Cinânî ve Azmî-i Gedüsî’nin Hikâyelerindeki Kadın İmajı

Özet

Birçok toplumun yazılı ve sözlü geleneğinde olumsuz bir tip olarak karşımıza çıkan kadın imajı, kadının anasoylu dönemden kaynaklanan gücüne dayanmaktadır. Erkeğin bilinçaltına kazınan ve sanatsal-yaratıcı faaliyetlerle açığa çıkan kötü kadın imgesi, ikili ilişkilerin ön plana çıktığı hikâyelerde daha belirgin bir şekilde karşımıza çıkmaktadır. Cinânî’nin Bedâyi’ü’l-Âsâr ve Azmî’nin Kitâb-ı Hiyel adlı eserlerinden seçilmiş iki farklı hikâye çizdikleri farklı kadın imajlarıyla hem toplumun değer yargılarını hem de yazarların bu duruma yaklaşımını görmek açısından önemlidir. Bu makalede toplumsal kadın algısının ortaya çıkış nedenleri, dönüşümü ve bunun Osmanlı edebiyatındaki etkileri incelenecektir. Cinânî’nin Bedâyi’ü’l Âsâr ve Azmî’nin Kitâb-ı Hiyel adlı mensur hikâye türü eserlerinden seçilen iki hikâye örneği bağlamında eserlerdeki kadın profili ortaya koyulacaktır.

Abstract

Image of the woman, who appears as a negative type in the written and oral traditions of many societies, is based on her power stemming from the matrilineal period. The image of the bad woman, which is engraved in the subconscious of the man and revealed through artistic-creative activities, appears more prominently in the stories in which bilateral relations come to the fore. Two different stories, selected from Cinani's Bedayi'ü'l-Asar and Azmi’s Kitab-ı Hiyel, are important in terms of seeing both the society's value judgments and the author's approach to this situation with the different images of women they draw. In this article, the reasons for the emergence of social women's perception, its transformation and its effects on Ottoman literature will be examined. The profile of women in this texts will be revealed through two examples of stories selected from Cinani's Bedayi'ü'l Asar and Azmi’s Kitab-ı Hiyel.