SAHÂBENİN RİVAYETTEN EMİN OLMAYA DAİR YÖNTEM VE HEDEFLERİ

Özet

Rivayetleri tahkik etme eylemi sahâbe asrının ilk döneminde başlamıştır. Rivayet ve tarih kitaplarının naklettiği üzere sahâbe tahkik ve ihtiyat amacıyla çeşitli yöntemlere başvurmuştur. Onlar haberi veya rivayeti nakleden kişinin sahâbî oluşu gerekçesine dayanarak bu konuda gevşek davranmamışlardır. Ayrıca onların uyguladıkları yöntemler birbirlerinin adalet ve doğruluklarından şüphelenmelerinden kaynaklanmamıştır. Onlar bunu, haberin veya rivayetin sıhhatinin tespiti için değil, bilakis haberin ne amaçla sevk edildiğini ortaya koymak için yapıyorlardı. Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Zübeyr b. Avvâm, Abdullah b. Ömer ve Hz. Âişe gibi birçok sahâbî, Resûlullah’tan bizzat kastetmediği bir sözü nakletmemek veya bağlamından farklı nakletme yanılgısına düşmemek ya da sözü zahirinden çevirip mecazi bir manaya delalet ettiğine işaret eden karineden gafil kalmamak ya da rivayetlerin tahkikini gerektiren başka sebeplerden dolayı bunu yapıyordu.