Dergiler / Soil Studies / 2020 / Cilt: 9 Sayı: 2
Türkiye’de Kimyasal Azotlu Gübre Tüketim Durumunun ve Toprak Analizi Zorunluluğunun Azotlu Gübre Kullanımına Etkilerinin Değerlendirilmesi
- Dergi
- Soil Studies
- Sayfa
- 60–71
- DOI
- —
Özet
Bu araştırma Ülkemizde uzun dönemdeki azotlu gübre tüketiminin irdelenmesi ve gübre destekleri için 2010 yılında uygulamaya konulan toprak analizi zorunluluğunun azotlu gübre kullanımına etkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma çerçevesinde 1982-2016 yılları arasındaki 35 yıllık azotlu gübre tüketimleri yedişer yıllık 5 dönem halinde değerlendirilmiştir. Araştırma neticesinde azotlu gübre kullanımının bazı istisnai yıllar hariç genel olarak artış gösterdiği ve 1. dönemde yıllık ortalama 2484378 ton olan tüketimin 5. dönemde önemli (p<0.01) bir artışla 3208386 tona ulaştığı ve ortalama 2781902 ton olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir. Gübre bazında yapılan incelemeler neticesinde; amonyum sülfat gübresinin ortalama tüketiminin ve toplam içindeki oranının 1. dönemde yüksek olup, diğer dönemlerde düştüğü ve 5. dönemde tekrar önemli seviyede (p<0.01) artış göstererek en yüksek seviyesine ulaştığı belirlenmiştir. Kalsiyum amonyum nitrat gübresinin ilk dönemlerde hem tüketim miktarının hem de toplam içindeki payının diğer gübrelere göre en yüksek düzeyde olmasına karşın zamanla önemli (p<0.01) bir şekilde düşüş gösterdiği ve 2016 yılındaki tüketim miktarı ve toplam tüketim içindeki oranının 35 yıllık periyodun en az seviyesine gerilediği görülmüştür. Buna karşın üre ve amonyum nitrat gübrelerinin tüketimlerinin ve toplam içindeki oranlarının dönemsel olarak değişiklik göstermekle birlikte ilk yıllardan itibaren genel olarak önemli (p<0.01) bir şekilde arttığı tespit edilmiştir. Ülkemiz topraklarının büyük çoğunluğunun kireçli ve yüksek pH’ya sahip olduğu göz önüne alındığında, özellikle gübre desteklerinde analiz şartının getirildiği 5. dönemde amonyum sülfat tüketimindeki önemli (p<0.01) artışın toprak analizlerinden kaynaklandığı tahmin edilmektedir. Azotlu gübre tüketiminin 5. dönemde en yüksek seviyesine çıkmasında, toprak analizleri neticesinde azot açığının daha bariz bir şekilde ortaya konmasının da etkisinin olduğu ve Ülke tarım topraklarının azot açlığı çektiği gerçeğinin analizler devam ettikçe daha da belirginleşeceği öngörülmektedir.
Abstract
The aim of this study was to investigate the long term consumption of nitrogenous fertilizers in Turkey and to determinate the need of soil analysis obligation which was put into practice in 2010 on use by nitrogenous fertilizers. In this study, consumption of nitrogenous fertilizer were evaluated in 5 periods of seven years from 1982 to 2016. Data from this study showed that the use of nitrogenous fertilizer significantly (p<0.01) increased by 2484378 tons annually in the first period and in the 5th period reached by 3208386 tons. Mean of consumption of nitrogenous fertilizer was 2781902 tons. Another data of this study presented that average of consumption of ammonium sulfate fertilizer had the high value in the 1st period, however, it decreased in the other periods and reached the highest level by increasing again in the 5th period (p <0.01). Although the amount of calcium ammonium nitrate fertilizer had the highest consumption value compared to other fertilizers in the first periods it was observed that decreased significantly over time (p <0.01) and was the least consumed in 2016. The consumption and percentage of urea and ammonium nitrate fertilizers changed periodically and these fertilizers increased significantly (p <0.01) in the first years. Majority of the soil in Turkey is calcareous and has a high soil pH. Thus, especially in the 5th period when the soil analyses obligation started for fertilizer supports consumption of ammonium sulphate significantly (p <0.01) increased. It is clear that nitrogenous fertilizer consumption has reached the highest level in the 5th period and deficiency of nitrogenous fertilizers is visible after soil analyses. Finally, the lack of nitrogenous fertilizer in agricultural lands in Turkey can be seen due to the soil analyses obligation.