SEYYİD KUTUB’UN BAZI ERKEN DÖNEM MEKKÎ SÛRELERE EDEBÎ YAKLAŞIMI: 20. YÜZYIL BATILI OKUMALARLA MUKAYESELİ BİR ANALİZ

SAYYID QUTB’S LITERARY APPROACH TO SOME EARLY MECCAN SÛRAHS: A COMPARATIVE ANALYSIS WITH THE 20TH CENTURY WESTERN READINGS

Özet

Bu makale, bazı erken dönem Mekkî sûreleri analizi bağlamında Seyyid Kutub’un Kur’an’a edebî yaklaşımını konu edinmektedir. Öncelikle Kutub’un sûreleri bütünbirimler olarak ele aldığı açık bir şekilde görülmektedir. Ayrıca müfessir, sûreler arası tematik ya da biçimsel irtibatlandırmalar yapmak suretiyle yorumlarınıdesteklemektedir. Bunlara ilâveten Kutub’un şu üç edebî özelliği öne çıkardığı saptanmıştır: İlk olarak Kutub, bir sûreyi analiz ederken tema ve üslûp arasındaki irtibatlara dikkat çekmektedir. İkincisi, yemin kümeleri edebî kaliteyi artıran birözellik olarak sunulmaktadır. Üçüncüsü ise müfessir, fonetik açıdan vurgulu tonlara sahip belirli kelimelerin, anlamın daha iyi aktarılması için özellikle tercih edildiğini savunmaktadır. Bu saptamalardan hareketle dönemin Batılı araştırmacıları tarafından tercih edilen “tarihsel” ve “parçacı” yaklaşıma karşın Kutub’un “edebî” ve“bütüncül” bir yaklaşımı öncelediği ortaya çıkmaktadır.

Abstract

This article discusses Qutb’s literary approach to the Qur'an in the context of his analysis of some early Meccan sûrahs. First of all, it is clear that Qutb analyzes thesûrahs as whole units. In addition, the mufassir supports his interpretations viathematic and stylistic relations among sûrahs. Moreover, the following three literary features highlighted by Qutb have been revealed: Firstly, he draws attention to the interrelations between theme and style while analyzing a sûrah. Secondly, Qutb usually presents the oath-clusters as a feature which enhances the literary quality. Thirdly, he has the opinion that some certain words having phonetically-stressed tones are particularly preferred to contribute to convey the meaning better. As a result, it has emerged that Qutb prioritizes a “literary” and “holistic” approach overthe “historical” and “atomistic” one preferred by the Western scholars of his time.

Anahtar kelimeler: Tefsir, Seyyid Kutub, Yöntem, Erken Dönem Mekkî Sûreler, Batılı Okumalar