MEHMET ZEKÂİ DEDE EFENDİ’NİN BESTE FORMUNDA VE ACEM MAKÂMINDAKİ ESERLERİNİN TÜRK MÛSİKÎSİ MAKÂM EĞİTİMİNDE KULLANILABİLİRLİĞİ BAKIMINDAN ANALİZİ

Özet

Zekâi Dede’nin ve makâm anlayışının, makâm eğitimine yönelik çalışmalara etkilerini belirleyebilmek amacıyla yapılan bu araştırmada, nitel araştırma modelinde durum saptamaya yönelik olarak doküman incelemesi/doküman analizi ve görüşme yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada incelemeler sonucunda elde edilen bulgular kuramsal çerçeve içerisinde yorumlanarak Zekâi Dede’nin makâm anlayışı ortaya çıkartılmıştır. Ortaya çıkan bilgiler doğrultusunda nazarî bilgilerin eksik ve yanlış yönlerini tamamlaması açısından Zekâi Dede’nin bestelerinin önemli bir kaynak teşkil ettiği görülmüştür. Araştırmada uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği sayesinde araştırmanın çalışma grubunu oluşturan beş uzman kişinin görüş ve uygulamalarından yararlanılmış ve Zekâi Dede’nin Acem besteleri üzerinde yapılan makam incelemelerinden nasıl yararlanılabileceği konusunda bulgular elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; Zekâi Dede’nin Acem bestelerindeki makâm anlayışının, makâm ve seyir kavramlarının anlaşılmayan yönlerine ışık tutacağı, eserlerdeki makâm işleniş biçimlerinin makâmların anlaşılabilir ve tanımlanabilir olmasına fayda sağlayacağı tespit edilmiştir.

Abstract

In this research that was performed to determine the effects of Zekâi Dede and his maqam understanding on maqam education, document analysis and interviewmethods have been used as conforming to situation fixation in qualitative research model. Maqam understanding of Zekâi Dede has been set forth through the theoretical interpretation of the data obtained as the result of the analyses. It was seen that Zekâi Dede’s works constitute an important resource in order to complete the missing or inaccurate parts of the theoretical knowledge. The views and applications of five specialists composing the study group due to semi-structured negotiation method that was applied at the research were benefited and findings about how to make use of the maqam analysesof Zekâi Dede’s bestes in the maqam Acem has been obtained. In accordance with the findings, it has been determined that this research will enlighten unclear aspects of maqam understanding, maqam and seyir (melodic progression) concepts inZekâi Dede’s bestes in the maqam Acem, and also it will be benefitial to understand maqam processing and defining ways in his works