İlk Dönem İslâm Tarihinde Siyasi Bir Şahsiyet Olarak Mervân b. Hakem

As a Political Personality Marwān b. al-Ḥakam at the First Term of Islamic History

Özet

Mervân b. Hakem b. Ebi’l-Âs, İslâm siyasî tarihinde çok önemli bir yere sahiptir. Mervân’ın babası Hakem b. Ebi’l-Âs, Müslüman olmadan önce Hz. Peygamber’e ve Müslümanlara karşı düşmanca hareket etmiş, Mekke’nin fethinde Müslüman olduysa da, olumsuz davranışları yüzünden Tâif’e sürülmüş, Hz. Osman’ın hilafeti döneminde sürgünü kaldırılmıştır. Hz. Osman, henüz yirmili yaşlarda olan Mervân’ı özel kâtibi yapmıştır. Fakat bir süre sonra Hz. Osman, amcasının oğlu olan Mervân’ın icraatları yüzünden çok sert şekilde eleştirilmiştir. Hz. Ali’nin hilafeti döneminde Hz. Osman’ın intikamının alınmasını isteyen grubun içinde yer alarak Cemel savaşına katılmış, yaralanmış ve Hz. Ali’nin kendisini affetmesiyle Medine’ye yerleşmiştir. Sıffîn savaşı ve Hakem olayına katılıp katılmadığı tartışmalı olan Mervân, Muâviye b. Ebi Süfyân döneminde iki defa Medine valiliği yapmıştır. Veliaht bırakmadan ölen Muâviye b. Yezid’in bıraktığı boşluğun sonunda halife seçilmiş, on aylık bir hilafet döneminden sonra yerine oğlu Abdülmelik b. Mervân’ı bırakarak ölmüştür.

Abstract

Marwān b. al-Ḥakam b. Abi’l-As has an important place in history of Islam politics. al-Ḥakam b. Abi’l-As, before being Muslim behaved hostile acts against the prophet and Muslims. Despite of being Muslim in conquest of Mecca, he was exiled because of his negative behaviours, his exiling was over in term of ʿUthmān’s caliphate. ʿUthmān made Marwān his own private clerk. But after a while ʿUthmān got into a scrape many times due to Marwān’s actions, he was criticized very harshly. In term of Ali’s caliphate, Marwān joined the Battle of Camel, he was injured and settled at Medina by Ali’s forgiveness. Marwān discharged as governor of Medina twice in term of Muʿāwiya b. Abī Sufyān. Marwān was chosen as the caliph after the death of Muʿāwiya II. After a term of caliphate for ten months, he was dead after he gave way to his son ʿAbd al-Malik b. Marwān.