MU’TEZİLE’NİN “EL-MENZİLE BEYNE’L MENZİLETEYN” SAVUNUSU VE DOĞUŞU İLE İLİŞKİSİ

Özet

Bu makalede Mu’tezile ile ‘el-menzile beyne’l menzileteyn’ söylemini özdeşleştirmenin tutarlılığı açıklanmaya gayret edildi. Mu’tezile gibi bir ekolün başlangıç hadisesi olarak Vâsıl’ın ‘el-menzile’ görüşüne yapılan vurgunun nedenine açıklık getirilmeye çalışıldı. Bu olayın gerçekliği, mezhep tarihçilerinin verdiği bilgiler ışığında karşılaştırma yapılarak test edildi. Ehl-i Sünnet ve Mu’tezile arasındaki teolojik gerilimdeki yeri ve değeri tartışıldı. Diğer yönden Mu’tezile’nin Usûl-u Hamse doktrini içerisinde yer verdiği bu ilkeyi savunma kastı ele alındı. Daha çok problemin itikâdî ve sosyo-ahlakî temellerine işaret edilerek siyasi sebebine kısmen değinildi. Sonuçta Mu’tezile’nin bu meselede ne kadar özgün ve iyimser davrandığını veya ne oranda kötümser ve aykırı olduğunu tespit etmeye çalıştık.