KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 27 Sayı: 2

Teknostresin ekip çalışması tutumları üzerindeki etkisinde çalışan öz yeterliliğinin rolü

The role of employee self-efficacy in the effect of technostress on teamwork attitudes

Erhan Öztürk, Hilal Baran

Sayfa
310–327
Yayın Tarihi
2025-12-05
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Bireyin belirli bir başarıyı elde etmek için gereken performansı sergileyebileceğine olan inancını ifade eden öz yeterlilik, birey için yaşamın her alanında hayati bir beceri olarak görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, çalışanlarda teknolojinin yoğun kullanımından kaynaklanan teknostres düzeyinin ekip çalışması tutumları üzerindeki etkisini inceleyerek çalışanların öz yeterliliğinin bu etkileşimdeki rolünü hastanelerde görev yapan hemşireler üzerinde araştırmaktır. Çalışma kapsamında Türkiye’de hastanelerde görev yapan 262 hemşireden elde edilen veri seti üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda teknostresin ekip çalışması tutumlarından liderlik ve durum izlemi boyutları üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu ve öz yeterliliğin teknostres ile ekip çalışması tutumları (ekip yapısı, liderlik, durum izlemi ve iletişim) arasındaki ilişkide aracılık rolü üstlendiği tespit edilmiştir.

Abstract

Self-efficacy, which expresses the belief that an individual can perform the performance required to achieve a certain success, is seen as a vital skill for individuals in all areas of life. The aim of this study is to examine the effect of techno-stress level caused by intensive use of technology on teamwork attitudes and to investigate the role of employees' self-efficacy in this interaction among nurses. It is thought that employee self-efficacy has a significantly greater role in this equation in the effect of techno-stress on teamwork attitudes. Within the scope of the study, the data set obtained from 262 nurses working in hospitals in Turkey was analyzed. As a result of the analyses, it was determined that technostress had a significant effect on leadership and situation monitoring dimensions of teamwork attitudes, and self-efficacy played a mediating role in the relationship between technostress and teamwork attitudes (team structure, leadership, situation monitoring, and communication).

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Öztürk, E., Baran, H. (2025). Teknostresin ekip çalışması tutumları üzerindeki etkisinde çalışan öz yeterliliğinin rolü. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 2, 310–327. https://doi.org/10.33707/akuiibfd.1640382

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

Kaynakça (80)

  1. Akkoyunlu, B., Orhan, F., ve Aysun, U. (2005). Bilgisayar Öğretmenleri İçin Bilgisayar Öğretmenliği Öz Yeterlik Ölçeği Geliştirme Çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 1-8.
  2. Anderson, J. C., ve Gerbing, D. W. (1988). Structural Equation Modeling in Practice: A Review and Recommended Two-step Approach. Psychological Bulletin, 103(3), 411.
  3. Anderson, S. L., ve Betz, N. E. (2001). Sources of Social Self-Efficacy Expectations: Their Measurement and Relation to Career Development. Journal of Vocational Behavior, 98-117.
  4. Avcı, N. (2023). Çalışanların Öz Yeterlilik ve Özgecilik Algı Düzeyleri Arasındaki İlişkide İşyeri Maneviyatı ve Örgüt İkliminin Aracılık Rolü. Fiscaoeconomia, 7(3), 2411-2436.
  5. Ayyagari, R., Grover, V., ve Purvis, R. (2011). Technostress: Technological Antecedents and Implications. MIS Quarterly, 35, 831-858.
  6. Baggerly, J., ve Osborn, D. (2006). School Counselors’ Career Satisfaction and Commitment: Correlates and Predictors. Professional School Counseling, 9, 197-205.
  7. Baker D. P., Krokos, K. J., ve Amodeo, A. M., (2008). TeamSTEPPS Teamwork. Attitudes Questionnaire Manual. Rockville, MD, Agency for Healthcare Research and Quality; October [Included in the TeamSTEPPS Instructors Guide.]
  8. Bandura, A. (1977a). Self- Efficacy: Toward a Unifying Theory of Behavioral Change. Psychological Review, 84,191-215.
  9. Bandura, A. (1977b). Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
  10. Bandura, A. (1994). Self-Efficacy. V. S. Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia of Human Behavior. New York: Academic Press (4). 71-81.
  11. Bandura, A. (2001). Social Cognitive Theory: An Agentic Perspective. Annual Reviews Psychology, 52(1), 1-26.
  12. Bandura, A., ve Benight, C. C. (2004). Social Cognitive Theory of Posttraumatic Recovery: The Role of Perceived Self-Efficacy. Behaviour Research and Therapy, 1129-1148.
  13. Barlow, J., Wright, C., ve Cullen, L. (2002). A Job-Seeking Self-Efficacy Scale for People with Physical Disabilities: Preliminary Development and Psychometric Testing. British Journal of Guidance & Counseling. 30(1). 37- 53.
  14. Baron, R. M. ve Kenny, D. A. (1986). The Moderator–Mediator Variable Distinction in Social Psychological Research: Conceptual, Strategic, and Statistical Considerations', Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182.
  15. Bayrakçı, M. (2007). Sosyal Öğrenme Kuramı ve Eğitimde Uygulanması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, 198-210.
  16. Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., ve Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the Process of Cross-Cultural Adaptation of Self-Report Measures. Spine, 25(24), 3186–3191.
  17. Becker, T. E. (2005). Potential Problems in the Statistical Control of Variables in Organizational Research: A Qualitative Analysis With Recommendations. Organizational Research Methods, 8(3), 274-289.
  18. Bion, W. R. (1961). Experiences in Groups: And Other Papers. NewYork: Tavistock.
  19. Blau, P.M. (1964). Exchange and Power in Social Life. New York: Wiley.
  20. Brod, C. (1984). Technostress: The Human Cost of the Computer Revolution. Addison- Wesley Publishing Company, Reading.
  21. Byrne, B. M. (2010). Structural Equation Modeling with AMOS: Basic Concepts, Applications, and Programming (Multivariate Applications Series) (2nd ed.) New York: Taylor ve Francis Group.
  22. Cartwright, S., ve Cooper, C. (1997). Managing Workplace Stress. London: SAGE Publications. 1-185.
  23. Chen, G., Casper, W. J., ve Cortina, J. M. (2001). The Roles of Self-Efficacy and Task Complexity in the Relationships Among Cognitive Ability, Conscientiousness, and Work-Related Performance: A Meta-Analytic Examination. Human Performance, 14(3), 209–230. https://doi.org/10.1207/S15327043HUP1403_1
  24. Chiappetta, M. (2017). The Technostress: Definition, Symptoms and Risk Prevention. Senses Sciences, 4(1), 358- 361. https://doi: org/10.14616/SANDS-2017-1-358361.
  25. Christian, M., Purwanto, E., ve Wibowo, S. (2020). Technostress Creators on Teaching Performance of Private Universities in Jakarta During Covid-19 Pandemic. Technology Reports of Kansai University, 62(6), 2799-2809.
  26. Clark, L. A., ve Watson, D. (1995). Constructing Validity: Basic Issues in Objective Scale Development, Psychological Assessment, 7(3), 309–319.
  27. Çelik, A., ve Karaca, A. (2017). Hemşirelerde Ekip Çalışması ve Motivasyon Arasındaki İlişkinin ve Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 14 (4), 254-263.
  28. Çetin, D., ve Bülbül, T. (2017). Okul Yöneticilerinin Teknostres Algıları ile Bireysel Yenilikçilik Özellikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1241-1264.
  29. Çetiner, Ö. (1999). Deprem Sonrası Stres Yönetimi. MESS Mercek İşveren Gazetesi (Ekim)Alıntı
  30. Çiçek, B., ve Kılınç, E. (2020). Teknostresin Presenteizm ve İşten Ayrılma Niyetine Etkisinde Dönüşümcü Liderliğin Aracı Rolü. Business and Economics Research Journal, 11(2), 555-570. doi: 10.20409/berj.2020.267.
  31. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., ve Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal Bilimler için Çok Değişkenli İstatistik: SPSS ve LISREL Uygulamaları. Pegem Akademi.
  32. Demir, N. (2009). Sosyal Değişim Teorisi Çerçevesinde Örgütsel Adalet ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Arasında ilişki ve Güvenin Ilımlaştırıcı Etkisi. Öneri, 8(31), 197-208.
  33. DeVellis, R. F. (2017). Scale Development: Theory and Applications (4th ed.). Sage Publications.
  34. Doğrular, M. M. (2019). Tekno Stresin Verimlilik Üzerine Etkisi (Yayımlanmış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul
  35. Elstad, E., ve Christophersen, K. A. (2017). Perceptions of Digital Competency Among Student Teachers: Contributing to The Development of Student Teachers’ İnstructional Self-Efficacy in Technology-Rich Classrooms. Educ Sci. 7(1), 27. https://doi:10.3390/educsci7010027.
  36. Ericson, R. (1986). On Work And Alienation. American Sociological Review, 51, 5.
  37. Feng, M., ve Bourazzouq, D. (2021). Fighting Technostress: A Multiple Case Study of Three French Companies. Hal: Open Science, 1(1). https://hal.archives-ouvertes.fr/hal03233088
  38. Feuerlicht, I. (1978). Alienation From The Past to The Future. Greenwood Pres Wessport Com.
  39. Fischer, T., Pehböck, A., ve Riedl, R. (2019). Is The Technostress Creators Inventory Still an Up-To-Date Measurement İnstrument? Results of a Large-Scale Interview Study.14th International Conference on Wirtschaftsinformatik, 1820-1831.
  40. Fornell, C., ve Larcker, D. F. (1981). Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
  41. Gürbüz, S. (2019). Sosyal Bilimlerde Aracı, Düzenleyici ve Durumsal Etki Analizleri, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  42. Gürbüz, S., ve Şahin, F. (2018). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, FelsefeYöntem-Analiz, 5. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  43. Hair, J. F. Jr., Black, W. C. Babin, B. J., ve Anderson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis (7 nd ed.). New Jersey: Prentice-Hall International Inc.
  44. Hayes, A. F. (2013). Introduction To Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis: A Regression-based Approach. New York: Guilford Press https://doi.org/10.5330/prsc.9.3.547188866k76qg76
  45. Huang, C. C., Wang, Y. M., Wu, T. W., ve Wang, P. A. (2013). An Empirical Analysis of The Antecedents and Performance Consequences of Using The Moodle Platform. International Journal of Information and Education Technology, 3(2), 217-221. https://doi: 10.7763/IJIET.2013.V3.267.
  46. Kahn, R. L., Wolfe, D. M., Quinn, R. P., Snoek, J. D., ve Rosenthal, R. A. (1964). Organizational stress: Studies in Role Conflict and Ambiguity. Oxford: John Wiley.
  47. Katzenbach, J. R., ve Smıth, D. K. (1993). The Wisdom of Teams: Creating The High-Performance Organization. Boston, Massachusetts, Harward Business Review Press.
  48. Kline, R. B. (2019). Yapısal eşitlik modellemesinin ilkeleri ve uygulaması (S. Şen, Çev.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
  49. Laspinas, M. L. (2015). Technostress: Trends and Challenges in The 21st Century Knowledge Management. European Scientific Journal, 11(2), 205-217.
  50. Lee, S. H., ve Lim, S. G. E. (2023). Enhancing Teamwork in The Hospitality Industry: The Importance of Empathy. International Journal of Hospitality Management, 114, 103557. https://doi: 10.1016/j. ijhm.2023.103557.
  51. Lingard, H. C., ve Rowlinson, S. (2006). Sample Size in Factor Analysis: Why Size Matters. Retrieved in Data, 3, 1-12.
  52. Mayall, H. J. (2008). Differences in Gender Based Technology Self-Efficacy Across Academic Levels. International Journal of Instructional Media, 35(2), 145-156.
  53. Mete, M. (2023). Sosyal Kimlik Teorisi ve Göçmen Kimliğinin Ötekileştirilmesi Süreci: Stereotipleştirmeye Yönelik Psikopotik Bir Analiz. Akademik İncelemer Dergisi, 469-488.
  54. Meydan, C. H., ve Şeşen, H. (2011). Yapısal Eşitlik Modellemesi AMOS Uygulamaları (1.Basım). Ankara: Detay Yayıncılık.
  55. Nabavi, R. T. (2012). Bandura’s Social Learning Theory & Social Cognitive Learning Theory. Theory of Developmental Psychology, 1(1). 1-24.
  56. Öğüt, A., ve Kaya, D. (2011). Sağlık Kurumlarında Ekip Çalışması. Selçuk Üniversitesi Kadınhanı Faik İçil Meslek Yüksekokulu Sosyal ve Teknik Araştırma Dergisi, 1, 87-95.
  57. Öner, U., ve Gümüş, A. E. (2000). Kurt Lewin ve Alan Kuramıı Lewin'in Çocuk Psikolojisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 33(1), 9-27.
  58. Özbozkurt, O. B. (2019). Teknostres ve Verimlilik Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma. Geleceğin Dünyasında Bilimsel ve Mesleki Çalışmalar, 61-73. ISBN: 978605-327-989-1.
  59. Pehlivan, İ. (1995). Yönetimde Stres Kaynakları. Personel Geliştirme Merkezi, Ankara: Pegem Yayınları.
  60. Phillips, J. M. (2001). The Role of Decision İnfluence and Team Performance in Member Self-Efficacy, Withdrawal, Satisfaction eith The Leader, and Willingness to Return. Organizational Behavior and Human Decision Processes,84(1) 122–147. https://doi.org/10.1006/obhd.2000.2922
  61. Ragu-Nathan T. S., Tarafdar, M., Ragu-Nathan, B. S., ve Tu, Q. (2008). The Consequences of Technostress for end Users in Organizations: Conceptual Development and Empirical Validation. Information Systems Research, 417-433.
  62. Sağlık Bakanlığı (2023). Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2023. https://www.saglik.gov.tr/TR-107086/saglik-istatistikleri-yilligi-2023-yayinlanmistir.html/ adresinden erişildi.
  63. Salonova, M., Llorens, S., ve Cifre, E. (2013). The Dark Side of Technologies: Technostress Among Users of Information and Communication Technologies. International Journal of Psychology, 48(3), 422-436.
  64. Schermerborn, J. R., Hunt, J.G., ve Osborn, R. N. (1988). Managing Organizational Behavior. (Third Edition), New York: John Wiley & Sons, Inc.
  65. Schmutz, J. B. , Meier, L. L., ve Manser, T. (2019). How Effective is Teamwork Really? The Relationship Between Teamwork and Performance in Healthcare Teams: A Systematic Review and Meta-Analysis. BMJ Open, 1-16. doi: 10.1136/bmjopen-2018-028280.
  66. Tabachnick, B. G., ve Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics. (6th Ed.), Newyork: Pearson.
  67. Tarafdar, M., Tu, Q., Ragu-Nathan, B. S., ve Ragu-Nathan, T. S. (2007). The Impact of Technostress on Role Stress and Productivity. Journal of Management Information Systems, 24(1), 301–328.
  68. Tarafdar, M., Tu, Q., Ragu-Nathan, T. S., ve Ragu-Nathan, B. S. (2011). Crossing to The Dark Side: Examining Creators, Outcomes, and Inhibitors of Technostress. Communications of the ACM, 54(9), 113-120.
  69. Tolstoy, D., Nordman, E. R., ve Vu, U. (2022). The Indirect Effect of Online Marketing Capabilities on the International Performance of E-commerce SMEs. International Business Review, 31(3), 101946.
  70. Tu, Q., Wang, K. L., ve Shu, Q. (2005). Computer-related technostress in China. Communications of the ACM. 48(4), 77–81.
  71. Tutar, H. (2007). Katı Olan Her Şey Sanallaşıyor veya İş görenin Artan Yalnızlığı Üzerine: Kuramsal Bir Yaklaşım. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 9(2). ISSN: 1303-2860.
  72. Türen, U., Erdem, H., ve Kalkin, G. (2015). İş Yerinde Tekno-Stres Ölçeği: Havacılık ve Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma. Çalışma İlişkileri Dergisi, 6(1), 1-19.
  73. Weil, M. M., ve Rosen, L. D. (1997). TechnoStress: Coping with Technology @work @home @play. New York: John Wiley.
  74. Wolverton, C. C., Hollier B. N. G., ve Lanier P. A. (2020). The impact of computer self efficacy on student engagement and group satisfaction in online business courses. Electron J E-Learning, 18(2), 175–188.
  75. Worthington, R. L., ve Whittaker, T. A. (2006). Scale Development Research: A Content Analysis and Recommendations for Best Practices. The Counseling Psychologist, 34(6), 806–838.
  76. Yardımcı, F., Başbakkal, Z., Beytut, D., Muslu G., ve Ersun A. (2012). Ekip Çalışması Tutumları Ölçeğinin Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 13, 131-137.
  77. Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal Bilimlerde Faktör Analizi ve Geçerlilik: Keşfedici ve Doğrulayıcı Faktör Analizlerinin Kullanımı. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46, 75-87.
  78. Yeşilay A, Schwarzer, R., ve Jerusalem, M. (1996, Mayıs 10) Genelleştirilmiş Öz-yetki Beklentisi. İnternet adresi; http://userpage.fu-berlin.de/~health/turk.htm adresinden erişildi.
  79. Zhang, H. (2023). Technostress, Academic Self-Efficacy, and Resistance to Innovation: Buffering Roles of Knowledge Sharing Culture and Constructive Deviant Behavior. Psychology Research and Behavior Management, 16, 3867–3881.
  80. Zhao, X., Lynch Jr, J. G., ve Chen, Q. (2010). Reconsidering Baron and Kenny: Myths and Truths About Mediation Analysis, Journal of Consumer Research, 37(2), 197-206.