Dergiler / Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi / 2019 / Cilt: 5 Sayı: 2
Fiilin Çatısına İlişkin Arapça ve Türkçe Kavramların Karşılaştırılması
- Sayfa
- 1335–1365
- DOI
- —
Özet
Çatı, eylemin özne veya nesneyle ilişkisinin niteliğini açıklayan bir kavramdır. Türkçede çatıya ilişkin kavramlar, özne ve nesne esas alınarak oldukça işlevsel bir biçimde sınıflandırılmıştır. Türkçedeki çatı kavramlarının Arapçadaki karşılıkları ise fiil kalıplarının anlamları başlığı altında yer alır. Bu anlamların ve ilgili kavramların Arapçada kendine özgü bir sistematiği ve mantığı vardır. Anadili Arapça olanlar için bu sistematik, tutarlı ve anlamlı bir yapı arz eder. Ancak anadili Türkçe olanların, Arapçada fiil kalıplarının anlamlarını ve çatı kavramlarını anlama ve anlamlandırmalarına katkı sunacak bir sınıflandırmaya ve yaklaşıma da ihtiyaç vardır. Fiil kalıplarının anlamları çeşitli çalışmalara konu edilmiştir. Ancak çatı kavramları iki dilde karşılaştırılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, Arapçadaki çatı kavramlarını, Türkçedeki çatı tasnifi üzerinden sınıflandırarak, onları Türkçeleriyle karşılaştırmaktır. Ayrıca Arapçadaki fiil kalıplarının çatı dışındaki anlam ve işlevlerine, Türkçe dilbilgisi kavramları perspektifinden bir yaklaşım geliştirmektir. Bu çalışmada, Arapçada çatı karşılığında kullanılan bina kavramının, Türkçedeki çatı kavramını da içeren daha geniş bir kavram olduğu, müteaddî teriminin, Türkçedeki geçişli, oldurgan ve ettirgen kavramlarının karşılığı olarak kullanıldığı, dönüşlülük olgusunun ise iki dildeki tarifinin farklı yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Türkçedeki çatı tasnifinin esas alınarak Arapçadaki çatı kavramlarını sınıflandırmanın Arapça çatı kavramlarını anlama ve anlamlandırma açısından da işlevsel olduğu değerlendirilmektedir.
Abstract
Voice is a concept which explains the quality of the verb’s relation to the subject or the object. In Turkish, concepts related to voice of verbs are classified in a quite functional way with respect to subject and object. The Arabic equivalents of the terms related to voice of verbs in Turkish are under the title the meanings of verb patterns. These meanings and related terms have a unique systematic and logic in Arabic. For native speakers of Arabic, this systematic forms a coherent and meaningful structure. However, native speakers of Turkish need a classification and approach that would help them understand and make sense of the verbs patterns in Arabic and the voice of verb terms. The meanings of verb patterns have been the subject of various studies. However, the terms related to voice of verbs have not been compared in two languages. The aim of this article is to classify the voice of verbs terms in Arabic over the voice of verbs classification made in Turkish and to compare them to their Turkish equivalents. Furthermore, another aim is to develop an approach to verb patterns, except for their meanings and functions in voice of verbs, from the perspective of Turkish grammar concepts. In this study, the conclusions have been reached that the term bināʾ, which is used for voice of verb in Arabic is a wider concept which includes the voice of verb in Turkish as well, that the term muteaddi is used as the equivalent of transitive, transitivized and causative forms, and that the concept of reflexive verb is defined in different ways in both languages. It is seen that classifying the Arabic voice of verb with reference to the voice of verb classification in Turkish is functional in terms of understanding and making sense of Arabic voice of verbs terms, as well.