Dergiler / Uludağ İlahiyat Dergisi / 2022 / Cilt: 31 Sayı: 2
Ehl-i Sünnet ve Şîa’nın Mukayeseli Tefsir Tarihi Muhammed Hüseyin ez-Zehebî ve Muhammed Hâdi Maʿrifet Örneği
- Sayfa
- 551–582
- DOI
- —
Özet
Kur’an-ı Kerîm’in daha iyi anlaşılması adına geçmişten günümüze yoğun tefsir faaliyetleri yürütülmüş, binlerce kitap telif edilmiştir. Tefsir ilminin nasıl ortaya çıktığını, günümüze kadar geçirdiği evreleri, başlıca konularını ve bu alanda yapılan çalışmaları tanıtmak adına tefsir tarihi türünde eserler ortaya konulmuştur. Tefsir tarihi alanında çağdaş dönemde eser telif etmiş iki önemli sima ile karşılaşmaktayız: Ehl-i sünnet mezhebine men-sup Muhammed Hüseyin ez-Zehebî (öl. 1987) ve Şîa mezhebine mensup Muhammed Hâdi Maʿrifet (öl. 2006). Zehebî tefsir tarihini, tefsirleri ve müfessirleri ele aldığı et-Tefsîr ve’l-müfessirûn adında bir eser telif etmiştir. Zehebî’nin bu eserini inceleyen Maʿrifet, onun mezhebî taassupla hareket ederek Şiî müfessirleri ve tefsirlerini gereği gibi anlatmadığı sonucuna varmıştır. Bunun neticesinde Maʿrifet, Zehebî’nin eserini tashih ve tekmil amacıyla tefsir tarihini, tefsirleri ve müfessirleri ele aldığı et-Tefsîr ve’l-müfessirûn fî s̱evbihi’l-ḳaşîb adında ayrı bir eser telif etmiştir. Biz bu çalışmamızda, farklı mezheplere mensup çağdaş iki müellifin, kitaplarında ele aldıkları aynı konu/kitap/şahıs hakkındaki düşüncelerinin ne derece farklılık arz ettiğini göstermeye çalışacağız. Müelliflerin aktardıkları bilgi ve yorumları tetkik edip incelemelerimiz neticesinde elde ettiğimiz verileri yorumlayacağız.
Abstract
Intense tafsīr activities have been carried out from past to present and thousands of books have been copyrighted for better understanding of al-Qurʾān al-Karīm. Works in the type of tafsīr history have been written in order to introduce how the science of tafsīr started, the phases it has gone through until today, the main topics of tafsir science and the studies done in this field. We meet two important figures who have written works in the field of tafsīr history in the contemporary period: Muḥammad Ḥusain al-Dhahabī (d. 1987), who is a member of the Ahl al-Sunnah sect, and Muḥammad Hādī Maʿrifet (d. 2006), who is a member of the Shīʿa sect. Al-Dhahabī wrote a work called al-Tafsı̄r wa al-mufassirūn in which he explained the history of tafsīr, tafsīrs and mufassirs. Maʿrifet, who examined this work of al-Dhahabī, concluded that he acted with sectarian bigotry and did not properly explain the Shia mufassirs and their tafsīr. As a result of this, Maʿrifet wrote a separate work called al-Tafsı̄r wa al-mufassirūn fı̄ s̱evbih al-ḳaşîb, which describes tafsīrs, mufassirs and the history of tafsīr in order to correct and complete al-Dhahabī’s work. In this study, we will try to show how different the views of two contemporary authors from different sects on the same subject/book/person they deal with in their books. We will examine the information and comments conveyed by the authors and interpret the data we have obtained as a result of our examinations.