Dergiler / Gazi Türkiyat / 2023 / Sayı: 32
BİLGİ KİPLİĞİNDE ANLAMI OLUŞTURAN TEMEL UNSURLAR
- Dergi
- Gazi Türkiyat
- Sayı
- 2023 · Sayı: 32
- Sayfa
- 121–139
- DOI
- —
Özet
Konuşurun önermeye karşı yaklaşım ve tutumunu iç ve dış etkenlerin yönlendirmesiyle belirlediği kiplik alanının bilgiye ait kısmı üzerinde durulmuştur. Bilgi kipliği özelinde dil kullanıcısının dilsel ifadeleri nasıl konumlandırdığı inceleme konusu edilmiştir. Makalede, bilgi kipliği salt işaretleyicilerden ibaret gramatikal bir ulam olarak görülmeyip anlamın belirlenmesinde belli unsurların önemi vurgulanarak disiplinlerarası çözümleme önemsenmiştir. Diğer bir deyişle söylem içerisinde önemli bir işlevi karşılamasına rağmen gerekli ilgiyi göremeyerek dilsel inceleme ve çözümlemelerin sınırlı bakış açısıyla araştırılmasına neden olan dil yapılarına bağlam, anlam, işlev, çok anlamlılık, edimbilim, öznellik vb. noktalara dikkat çekilerek yoğunlaşılmıştır. Belli işaretleyici veya kullanımlarla kodlanabilen iletilerin dışında doğrudan fark edilmemesine rağmen kullanım içeriğinde önermenin görünenin dışında daha derin mesajlara işaret edildiği söylemsel kullanımların anlamlandırmadaki değerine dikkat çekilmiştir. Değinilen açıklamalar bilgi kipliğinin alanının düşünüldüğünden geniş olduğunu ve net sınırlara sahip olmadığını gösterdiğinden farklı dinamikler dikkatle incelenerek anlamsal değişkenler doğrultusunda derecelendirme yoluna gidilmiştir.
Abstract
Konuşurun önermeye karşı yaklaşım ve tutumunu iç ve dış etkenlerin yönlendirmesiyle belirlediği kiplik alanının bilgiye ait kısmı üzerinde durulmuştur. Bilgi kipliği özelinde dil kullanıcısının dilsel ifadeleri nasıl konumlandırdığı inceleme konusu edilmiştir. Makalede, bilgi kipliği salt işaretleyicilerden ibaret gramatikal bir ulam olarak görülmeyip anlamın belirlenmesinde belli unsurların önemi vurgulanarak disiplinlerarası çözümleme önemsenmiştir. Diğer bir deyişle söylem içerisinde önemli bir işlevi karşılamasına rağmen gerekli ilgiyi göremeyerek dilsel inceleme ve çözümlemelerin sınırlı bakış açısıyla araştırılmasına neden olan dil yapılarına bağlam, anlam, işlev, çok anlamlılık, edimbilim, öznellik vb. noktalara dikkat çekilerek yoğunlaşılmıştır. Belli işaretleyici veya kullanımlarla kodlanabilen iletilerin dışında doğrudan fark edilmemesine rağmen kullanım içeriğinde önermenin görünenin dışında daha derin mesajlara işaret edildiği söylemsel kullanımların anlamlandırmadaki değerine dikkat çekilmiştir. Değinilen açıklamalar bilgi kipliğinin alanının düşünüldüğünden geniş olduğunu ve net sınırlara sahip olmadığını gösterdiğinden farklı dinamikler dikkatle incelenerek anlamsal değişkenler doğrultusunda derecelendirme yoluna gidilmiştir.