KAZAN’DA CEDİDCİLİK HAREKETİ VE KURSAVÎ (XIX. YÜZYIL BAŞLARI)

Özet

İslam dünyasında, özellikle Osmanlı, Mısır ve Hint bölgesindeki yenileşme hareketleriile ilgili pek çok araştırma yapılmıştır. Bu yenilenme hareketinin en önemli safhalarındanbirini de İdil‐Ural bölgesi teşkil etmektedir. Bugüne kadar akademik çalışmalarda genelliklebu bölgede yetişmiş olan modernist düşünürler üzerinde durulmuştur. Ancak bölgedekidinî grupların, Orta Asya’nın klasik tarzda eğitim veren İslâm merkezlerine karşı gösterdiğibağımlılıklarını ilk kıran kişilerden biri olduğu bilinen ve bu bölgenin önde gelen ulemâsıtarafından bir müceddid olarak kabul edilen Kursavî’den fazla bahsedilmemektedir. Bumakalede onun kendi dönemindeki İslâm dünyasının bütününde yaşanan, gerek ilmîgerekse teknolojik gerilemeyi ve yeni gelişen fen bilimleriyle ilgili olarak ortaya çıkantaassubu bertaraf etmek için ne gibi yaklaşımlar sergilediğini, yeni problemlere karşınasıl bir çözüm arayışı geliştirdiği ortaya koymaya çalışılacaktır.