E-52WK-6CDG
  53. Seligman, MarttinE. P - Peterson, Christopher. Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification. New York: Oxford University Press, 2004. https://www.academia.edu/40392956/Character_Strengths_and_Virtues_A_Handbook_and_Classification
  54. Serrat, Olivier. “Understanding and Developing Emotional Intelligence”. Knowledge Solutions: Tools, Methods, and Approaches to Drive Organizational Performance. ed. Olivier Serrat. 329-339. Singapore: Springer, 2017. https://doi.org/10.1007/978-981-10-0983-9_37
  55. Taşlıyan, Mustafa vd. “Duygusal Zekâ, İletişim Becerileri ve Akademik Başarı Arasındaki İlişki: Üniversite Öğrencilerine Bir Uygulama”. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi 2/3 (2017), 45-58.
  56. Tejada-Gallardo, Claudia vd. “How Does Emotional İntelligence Predict Happiness, Optimism, and Pessimism in Adolescence? Investigating the Relationship from the Bifactor Model”. Current Psychology 41/8 (2022), 5470-5480. https://doi.org/10.1007/s12144-020-01061-z
  57. Ulu, Mustafa - İkis, Mehmet. “Lise Öğrencilerinde Saldırganlık ve Din İlişkisi”. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 30/41 (2016), 75-96.
  58. Uysal, Veysel vd. “Dinî Başa Çıkma ile Umut, Hayat Memnuniyeti ve Psikolojik Sağlamlık Arasındaki Etkileşim Üzerine Bir Araştırma”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 52/52 (2017), 139-160. https://doi.org/10.15370/maruifd.333535 Uysal, Veysel. “İslami Dindarlık Ölçeği Üzerine Pilot Çalışma”. İslami Araştırmalar 8/4 (1995), 263-271.
  59. Vishkin, Allon vd. “Always Look on the Bright Side of Life: Religiosity, Emotion Regulation and Well-Being in a Jewish and Christian Sample”. Journal of Happiness Studies: An Interdisciplinary Forum on Subjective Well-Being 20/2 (2019), 427-447. https://doi.org/10.1007/s10902-017-9956-9
  60. Vishkin, Allon vd. “Religion, Emotion Regulation, and Well-Being”. Religion and Spirituality Across Cultures. ed. Chu Kim-Prieto. 247-269. Dordrecht: Springer Netherlands, 2014. https://doi.org/10.1007/978-94-017-8950-9_13
  61. Watts, Fraser vd. “Human Spiritual Qualities: Integrating Psychology and Religion”. Mental Health, Religion & Culture 9/3 (2006), 277-289. https://doi.org/10.1080/13694670600615524
  62. Weiner, Bernard. “An Attributional Theory of Achievement Motivation and Emotion”. Psychological Review 92/4 (1985), 548-573. https://doi.org/10.1037/0033-295X.92.4.548
  63. Wnuk, Marcin. “Links between Faith and Some Strengths of Character: Religious Commitment Manifestations as a Moderators”. Religions 12/9 (2021), 786. https://doi.org/10.3390/rel12090786
  64. Witvliet, Charlotte vanOyen vd. “Gratitude Predicts Hope and Happiness: A Two-Study Assessment of Traits and States”. The Journal of Positive Psychology 14/3 (2019), 271-282. https://doi.org/10.1080/17439760.2018.1424924
  65. Xiao, Henry vd. “Are We in Crisis? National Mental Health and Treatment Trends in College Counseling Centers”. Psychological Services 14/4 (2017), 407-415. https://doi.org/10.1037/ser0000130
  66. Yanıkoğlu, Sena Hicret. Duygu Düzenleme Becerilerinin Dindarlık Eğilimi ile İlişkisi. Ankara: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2024. (TDV İslâm Araştırmaları Merkezi). https://kutuphane.isam.org.tr/detayilhtezt.php?navdil=tr&tidno=41038
  67. Yapıcı, Asım - Kayıklık, Hasan. “Ruh Sağlığı Bağlamında Dindarlığın Öz Saygı ve Kaygı ile İlişkisi: Çukurova Üniversitesi Örneği”. Değerler Eğitimi Dergisi 3/9 (2005), 177-206.
  68. Yıldırım, Sonay - Gürsu, Orhan. “Yetişkinlerde Dindarlık ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi”. Turkish Academic Research Review 6/1 (2021), 27-54. https://doi.org/10.30622/tarr.865014
  69. Yılmaz, Hilal - Zembat, Rengin. “Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Duygusal Zekâ Düzeyleri İle Üniversite Yaşamına Uyumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty 52 (2019), 118-136. https://doi.org/10.21764/maeuefd.569593
  70. Yüksel, Asuman - Oğuz Duran, Nagihan. “Turkish Adaptation of the Gratitude Questionnaire”. Eurasian Journal of Educational Research 46/46 (2012), 199-216.
  71. Global Health Data Exchange (GHDx). Institute of Health Metrics and Evaluation., 2023. https://vizhub.healthdata.org/gbd-results/