Dergiler / Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi / 2023 / Cilt: 9 Sayı: 1
Hadis ve Tasavvuf Ahlakı: Hâkim Tirmizî’nin Nevâdiru’l-Usûl Adlı Eseri Çerçevesinde Hadislerin Ahlakın İnşasına Etkisi Üzerine Bir İnceleme
- Sayfa
- 239–294
- DOI
- —
Özet
Bu çalışma, Hakîm Tirmizî’nin ahlaka dair tasavvurunu, bu tasavvuru hadislere nasıl dayandırdığını ve kendi sûfî meşrebine göre rivâyet ettiği hadisleri nasıl tevil ettiğini ele almaktadır. Hakîm Tirmizî, tasavvuf ve ahlak meselelerinde kendi görüşlerini delillendirmek için Kur’ân ve sünnete başvu-ran sûfîlerin en önde gelenlerindendir. Dolayısıyla bu çalışma, Nevâdiru’l-usûl adlı eseri çerçevesinde onun hadisleri ele alışını ve ahlaki meseleleri temellendirirken hadislere başvurma biçimini tahlil etmeyi hedeflemektedir. Çalışma, Hakîm Tirmizî’nin ahlâkî meselenin nazari çerçevesini ortaya koyduğunu, ahlakın, akıl marifet gibi ilgili kavramlarla ilişkisini tespit ettiğini, hadisleri ahlaki bir bakış ile okuduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca ahlak konusunu farklı açıdan ele alan Hakîm’in ahlak eserlerinde sıkça tartışılan farklı meseleleri ele alıp değerlendirdiği ve pratik etik konusuna değindiği neticesine varılmıştır. Dolayısıyla etik meselesinde belirgin bir eğilimi temsil ettiğini söyleyebiliriz. Ancak, onun hadislerin sıhhatine hiç temas etmediği gerçeğine işaret etmek gerekir.
Abstract
This study deals with al-Ḥakīm al-Tirmidhī’s conception of morality, how he bases this conception on hadiths and how he interprets hadiths according to his own Sufi disposition. al-Ḥakīm al-Tirmidhī is one of the foremost Sufis who resorted to the Qur'an and the Sunnah to prove his views on the issues of Sufism and morality. The study aims to analyze his handling of hadiths and the way he resorted to hadiths while grounding moral issues within the framework of his work Nawādir al-Uṣūl. The study reveals that al-Ḥakīm al-Tirmidhī revealed the theoretical framework of the moral issue, determined the relationship between morality and related concepts such as wisdom and ingenuity, and read the hadiths with a moral perspective. In addition, it was concluded that al-Ḥakīm, who deals with the issue of morality from a different perspective, deals with and evaluates different issues that are frequently discussed in works of ethics and touches on the issue of practical ethics. Therefore, we can say that it represents a clear trend in the issue of ethics. However, it should be pointed out that he never touched the authenticity of the hadiths.