Dergiler / Yeni Yüzyıl'da İletişim Çalışmaları / 2023 / Cilt: 2 Sayı: 8 - Yeni Yüzyıl'da İletişim Çalışmaları Dergisi Cumhuriyetimizin 100. Yılı Özel Sayısı
DİLİN YENİLEŞME SÜRECİNDE RADYO VE TELEVİZYON SPİKERLERİ: 1927-1990
- Sayfa
- 55–72
- DOI
- —
Özet
Mustafa Kemal Atatürk’ün 1923‘te kurduğu Türkiye Cumhuriyetinin uluslaşma çabaları sürecinde gerçekleştirdiği Dil Devrimi ve dilde sadeleşme çalışmaları ölümünden sonra da devam etmiştir. Araştırmanın amacı spikerlik mesleğinin gereklerini anlatmak, spikerlerin dilin sadeleşmesi ve Türkçe’nin düzgün kullanımı konusundaki çabalarını ortaya koymaktır. Araştırmada veriler 1927-1990 yıllarında spikerlik yapmış, çoğu hayatta olmayan spikerlerin hayatta iken kendileriyle yapılmış röportajlardan, video kayıtlarının çözümlenmesinden ve hayatta olan, Türk dili konusunda büyük çalışmalar yapmış Şener Mete ile gerçekleştirilen kişisel görüşmeden elde edilmiştir. Betimsel analiz tekniğinin kullanıldığı araştırmanın bulgularına göre radyo ve televizyonun ilk yıllarından itibaren spikerlerin Türkçe’yi doğru kullanması için hizmet içi eğitimler verilmiş, ilk kadın spiker Emel Gazimihal Atatürk’ün isteğiyle eğitim amacıyla BBC’ye gönderilmiştir. Spikerlik mesleği, dilbilgisi, fonetik, diksiyon, artikülasyon, vurgulama, tonlama hataları yapmadan, doğru ve güzel konuşmak gibi özellikler gerektirmektedir. Bulgular, spikerlerin mesleklerini Türkçe tutkusuyla severek yaptıklarını, meslek hayatları dışında da yaşamları boyunca Türkçe’nin doğru kullanılması konusunda çalıştıklarını, çeşitli zorluklara rağmen mesleklerini onurlu bir iş olarak değerlendirdiklerini ortaya koymuştur.
Abstract
Within the context of Mustafa Kemal Atatürk's efforts to nationalize the newly established Republic in 1923, the Language Revolution and efforts to simplify the Turkish language continued after his passing. The purpose of this research is to outline the requirements of the newscasting profession and to demonstrate the efforts of newscasters in language simplification and the proper use of Turkish. Data for this study was obtained through interviews conducted with newscaster’s who worked between 1927 and 1990, most of whom are no longer alive, as well as the analysis of video recordings. Additionally, personal interviews with TRT newscaster's Şener Mete, who has made significant contributions to the Turkish language, were conducted. Employing a descriptive analysis technique, this research reveals that newscaster’s have been provided with in-service training in order to use Turkish correctly since the early years of radio and television broadcasting. Emel Gazimihal, the first female broadcaster, was sent for training to the BBC by Atatürk's order. The profession of newscasting requires attributes such as proper grammar, phonetics, diction, articulation, emphasis, and intonation to speak correctly and eloquently without making errors. The findings indicate that newscaster’s have a deep passion for the Turkish language in their profession, work on promoting correct Turkish language usage throughout their lives, and despite various challenges, they consider their profession as an honorable one.