Xerîb ile Nasîb Masalının Arketipsel Analizi

Özet

Arketipler esasında insanlığın ortak değerleridir ve kadim zamanların bir yansıması olarak mitoloji, sembolik dil ve ortak bilindışılıkla ilintili olarak varlık bulur. Bu bağlamda söz konusu gerçelikle Jung’un arketip kuramı ve Joseph Campbel’in kahramanın yolculuğunun üç aşaması olan; “ayrılış-erginlenme-dönüş” formülü odağında “Xerîb û Nasîb” masalının analizi yapılmaktadır. Bu analiz sonucunda metinde geçen arketip ve sembolik ögelerin tesadüfen değil, aksine geçmiş dönemlerin derin anlamlı değerleri ve değişim-dönüşümün bir yansıması olarak yer aldıkları görülmektedir. Böylece arketiplerin insanlığın birikimi ve ortak bilinçdışı değerleri olduğu tespit edilerek bu vesileyle Kird (Zaza Kürtler) sözlü kültürünün zenginliği ve sembolik dili somut olarak değerlendirilmektedir.

Abstract

Archetypes are actually the common values of humanity and carry traces of ancient times. It is particularly concerned with symbolic language, the collective unconscious, and mythology. Therefore, in this study, the tale of “Xerîb û Nasîb” has been examined through Jung’s archetypal theory and also Joseph Campbelli’s three phases of “separation-initiation-return” that formulate the hero’s journey. Thus, it has been seen that the scorpion symbols are not as an accidental element in the tale, but as indicators with a deep meaning bearing traces of ancient times. Through these archetypes, the common values of humanity are determined and the symbolic language of the rich Kird (Kurdish Zaza) oral culture is interpreted with concrete elements.

Anahtar kelimeler: Folklor, masal, arketip, bilinçdışı, sembolizm, arketip analizi.