KENT KİMLİĞİNİN GELENEKSELDEN MODERNE DEĞİŞİMİNİN SOSYOKÜLTÜREL VE MORFOLOJİK AÇIDAN BİR İNCELEMESİ

A SOCIO-CULTURAL AND MORPHOLOGICAL EXAMINATION OF THE CHANGE OF URBAN IDENTITY FROM TRADITIONAL TO MODERN (ÇANKIRI EXAMPLE)

Özet

Çankırı kenti, Anadolu konut mimarisinin karakteristik özelliklerini büyük oranda göstermektedir. Çankırı, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, tarihi, kültürü ve mimari mirasıyla önemli bir yerleşim yeridir. Çankırı geleneksel konut mimarisi ve kültürü açısından Anadolu’nun zengin şehirleri arasındadır. Ancak her geçen gün sayıları artan ve kentin kültürel dokusuna uymayan bir şehirleşme geleneksel yapının deforme olmasına sebep olmaktadır. Sosyolojik anlamda günümüz modern toplum biçimlerinin gerektirdiği şekilde yeni yaşam alanları ve konut tipleri her geçen gün artmaktadır. Bu bir anlamda geleneğin yitimi olarak da değerlendirilebilir. Toplumlarda modern yaşamın özendirildiği günümüzde yeni yaşam biçimlerinin gerektirdiği ihtiyaçlara cevap verebilen konutlar şehirlere hâkim olmaktadır. Bu durum da geleneksel yapının çözülmesine ve terk edilmesine sebebiyet vermektedir. Modern yaşam tarzlarının özendirilmesi, rahat ve konforlu yaşama isteği ve şartların daha iyi olması talepleri gibi faktörler de geleneksel konutların terk edilmesinde etkili olmaktadır. Bu çalışmada; Çankırı’da geleneksel konut dokusunu barındırılan kentsel sit alanı ve kentsel dönüşüm alanı morfolojik ve sosyokültürel özellikleri açısından incelenmektedir. Çalışma süresince gözlem, mülakat ve kaynak tarama yöntemleriyle bilgi toplanmıştır. Ayrıca incelemede harita, fotoğraf ve rölöve teknikler de kullanılarak veriler oluşturulmuştur. Çalışma kapsamında morfolojik ve sosyokültürel farklılıkların belirlenmesinde, kentin tarihi kent dokusu özelliği gösteren kentsel sit bölgesi ile kentsel dönüşüme uğramış bölgelerinden bir kesit seçilerek analizler yapılmaya çalışılmıştır. Kentin fiziksel oluşum ve gelişim dönem ve süreçleri resim–fotoğraf, hava fotoğrafları ve dokusal harita analizleri gibi görsel materyallerden faydalanılarak karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu çalışmada sahaya yönelik yapılan araştırmalar doğrultusunda fiziksel ve sosyal yapının incelenmesiyle görülen kentte geleneksel konutların yerini günümüz modern yapılarına bıraktığı gözlemlenmektedir. Çankırı kent kimliği açısından geleneksel ve modern arasında kalmış ancak tam anlamıyla ne geleneksel ne de modern olabilmiştir. Aynı anda her iki kent kimlik özelliğini de gösteren melez bir kent kimliği görünümündedir.

Abstract

The city of Çankırı shows the characteristic features of Anatolian residential architecture to a large extent. Çankırı has hosted many civilizations throughout history and is an important settlement with its history, culture and architectural heritage. Çankırı is among the rich cities of Anatolia in terms of traditional residential architecture and culture. However, an urbanization that is increasing day by day and does not fit the cultural texture of the city causes the traditional structure to deform. In the sociological sense, new living spaces and housing types are increasing day by day as required by today's modern social forms. In a sense, this can also be considered as the loss of tradition. Today, where modern life is encouraged in societies, houses that can meet the needs of new lifestyles dominate the cities. This situation causes the dissolution and abandonment of the traditional structure. Factors such as the encouragement of modern lifestyles, the desire to live comfortably and comfortably, and the demands for better conditions also affect the abandonment of traditional houses.