Mazdek Hareketi Üzerine Bir Araştırma

Özet

Eski tarihçilerin İslamiyet öncesi İran tarihi hakkındaki Farsçaya veya Arapçaya nakilleri önemli bir kaynağa yani, Sâsânî saltanatının sonunda (muhtemelen III. Yezdicerd döneminde) Pehlevî dilinde kaleme alınmış yarı resmi bir metin olan "Ħudâynâme"ye dayanır. Onun Arapça çevirileri arasında en bilineni İbnü’l-Mukaffa’nın tercümesidir. Yazar ve Pehlevî Ħudâynâme’nin yazarları Sâsânî saltanat yıllıkları veya mezkûr yıllıklara dayanan diğer kaynaklardan faydalanmışlardır. Ħudâynâme’de olayların gidişatı hükümdarların, soyluların ve Zerdüştî din adamlarının bakış açısından ifade edilmektedir. Bu bakış açısı Müslüman tarihçi ve yazarların metinlerine doğrudan yansımıştır. Her ne kadar yazılarının menşeini ve kaynaklarını belirtmeseler de birkaç örnek haricinde Müslüman tarihçilerin yazılarını Ħudâynâme’nin Arapça çevirisinden alıntıladıkları ve muhtemelen içeriği desteklemek amacıyla Mazdeknâme ve diğer kitap çevirilerinden faydalandıkları açıktır.