Dergiler / Tarih Dergisi / 2023 / Sayı: 80
Kırım Savaşı Sırasında Doğu Karadeniz’de Eşkıyalık: Yüzbaşı Alphonse Belliot Hadisesi
- Dergi
- Tarih Dergisi
- Sayı
- 2023 · Sayı: 80
- Sayfa
- 149–191
- DOI
- —
Özet
Tarihin her döneminde, savaş zamanları ülke içinde güvenlik zafiyetinin ve pek çok kanunsuzluğun ortaya çıkmasına neden olmuştur. 1853’ün ortalarında Ruslarla yeni bir savaş söylentisi Kuzeydoğu Anadolu’da karışıklıkların başlamasına sebebiyet vermiş ve savaş süresince bu hareketler devam etmiştir. Savaşın koşullarından istifade ile güçlenen yerel eşkıya, TrabzonErzurum yolunda güvenliği tehdit ederek baskın, soygun ve cinayetler işlemeye başlamıştır. 1854’ün Eylül ayında eşkıyanın kurbanı ise bu yol ile İstanbul’a gitmek üzere Erzurum’dan hareket eden Anadolu Ordusu’nda görevli Fransız subay Alphonse Belliot’ydu. Belliot’nun Bayburt-Erzurum arasında yer alan Masat’ta öldürülmesinden sonra Erzurum Fransız konsolosu Challaye, yardımcısı Castagne ve Polonyalı Yüzbaşı Hosczowski’nin yürüteceği bir tahkikat ve takibat süreci başlatmıştır. Fransız arşiv belgelerinde detaylı bir şekilde kaydedilen bu tahkikat süreci yalnızca örneklerine az rastlanacak bir “eşkıya avı hikâyesi” ortaya koymaz, aynı zamanda bölgedeki eşkıyalığın kökenleri, bağlantıları ve etkileri hakkında da önemli ayrıntılar sergiler.
Abstract
In every period of history, times of war have led to the emergence of insecurity and much lawlessness throughout the land. In the middle of 1853, rumors of a new war with the Russians caused unrest in the Northeast Anatolia region, and this unrest remained throughout the war. The local bandits had become stronger by taking advantage of the conditions of the war and started committing raids, robberies, and murders while threatening safety on the Trabzon-Erzurum Road. In September 1854, Alphonse Belliot, a French officer in the Anatolian Army who’d set off from Erzurum to go to Istanbul by this road, fell victim to the bandits. After Belliot was murdered in Masat, which is located between Bayburt and Erzurum, the French Consul Challaye in Erzurum opened an investigation into the crime and had the investigation and prosecution conducted by his deputy Castagne and the Polish Captain Hosczowski. This investigation is detailed in French archival documents and not only reveals the rare story of a hunt for bandits, but also reveals important details about the origins, connections, and effects of banditry in the region.