ŞEYHÜLİSLÂM ES’AD EFENDİ’NİN İRAN (ERDEBİL) SEFERİNE İŞTİRÂKİ İÇİN KIRIM HANINA YAZDIĞI FETVÂ İÇERİKLİ MEKTUBUN SİYASÎ TARİH BAKIMINDAN TAHLİLİ

Özet

Osmanlı-Safevî ilişkilerinde, Türkiye’nin doğu ve güneydoğu Anadolu bölgesinde yaşayan insanlar daha ziyade etkilenmiştir. Doğu Anadolu bölgesinde Şii mezhep anlayışını yaymak ve taraftar edinmek İran’ın siyasî hedefi olmuştu. Bu yüzden Osmanlı – Safevîler arasında patlak veren savaşlar yaklaşık yüz yıl sürmüştür. Bu savaşlar genellikle dinî ve politik sebeplerden dolayı olmuştur. Bu yüzden I. Selim, sultan Süleyman ve IV. Murad İran’a savaş açmıştır. Osmanlı sultanları ve askerleri ehl-i sünnet mezhebine mensupken İran şahları ve askerleri Şia itikadına mensuptur. Bu farklılık İslam’ın ilk asrından itibaren var olagelmiştir. Bu makale, Erdebil seferinde Osmanlıya askeri destekte bulunması için şeyhülislam Esad Efendi tarafından Kırım Hanı Canbeg Giray’a gönderilen fetva nitelikli mektubunu siyasî ve tarihî bakımdan ele almaktadır.